PIANOo

Op 30 juli 2009 heeft de Rechtbank 's Gravenhage uitspraak gedaan in de zaak Welzorg Revalidatietechniek B.V. tegen de gemeenten Pijnacker-Nootdorp en Lansingerland, Doove BV en Beenhakker Rotterdam B.V.  (LJN:BJ6147 ). PIANOo vat samen en beschrijft de relevantie voor de praktijk.

Trefwoorden: transparantiebeginsel, WMO, Grossmann, heraanbesteden

Het transparantiebeginsel waarborgt dat elk risico van favoritisme en willekeur door de aanbestedende dienst wordt uitgebannen. Dit betekent dat alle voorwaarden van de gunningsprocedure in de aanbestedingsdocumenten op een duidelijke, precieze en ondubbelzinnige wijze worden geformuleerd. De behoorlijk geïnformeerde en normaal oplettende inschrijver kan dan de juiste draagwijdte begrijpen, terwijl de aanbestedende dienst in staat is om na te gaan of de inschrijvingen beantwoorden aan de gestelde criteria. Dat betekent dat alle inschrijvers op gelijke wijze worden behandeld, en dat zij, mede met het oog op een goede controle achteraf, een duidelijk inzicht moeten hebben in de voorwaarden waaronder de aanbesteding plaatsvindt.

De Zaak:

De twee gemeenten hebben gezamenlijk een Europese openbare aanbestedingsprocedure gehouden voor de levering van WMO hulpmiddelen en de daarmee samenhangende diensten. Het gunningscriterium is de economisch meest voordelige inschrijving (emvi). Er zijn 4 criteria benoemd, ieder met een eigen wegingsfactor.

De opdracht wordt voorlopig gegund aan Beenhakker. Bij de beoordeling zijn er onderdelen in het beschrijvend document beschreven die per gemeente anders worden ingevuld. De meest optimale inschrijver zou een volledig beeld van beide gemeenten beschrijven en daarmee ook de maximale score kunnen behalen. De gemeenten hebben bovendien bij de beoordeling andere methoden toegepast.

De ene gemeente oordeelde op subonderdelen de andere op de onderdelen als geheel. Ook heeft Lansingerland een andere beoordelingsschaal gebruikt dan Pijnacker - Nootdorp en heeft deze vervolgens omgerekend zodat beiden bij elkaar opgeteld konden worden. Dit was niet vermeld in het bestek. Welzorg is het hier niet mee eens en stapt naar de rechter. Welzorg vindt dat de gemeenten opnieuw moeten aanbesteden omdat zij het transparantiebeginsel hebben geschonden door ieder een eigen beoordelingskader te hanteren. De gemeenten zijn van mening dat er een rechtmatig gunningsbesluit is genomen. Er is een gelijk beoordelingskader toegepast dat begrensd wordt door de vier gunningscriteria (opgenomen in het beschrijvend document) en de in het kader daarvan gestelde eisen. Daarbij is volgens hen van belang dat in het beschrijvend document staat vermeld dat de gemeenten onafhankelijk van elkaar zouden beoordelen en dat de opgenomen rekenvoorbeelden de mogelijkheid van (aanzienlijke) verschillen in beoordeling vermelden.

De gemeenten beroepen zich ook nog op Grossmann. Zij vinden dat Welzorg te laat is met het bezwaar.

De Rechtbank:

Uit het transparantiebeginsel vloeit voort dat de deelnemers aan een aanbesteding vooraf moeten weten op welke wijze en op grond van welke criteria zij beoordeeld worden. Onder voorwaarden is het toelaatbaar om relatief gewicht aan te brengen aan subelementen van vooraf vastgestelde (sub)gunningscriteria. Echter een behoorlijk geïnformeerde en normaal oplettende inschrijver mag ervan uitgaan dat één aanbestedingsteam, bestaande uit beide gemeenten, die wel tot een afzonderlijk oordeel komen, wel dezelfde elementen belangrijk vindt. Het beschrijvend document gaat ook uit van één toetsingskader. De beoordeling van gestelde eisen en wensen dient op een objectieve en uniforme wijze plaats te vinden. Uit de scoreoverzichten blijkt dat elke gemeente - via een ander beoordelingskader - tot geheel andere beoordelingen is gekomen. Bovendien heeft elke gemeente haar huidige leverancier als beste beoordeeld. Deze handelswijze van de gemeenten levert dan ook een ontoelaatbare inbreuk op het transparantiebeginsel en het beginsel van objectiviteit op.

Ook kan er geen reparatie door omrekening van de onjuist toegepaste schaal plaatsvinden. De door de gemeente Lansingerland gebruikte methode van een lagere beoordelingsschaal is minder precies, omdat een lagere schaal nu eenmaal minder fijngevoelig is dan een hogere schaal. Dit leidt ertoe dat er niet van uit mag worden gegaan dat omrekening tot dezelfde score zal leiden als er direct de juiste schaal zou zijn toegepast.

Welzorg heeft haar recht om te klagen over de door de gemeenten gehanteerde beoordelingssystematiek niet verwerkt. Welzorg moest weliswaar op grond van de inhoud van het beschrijvend document weten op welke wijze de gemeenten de inschrijvingen zouden beoordelen maar een beroep op rechtsverwerking gaat in dit geval niet op. Van een inschrijver had immers niet verwacht hoeven worden dat hij zich vóór inschrijving bewust diende te zijn dat de gemeenten onderling een ander toetsingskader zouden hanteren bij de beoordeling.

Conclusie:

De gemeenten hebben niet juist gehandeld. De lopende aanbestedingprocedure moet worden afgebroken en als de gemeenten tot gunning willen overgaan moeten zij een opnieuw aanbesteden.

Lees voor nuancering de volledige uitspraak op rechtspraak.nl.

 

Meer informatie
Bao: ARW 2005 Jurisprudentie: Europese Hof van Justitie: Grossmann (C-230/02, 12 februari 2004)   Dossier WMO