Home :: Dossiers :: Markten :: Onderwijs :: Digitaal lesmateriaal

Digitaal lesmateriaal

De wettelijke verplichting om lesmateriaal gratis ter beschikking te stellen, zal voor veel scholen aanleiding zijn om hun leermiddelenbeleid tegen het licht te houden. Dit is hét moment om uit te zoeken of het lesmateriaal nog goed aansluit bij de onderwijsvisie, of het actueel genoeg is, of dat het huidige lesmateriaal (gedeeltelijk) aan vervanging toe is en op welke manier deze innovatieve vraag tot stand gaat komen.

Het is belangrijk dat docenten en schoolleiding hierover in gesprek gaan. Vervolgens kan de school bepalen welk lesmateriaal het meest geschikt is voor de komende jaren. Uiteraard is het hierbij zaak rekening te houden met de financiën, de ict-voorzieningen en de samenstelling van het docentenkorps.

Meer informatie over leermiddelenbeleid vindt u onder andere op de websites van Kennisnet en de VO-raad.

Publicaties over leermateriaal (Kennisnet) 
Programma Leermiddelenbeleid (VO-raad)  

Wat is (digitaal) lesmateriaal?

Scholen in het voortgezet onderwijs zijn verantwoordelijk voor het ter beschikking stellen van het lesmateriaal aan leerlingen. In artikel 6e van de Wet voor het voortgezet onderwijs (Wvo) staat vermeld wat onder lesmateriaal wordt verstaan:

'lesmateriaal dat naar vorm en inhoud is gericht op informatieoverdracht in onderwijsleersituaties en waarvan het gebruik binnen het onderwijsaanbod door het bevoegd gezag specifiek voor het desbetreffende leerjaar is voorgeschreven'.

In de praktijk werken scholen met schoolboeken én ander lesmateriaal. Tot deze laatste categorie behoort onder andere digitaal lesmateriaal. Enkele voorbeelden van digitaal lesmateriaal zijn: digitale teksten, digitale oefeningen, digitaal toetsingsmateriaal en digitaal audiovisueel materiaal.

Gebruik van digitaal lesmateriaal

Binnen het voortgezet onderwijs is het gebruik van digitaal lesmateriaal in opkomst. Uit de Vier in Balans Monitor 2008 van Kennisnet blijkt dat ongeveer 15% van het lesmateriaal momenteel digitaal is. Docenten verwachten dat dit percentage op korte termijn verder zal oplopen naar ongeveer 35%.

Vier in Balans Monitor 2008 (Kennisnet) 

Herkomst van digitaal lesmateriaal

Docenten verkrijgen het digitale lesmateriaal dat zij gebruiken op verschillende manieren. De belangrijkste hiervan zijn:

  • door zelf te zoeken op internet (68%);
  • via de methode (66%);
  • bestaand materiaal bewerken of zelf te ontwikkelen (45%);
  • via collega's (36%);
  • via Kennisnet (27%)

Bewerken en ontwikkelen van digitaal lesmateriaal

Bijna de helft van de docenten verkrijgt digitaal lesmateriaal door bestaand lesmateriaal te bewerken of zelf te ontwikkelen. Binnen het voortgezet onderwijs zijn er verschillende verbanden van scholen die momenteel actief zijn met het bewerken en ontwikkelen van lesmateriaal.

Voorbeelden van samenwerkingsverbanden:
Digilessen VO 
Onderwijsvernieuwingscoöperatie 

De VO-raad, sectororganisatie van het voortgezet onderwijs, heeft in september 2008 het Innovatieplatform opgericht. Het doel van dit platform is om met de innovatieve inzet van ICT het onderwijs eigentijdser en aantrekkelijker te maken voor zowel scholieren als docenten. Het Innovatieplatform wil onder andere een impuls geven aan het ontwikkelen van digitaal lesmateriaal en heeft daarvoor het Samenwerkingsverband Open Leermiddelen opgericht.
Voor meer informatie over deze initiatieven, kunt u terecht op de website van de VO-raad

Mogelijkheden van digitaal lesmateriaal

Het gebruik van digitaal lesmateriaal biedt scholen veel mogelijkheden. In vergelijking met enkele jaren geleden is het voor docenten nu eenvoudiger geworden om lesmateriaal te bewerken. Dit komt zowel door de technologische ontwikkelingen als door het gevarieerde en enorme aanbod aan digitaal materiaal (zoals film, muziek, plaatjes). Het bewerken van lesmateriaal biedt docenten niet alleen de mogelijkheid om het onderwijs conform hun eigen wensen in te richten, maar biedt ze tevens de kans om zichzelf verder te ontwikkelen.

Een tweede mogelijkheid die digitaal lesmateriaal biedt, is het leveren van meer maatwerk. Het gebruik ervan stelt docenten in staat om meer in te spelen op de wensen en mogelijkheden van hun leerlingen. Zo is het bijvoorbeeld mogelijk om een leerling via de computer herhaaldelijk oefeningen te laten maken en daarbij van gerichte feedback te voorzien.

Naast bovengenoemde voorbeelden biedt digitaal lesmateriaal nog enkele andere mogelijkheden. Binnenkort worden op deze website enkele praktijkvoorbeelden gepresenteerd.

Effectief inzetten digitaal lesmateriaal

Uit onderzoek van Kennisnet is gebleken dat digitaal lesmateriaal het meest effectief kan worden ingezet als er sprake is van een onderwijsvisie binnen de school. Daarnaast moet er sprake zijn van samenhang met het personeelsbeleid (vaardigheden docenten), financiën en ict-voorzieningen. Voor het realiseren van deze samenhang is een inspirerend leiderschap onontbeerlijk.

Meer weten?

Bent u geïnteresseerd in meer informatie over digitaal lesmateriaal? De afgelopen tijd zijn verschillende interessante publicaties over dit onderwerp verschenen. Hieronder treft u enkele voorbeelden.