Geschiktheidseisen bij openbare aanbestedingen van werk zijn van groot belang voor de deelname daaraan door gww-bedrijven en daarmee ook voor de prijs. Lagere referentie- en omzeteisen leiden ertoe dat meer bedrijven inschrijven. De onderlinge concurrentie neemt toe en de inschrijfbedragen zijn lager. Bij grote projecten kan het voordeel van lagere eisen, zelfs na aftrek van de bijkomende inschrijvingskosten, oplopen tot ruim zeven procent. Dat blijkt uit het onderzoek dat het EIB heeft uitgevoerd naar openbare aanbestedingen in de bouw, waarvan de resultaten zijn gepubliceerd in het rapport "Openbare aanbestedingen in de gww". (2011)
In dit onderzoek wordt gekeken naar de toepassing en de doelmatigheid van geschiktheidseisen bij openbare aanbestedingen van werk. Het onderzoek is gebaseerd op 500 openbare aanbestedingen van gww-werken door 157 Nederlandse gemeenten, met een totale omvang van € 317 miljoen. In totaal deden 850 aannemers hierbij 4.792 inschrijvingen.
Bedrijven voor welke de referentie-eisen of de omzeteisen relatief hoog zijn in vergelijking tot de bedrijfsgrootte, schrijven minder vaak in op openbare aanbestedingen. Andere belangrijke factoren bij de keuze om deel te nemen zijn de afstand tot het werk, het totaal aantal aanbestedingen dat in de betreffende week plaatsvindt en het type werk. Het bedrag waarmee aannemers inschrijven wordt onder andere beïnvloed door het aantal inschrijvers, de afstand tussen vestigingsplaats van de inschrijver en plaats van het werk, de tijd die beschikbaar is om het werk te voltooien en de grootte van de orderportefeuilles van gww-bedrijven.
Het halveren van de referentie-eis en het verlagen van de omzeteis met een derde (dit zijn geen ongebruikelijke variaties in de geschiktheidseisen) leidt bij een gemiddelde aanbesteding tot 15% meer inschrijvingen en 1,4% lagere inschrijfbedragen. Na aftrek van de extra transactiekosten die het gevolg zijn van het toegenomen aantal inschrijvers blijft hiervan 0,8% over. Bij grote projecten kan dit voordeel oplopen tot meer dan zeven procent. Wanneer de opgeleverde kwaliteit niet in vergelijkbare mate afneemt, is deze verlaging van de geschiktheidseisen vanuit maatschappelijk oogpunt een rendabele keuze.