Deurwaardersbranche

Onderstaande kennis van de markt Deurwaardersbranche is opgezet volgens het stramien van de Checklist Marktkennis bij overheidsinkoop. De checklist geeft veel aandachtspunten die van belang kunnen zijn bij het verzamelen van de benodigde marktkennis ter voorbereiding van een aanbesteding of inkoopopdracht.
Brochure Ken de Markt & Checklist Marktkennis bij overheidsinkoop

Het ambtelijk werk van de gerechtsdeurwaarder bestaat onder meer uit het oproepen van personen om voor de rechter te verschijnen (dagvaarden) en het uitvoeren van door de rechter uitgesproken vonnissen en door speciaal aangewezen instanties uitgevaardigde dwangbevelen.

De gerechtsdeurwaarder heeft ook nog andere ambtelijke taken. Zo ontruimt hij bijvoorbeeld woningen op grond van een vonnis van de rechter, houdt hij toezicht bij openbare verkopingen en maakt processen-verbaal van constatering op.

Deurwaarders worden benoemd door de Kroon. Die benoeming in een vestigingsplaats is mogelijk nadat (onder andere):

• de opleiding kandidaat-gerechtsdeurwaarder succesvol is afgerond
• betrokkenen tenminste twee jaar als toegevoegd kandidaat-gerechtsdeurwaarder werkzaam is geweest
• betrokkene beschikt over een door de commissie van deskundigen goedgekeurd ondernemingsplan.

Alle toegevoegd kandidaat-gerechtsdeurwaarders en gerechtsdeurwaarders zijn van rechtswege lid van de Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders (KBvG). De KBvG telt ongeveer 950 leden en heeft als taak de vakbekwaamheid en de goede beroepsuitvoering van de leden te bevorderen. Zij stelt zelfstandig verordeningen vast. In 2010 zijn verordeningen vastgesteld op de kwaliteit en de onafhankelijkheid van de gerechtsdeurwaarder. Gerechtsdeurwaarders vallen onder tuchtrecht en onder financieel toezicht vanuit het Bureau Financieel Toezicht.

De werkzaamheden van de gerechtsdeurwaarder zijn geregeld in de Gerechtsdeurwaarderswet (2001). Naast hun wettelijke taken mogen zij nevenwerkzaamheden verrichten. Eén van de toegestane nevenactiviteiten is het innen van gelden voor derden (incasso).

Incassobureaus hebben geen wettelijke taak en zijn aan minder strenge regelgeving gebonden. Jaarlijks wordt ongeveer € 6 miljard aan incassozaken verwerkt.

Typering van aanbieders

Bij de Kamer van Koophandel staan 338 gerechtsdeurwaarderskantoren ingeschreven (februari 2011). De branche is kleinschalig van aard. Er zijn veel kleinere bedrijven met één tot vijf medewerkers. Bij de Kamer van Koophandel staan 955 kredietinformatiebureaus en incassobureaus ingeschreven.

De onderverdeling per provincie is:

De grootste organisaties zijn:

GGN (Groep Gerechtsdeurwaarders Nederland)

• Samenwerkingsverband met meer dan 1500 medewerkers
• 28 vestigingen
• 52 gerechtsdeurwaarders
• 91 kandidaat-gerechtsdeurwaarders
• 500 incassospecialisten
• 55 juristen

Flanderijn

• Meer dan 550 medewerkers
• 15 vestigingen
• 20 gerechtsdeurwaarders
• 30 kandidaat-gerechtsdeurwaarders

Groenewegen en partners

• Meer dan 350 medewerkers
• 14 vestigingen
• 20 gerechtsdeurwaarders
• 24 kandidaat-gerechtsdeurwaarders
• Incassobureau: Arachnicon

LAVG (Landelijke Associatie van Gerechtsdeurwaarders)

• 10 vestigingen
• 7 gerechtsdeurwaarders
• 15 kandidaat-gerechtsdeurwaarders
• Onderdeel van DAS Legal Finance

AGIN

• 10 vestigingen
• 11 gerechtsdeurwaarders
• 18 kandidaat-gerechtsdeurwaarders
• 79 incassospecialisten
• 13 juristen

AGC

• 9 vestigingen
• 10 gerechtsdeurwaarders
• 11 kandidaat-gerechtsdeurwaarders

Intrum Justitia

Intrum Justitia Nederland B.V is een incassobureau en heeft vijfhonderd medewerkers in dienst. De Intrum Justitia Groep is actief in 22 Europese landen met in totaal ongeveer 3.400 werknemers. De totale omzet bedraagt ongeveer 400 miljoen euro. Intrum Justitia is beursgenoteerd in Zweden.

Typering marktverhoudingen

Tot 2001 waren de gerechtsdeurwaarders wat betreft de ambtelijke werkzaamheden alleen bevoegd in het arrondissement waarin zij gevestigd waren. In dat jaar werd de Gerechtsdeurwaarderswet ingevoerd met onder andere als doel de marktwerking binnen de beroepsgroep te vergroten. Met de Gerechtsdeurwaarderswet werden de landelijke bevoegdheid, vrijere vestiging en het vaste schuldenaarstarief ingevoerd.

Een gerechtsdeurwaarder mag zich alleen in de toegewezen vestigingsplaats vestigen. Wanneer hij zich in een andere plaats wil vestigen, dan moet hiervoor apart toestemming gevraagd worden.

Voor zijn ambtelijke werkzaamheden rekent de gerechtsdeurwaarder aan de schuldenaar vaste tarieven. De tarieven voor de schuldeiser zijn vrij onderhandelbaar. Vaak is het schuldenaarstarief echter ook het schuldeiserstarief.

De tarieven voor de wettelijke werkzaamheden van de gerechtsdeurwaarder zijn opgenomen in het Besluit Tarieven Ambtshandelingen Gerechtsdeurwaarders. Voor de incassowerkzaamheden hanteren de gerechtsdeurwaarders voor de schuldenaar vrijwel altijd de staffel van Rapport Voorwerk II van de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak. Wanneer de schuldenaar de vordering met de verschuldigde incassokosten voldoet, worden in het algemeen geen kosten aan de schuldeiser in rekening gebracht.

Omdat incassobureaus niet gebonden zijn aan specifieke wetgeving is toetreding tot de markt gemakkelijker (vrij) en de concurrentie daarom relatief hoog. De grotere incassobureaus in Nederland zijn lid van de Nederlandse Vereniging van Incasso-ondernemingen (NVI). Om lid te kunnen worden moeten de incassobureaus voldoen aan de door de NVI vastgestelde voorwaarden en mogen zij het NVI-logo voeren.

Veelal stellen incassobureaus dat ze werken op 'no cure no pay'-basis: in de gevallen waarin niets geïncasseerd wordt, worden er geen kosten in rekening gebracht. Dit heeft meestal alleen betrekking op de fase waarin het incassobureau aanmaningen zendt (de minnelijke fase); de kosten van een gerechtsdeurwaarder en gerechtelijke procedure vallen daar dan dus niet onder. Het is dus noodzaak goed te kijken welke kosten er wel en niet onder de 'no cure no pay'-afspraken vallen.

De markt is niet open (systeem van benoemingen) en de omvang van de markt is moeilijk te bepalen. Dit komt vooral doordat gerechtsdeurwaarders zowel ambtelijke als niet-ambtelijke diensten aanbieden. De tarieven voor de ambtshandelingen voor gerechtsdeurwaarders liggen vast in het Besluit Tarieven Ambtshandelingen Gerechtsdeurwaarders. Zeer waarschijnlijk wordt per 1 januari 2012 een wettelijke regeling voor de berekening van incassokosten ingevoerd. Deze regeling stelt de maximale incassokosten vast en geldt voor iedereen die zich bezig houdt met het incasseren van vorderingen.

Va 2001 tot heden heeft binnen de gerechtsdeurwaardersbranche een forse schaalvergroting plaatsgevonden. Er vonden veel fusies en overnames plaats en er werden meerdere samenwerkingsverbanden opgericht. Op dit moment lijkt de situatie tot rust te zijn gekomen.

De toegenomen concurrentie heeft wel tot gevolg gehad dat een aantal gerechtsdeurwaarderskantoren failliet is gegaan. Sinds de invoering van de Gerechtsdeurwaarderswet zijn dat zo’n zes kantoren geweest, waarvan drie in 2010/2011.

Trends

• Betalingsproblemen bij consumenten en bedrijven zijn sinds de crisis toegenomen. Schulden zijn lastiger te innen.
• De meeste gerechtsdeurwaarderskantoren verrichten ook incassowerkzaamheden (gericht op het zonder gerechtelijke procedures innen van gelden).
• Verschillen tussen gerechtsdeurwaarders en incassobureaus vervagen steeds meer door gelijke werkzaamheden en door samenwerking tussen incassobureaus en gerechtsdeurwaarders.
• Nadrukkelijke vraag naar maatschappelijk verantwoord incasseren (treffen van een regeling die redelijk en billijk is).
• Aantal particuliere kredietnemers met betalingsproblemen neemt toe, evenals de hoogte van de schuld. Dit resulteert in een toenemende druk op de schuldhulpverlening.

Invloeden van buiten

Consumenten betaalden hun rekeningen na gemiddeld 33 dagen. Overheid en bedrijven deden er gemiddeld respectievelijk 47 en 43 dagen over om hun rekeningen te betalen (European Payment Index). Gemiddeld wordt 45% van de rekeningen binnen 30 dagen (de standaardbetalingstermijn) betaald. Het Nederlandse bedrijfsleven boekte in 2010 een recordbedrag van bijna 15 miljard euro af aan onbetaalde rekeningen.

Als er rekeningen te laat worden betaald, is dat steeds minder vaak door een tekort op de rekening. 'Vergeten te betalen' is echter in toenemende mate de oorzaak van niet-betaalde rekeningen. Opvallend is dat er vooral veel slordiger wordt omgegaan met de betaling van de huur of hypotheek. Zestien procent van de Nederlanders vergeet deze vaste lasten wel eens te betalen. Ook met de betaling van andere vaste lasten als verzekeringen, energie, telefoon, belasting en water wordt nonchalanter omgegaan.

Er is een forse toename van het aantal Nederlanders dat te maken kreeg met incassobureaus en deurwaarders. Mensen met een inkomen beneden modaal hebben vaker dan gemiddeld te maken met een incassobureau.

Keurmerken, certificaten en gedragscodes

Incassokeurmerk

Het Incassokeurmerk van de NVI wil overheid, bedrijven en consumenten het vertrouwen en de zekerheid geven dat incasso-activiteiten correct en zorgvuldig worden uitgevoerd. Het keurmerk kent ook een geschillenregeling.

Garantiefonds gerechtsdeurwaarders

Het doel van de Stichting Garantiefonds Gerechtsdeurwaarders is de zogenaamde derdengelden veilig te stellen voor opdrachtgevers. Derdengelden zijn bedragen die zijn geïnd voor opdrachtgevers maar nog niet aan hen zijn afgedragen, bijvoorbeeld in zaken waarin een betalingsregeling is getroffen. Het is de bedoeling deze bedragen zo spoedig mogelijk naar opdrachtgevers door te storten. Zolang dat niet is gebeurd, loopt de opdrachtgever een risico. Het garantiefonds ondervangt dit risico.

Niet alle gerechtsdeurwaarderskantoren zijn aangesloten bij het garantiefonds. Aan kantoren die zich bij het garantiefonds wensen aan te sluiten, worden bijzonder hoge eisen gesteld. Zowel op gebied van liquiditeit en solvabiliteit als moraliteit worden de deelnemende gerechtsdeurwaarders uitvoerig onder de loep genomen. Om de kwaliteit van bedrijfsvoering maximaal te kunnen blijven waarborgen, wordt deze controle regelmatig herhaald. 

Garantiefonds gerechtsdeurwaarders (GGDW)

Normen voor de kwaliteit van de Gerechtsdeurwaarder

In 2010 zijn bij verordening de Normen voor de kwaliteit van de gerechtsdeurwaarder ingevoerd. Alle gerechtsdeurwaarders dienen aan die normen te voldoen en moeten zich daar voor oktober 2012 door externe auditors op laten toetsen. Na een positieve toetsing ontvangt de gerechtsdeurwaarder een positief toetsingsverslag van het College Toezicht Gerechtsdeurwaarders.

Toezicht

In de Gerechtsdeurwaarderswet is het toezicht op de gerechtsdeurwaarders geregeld. Voor al hun werkzaamheden (ambtelijk en niet-ambtelijk) vallen gerechtsdeurwaarders onder tuchtrechtspraak. Dit tuchtrecht wordt uitgevoerd door de Kamer voor Gerechtsdeurwaarders in Amsterdam (hoger beroep via Gerechtshof Amsterdam). In het uiterste geval kan een gerechtsdeurwaarder uit het ambt worden gezet.

Het financiële toezicht (zakelijk en privé) wordt uitgevoerd door het Bureau Financieel Toezicht (Utrecht). Omdat de gerechtsdeurwaarder ook bestuursorgaan is, kunnen belanghebbenden ook een klacht indienen bij de Nationale Ombudsman. Tenslotte vallen gerechtsdeurwaarders onder de verantwoording van de Minister van Veiligheid en Justitie.

Branchevereniging

De Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders (KBvG) is een publiekrechtelijke beroepsorganisatie. Alle gerechtsdeurwaarders en toegevoegd kandidaat-gerechtsdeurwaarders in Nederland zijn van rechtswege lid van de KBvG. De KBvG heeft tot doel de kwaliteit van de dienstverlening van de beroepsgroep in stand te houden en waar mogelijk te verbeteren.

De Nederlandse Vereniging van Incasso-ondernemingen (NVI) heeft zich ten doel gesteld een verantwoorde werkwijze van incasso-ondernemingen in het maatschappelijk bestel te bereiken en de beroepsbelangen van incasso-ondernemingen te behartigen. De NVI streeft naar een verdere professionalisering van de branche en het verbeteren van het imago.

Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders (KBvG)
Nederlandse Vereniging van Incasso-ondernemingen (NVI) 

Bronnen

ABN-AMRO sectorrapport: Deurwaarders en incassobureaus  (pdf)

Kamer van Koophandel, Branchewijzer deurwaarder 

Garantiefonds Gerechtsdeurwaarders

Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders