Marktontmoeting Langdurige zorg en welzijn

Never waste a good crisis, dus laten we juist nú – in deze moeilijke tijden – beginnen met innoveren! Concreet voorstel: 10 procent bezuinigen op intramurale zorg, maar tegelijkertijd 5 procent reserveren voor experimenten met nieuwe zorgvormen – waarin vrijwilligers een rol nemen. Niet alleen inkrimpen dus, maar vooral ook serieus hervormen. Zo luidde een van de suggesties na een dag intensief brainstormen over de kansen en valkuilen in de aanbesteding van extramurale begeleiding.

Op uitnodiging van Achmea, PIANOo, LOC Zeggenschap in zorg en ActiZ kwamen cliënten, zorgondernemers gemeenten en verzekeraarsop 20 juni in het Amersfoortse stadhuis bij elkaar voor een zogeheten 'marktontmoeting'. Dit was de eerste in een reeks regionale bijeenkomsten. Het lag voor de hand dat de gemeente als gastheer optrad. In het lokale zorgveld spelen gemeenten een steeds belangrijkere rol, naast of samen met de zorgverzekeraar. De dynamiek tussen 'inkoper' en 'verkoper' verandert daarbij ingrijpend. Er komt een strategisch spel op gang, waarin partijen zich opnieuw moeten positioneren.

Verbinding maken

De marktontmoeting werd geopend door Monique Peltenburg directeur sector Welzijn, Sociale Zekerheid en Onderwijs van de gemeente Amersfoort, die sprak namens wethouder Gert Boeve. Peltenburg stelde dat de gemeente eigen kracht en zelfredzaamheid van burgers steeds voorop wil zetten in haar toekomstige rol van inkoper van extramurale begeleiding. 'Om samen te bepalen hoe we dat gaan organiseren, is een goede verhouding tussen cliënten, aanbieders en financiers cruciaal. Dat betekent verbindingen leggen, maar ook niet bang zijn voor wat ik creatieve botsingen zou willen noemen. Daaruit ontstaan vaak de slimste nieuwe ideeën.'

Geen agenda

Voor de marktontmoeting was bewust geen agenda opgesteld. Deze werd in een openingssessie onder leiding van Erik Wissema ter plekke door de deelnemers bepaald. Dat gebeurde aan de hand van de Open Space-methode. Die aanpak maakt het mogelijk om grote groepen mensen met elkaar in gesprek te brengen, kennis te laten uitwisselen en plannen te laten maken. Gerelateerd aan een centraal thema, krijgen de deelnemers alle ruimte voor de zaken waar zij belang aan hechten, een passie voor voelen of energie van krijgen.

De hoofdonderwerpen die in Amersfoort aan de orde kwamen, sloten goed aan bij de openingszinnen van de vier initiatiefnemers van de bijeenkomst. Kernbegrippen daaruit: verder kijken dan eigen belangen en posities, goede communicatie tussen aanbieders en vragers, de cliënt niet alleen in woorden centraal stellen, en sterk inzetten op innovatie en nieuwe vormen van samenwerking. Uit dertig vraagstukken die de deelnemers aandroegen, werden er uiteindelijk vier gekozen om in subgroepen te bespreken. Welke inkoopvorm past het beste bij de dialoog in de driehoek cliënt-gemeente-aanbieder? Hoe voorkomen we dat de cliënt tussen wal en schip valt in het transitieproces? Waar vinden gemeenten en zorgverzekeraars elkaar bij het vormgeven van zorg en steun voor ouderen? En hoe houden we met zijn allen de betaalbaar én van goede kwaliteit?
In de concretisering van ideeën waar de groep zich vervolgens op stortte, viel het soms nog niet mee om out of the box te brainstormen. De realiteit is weerbarstig en de belangen van de partijen lopen soms uiteen.

Concrete suggesties

In de presentaties van de ideeën uit de groepen werd duidelijk dat voor iedereen de cliënt inderdaad centraal hoort te staan. Dat kreeg in verschillende suggesties ook een vorm die verder ging dan de spreekwoordelijke mooie woorden. Centraal element: vertrouwen in de eigen kracht van de burger (cliënt/patiënt) om zelf het best passende arrangement te realiseren. Dat begint al met de gehanteerde begrippen, zo bracht een van de subgroepen in. Door mensen niet meer te bestempelen als 'zorgconsument', komt er ook meer ruimte om eventuele ondersteuning buiten het zorgdomein te zoeken. Veel behoeften van cliënten zijn vaak niet per se zorgbehoeften, maar hebben veel meer met welzijn te maken.
Andere ideeën hadden vooral te maken met communicatie. Het meest poëtisch kwam dit naar voren in het concept 'De Liefdesbrief', een metafoor voor een ideale en transparante relatie tussen cliënt, gemeente en aanbieder. Door vaste kaders te durven loslaten van je te verplaatsen in de ander, creëer je een nieuwe werkelijkheid in de samenwerking.
De regie voor de cliënt kwam ten slotte heel eigentijds naar voren in het idee om te komen tot een Zorgplatform 3.0: één virtueel platform voor gegevensuitwisseling, waar de behoeften van cliënten samenkomen met het lokale aanbod van zorg en ondersteuning.

De juiste groep zit hier!

In de afsluitende ronde sprak een van de deelnemers van een verfrissende aanpak, die veel creativiteit wist op de roepen. Ter plekke ontstond het idee de uitwisseling voort te zetten op een LinkedIn-groep. Een van de aanwezigen vroeg zich af of dit inderdaad het juiste 'gremium' was om verder te praten. 'Hebben we als groep echt voldoende snelheid?' Aad Koster was daarvan absoluut overtuigd, zo liet hij in zijn slotwoord weten: 'Laten we blijven uitgaan van de Open Space-principes. Wie er ook komt, het zijn altijd de juiste mensen, bijvoorbeeld. En: wat er ook gebeurt, het is goed dat het gebeurt. Als mensen elkaar weten te vinden, ontstaat er vanzelf iets. Hier hebben we daarvoor een belangrijke eerste stap gezet.'

De partners over de marktontmoeting

Max Bijwaard, Manager Inkoop VV&T Achmea Zorg:
"Achmea wil voor de inwoners van deze regio genoeg zorg, van goede kwaliteit, kunnen inkopen binnen de ons ter beschikking gestelde financiële kaders. We willen dat voor 2020 onze verzekerden kunnen vertrouwen op de beste zorg.

Achmea heeft de ambitie om door middel van samenhangend beleid van cure en care de zorg voor ouderen te verbeteren. Daardoor moet wat ons betreft de kwaliteit van bestaan van de ouderen positief beinvloed worden. We verschuiven onze aandacht, richten ons minder op onderdelen van het zorgproces, en steeds meer op het resultaat daarvan. We hopen op en werken aan innovaties die het mogelijk maken veel langer ondersteuning in het eigen leefmilieu te bieden en zo opname in 24-uurs voorzieningen overbodig te maken."

Yvonne van Gilse, Directeur LOC, Zeggenschap in zorg:
"Het gaat om samen-werken aan waarde-volle zorg. Ieder draagt daaraan bij vanuit eigen perspectief."

Wouter Stolwijk, Directeur PIANOo:
Inkopen is een proces van finetuning van vraag en aanbod. Kennis van en communicatie met de markt is cruciaal om tot een goede uitvraag te komen. Dat is zeker in de zorgsector van belang waar de ontwikkelingen aan de vraag- èn aan de aanbodzijde zo snel gaan. 

(www.actiz.nl, 28 juni 2012)