PIANOo-congres 2010

Dagvoorzitter Jort Kelder trapte af door de mening van twee prominenten op inkoopgebied, Gerco Rietveld en Arjan van Weele, te toetsen aan een panel met deskundigen. Het publiek kon per SMS stellingen insturen die ter plekke werden voorgelegd.

Er is behoefte aan innovatie, juist in deze tijd van bezuinigingen, meende Gerco Rietveld. De auteur van het managementboek van het jaar, ' Inkoop een nieuw paradigma', vindt dat kiezen voor het goedkoopste product de hele samenleving schaadt. 'Het is tijd voor een nieuwe benadering. Inkopers moeten zich niet op het bestuur richten, maar op de dienstonderdelen (de business). Selecteer leveranciers niet op prijs maar op kwaliteit en je zult zien dat de kosten dalen.'

In één keer goed

Een beetje naïef nu politici juist budgetten willen korten, dacht Jort Kelder hardop, maar daar was Rietveld het niet mee eens:  'De overheid kan veel besparen door een inkoop of aanbesteding in een keer goed te doen en niet fout op fout te stapelen.'

Hoogleraar inkoop Arjan van Weele stelde dat inkoop niet over besparen gaat maar over waarde toevoegen. 'Voor bestuurders is het echter een non-issue. Maar kijk nou eens naar de successen!'. Hij verwees naar het goede voorbeeld van duurzaam inkopen in Amersfoort en de aanschaf van een multifunctionele brandweerauto door samenwerkende gemeenten. Zijn tips voor inkopers: 'Wees enthousiast over je vak en concentreer je bij inkoop op functionaliteit. Creëer meerwaarde en je bespaart kosten.'

Siep Eilander (DG Organisatie Bedrijfsvoering Rijk) kon zich vinden in die stellingen. 'De rijksoverheid presteert beter door meer samen te werken. De invoering van categoriemanagement is een belangrijke stap die ook daadwerkelijk geld oplevert.' Wethouder Stan Lyczak benadrukte dat het toch echt de politici zijn die de knopen moeten doorhakken als het om budgetten gaat. 'Bezuinigen is prima, maar geef dan ook duidelijk aan wat je niet meer doet als overheid. We mogen niet op kwaliteit inboeten.'

De discussie waarin ook Annelies Soede, Hoofd Inkoop bij de gemeente Amsterdam en Rob Tresoor, van de Provincie Noord-Holland, hun visie toelichten, liet zien dat er tussen overheden veel verschillen in aanpak zijn. De een zoekt het in meer samenwerking, de ander richt zich vooral op duurzaamheid. Sommigen zoeken de grenzen van de wet op, anderen verliezen zich in regels en procedures. Allemaal maken ze zich echter zorgen of het lokale midden- en kleinbedrijf wel genoeg aan bod komt.  Hoe dan ook verdient Nederland excellente inkoop, was de conclusie. En dat kun je alleen met een professionele aanpak en maatwerk bereiken.

Discussiecafé

Na het plenaire gedeelte konden de honderden congresgangers een keuze maken uit bijna dertig sessies waarin actuele inkoopkwesties gefileerd werden. In het discussiecafé met inkoopprofessionals praatte Jort Kelder verder met Eilander en Rietveld over de beste manier om de innovatiekracht van het mkb te benutten. Anita van der Ende, directeur Mededinging en Consumenten van het ministerie van Economische Zaken, gaf aan dat de nieuwe versie van de aanbestedingswet aandacht heeft voor proportionele eisen waardoor het  mkb niet meer buiten de boot valt. De CPO van Rotterdam, Marcel de Ruiter, vraagt geen overbodige, ingewikkelde informatie meer aan het bedrijfsleven die weinig voorspellende waarde blijkt te hebben: 'Heb lef als inkoper en laat je niet gevangen houden in een keurslijf van wetten en regels.' De gemeente Rotterdam probeert steeds meer lokaal in te kopen, natuurlijk wel volgens transparante inkoop. 'Kleine percelen helpen daarbij, maar ook zie je steeds meer samenwerkende kleine leveranciers.'

Betere regels, of meer vertrouwen?

Dat er juist niet meer maar wel betere regels nodig zijn, poneerde Elizabetta Manunza, hoogleraar aanbestedingsrecht. Zij vond niet dat Nederland het braafste jongetje van de klas is. 'Ook opdrachten onder de Europese aanbestedingsdrempel zouden openbaar aanbesteed moeten worden. Dat is eerlijker en ook goedkoper. En in andere landen gebeurt dat immers ook.' Daar bleken de meeste gesprekspartners het niet mee eens. Je loopt het risico dat inkopers zich vastbijten in procedures, in plaats van de vraagstelling centraal te zetten, aldus Rietveld. De overheid zelf kan zich in ieder geval verbeteren, met slimmere werkwijze en minder administratieve rompslomp, meende Eilander. Ga uit van vertrouwen, pas alleen de noodzakelijke regels toe maar gebruik ze niet als doel, benut de ruimte die er tussen de regels is en werk samen  met collega's. Zo luidde de eindconclusie van dit podiumgesprek.

Inkoop op de politieke agenda

PIANOo-directeur Wouter Stolwijk constateerde eerder bij de aftrap met plezier dat het congres ieder jaar meer deelnemers trekt. 'Overheidsinkoop is de afgelopen jaren echt veel professioneler geworden. Gemeenten, provincies en het rijk werken vaker en beter samen en boeken successen. Toch is er te veel aandacht voor de drama's, de incidenten waar het fout gaat. Een gemiste kans dat het onderwerp niet hoger op de politieke agenda staat.'

In het politiek discussiecafé met Tweede Kamerleden legde gespreksleider Martijn de Greve die vraag voor aan vier Tweede Kamerleden. Zo vreemd is het niet dat overheidsinkoop geen belangrijk onderwerp is in de verkiezingsprogramma's, klonk het uit de mond van Antoinette Vietsch (CDA). Wie is er nou tegen een goed werkende overheid? Charlie Aptroot (VVD) vestigde de aandacht op de specialistische kennis die overheden in huis moeten hebben om goed in te kunnen kopen. 'Dat betekent dat kleinere organisaties die kennis moeten zoeken. Bijvoorbeeld bij PIANOo. Meer regels zijn de oplossing niet.' Transparant inkopen, betere overheidssamenwerking en heldere politieke keuzes. Daarin konden de partijen elkaar wel vinden, uiteraard met ieder een eigen accent. 'Gezonde concurrentie, daar zijn wij voor, maar niet over de rug van werknemers, zoals in de postbezorging', meende Farshad Bashir (SP). Mei Li Vos (PVDA) stak de hand in eigen boezem en bepleitte  een pas op de plaats voor politici die een probleem gisteren al opgelost willen zien.

Zorgen maakten ze zich allen over het lange wachten op de nieuwe aanbestedingswet. Natuurlijk was er hier en daar een politiek steekje onder water, wiens schuld dat dan zou zijn, maar dat is in verkiezingstijd vanzelfsprekend. 

PIANOo-directeur Stolwijk keek tevreden terug aan het einde van de dag. 'Zoveel interesse in het inkoopvak, dat gaat de goede kant op!' Improvisatiecabaret Mier sloot af met een humoristische visie op inkopen en aanbesteden waarbij ook de eerder genoemde brandweerauto voorbij reed.

Alle presentaties en verslagen uit de deelsessies vindt u rechtsbovenaan op deze pagina.