Overheid heeft te weinig kennis over aanbesteden open source software

17-maart-2017 | bron: Rijksoverheid.nl

Er is binnen de overheid nog weinig structurele kennis over het aanbesteden van open source software. Toch is er geen behoefte aan een kenniscentrum open source software. Dat blijkt uit het onderzoeksrapport van PBLQ, dat de minister van Binnenlandse zaken en Koninkrijkrelaties onlangs presenteerde aan de Tweede Kamer. Aanleiding voor het onderzoek was de motie Oosenbrug, die oproept het gebruik van open standaarden wettelijk te verplichten en alle kennis over open source software waarover de overheid beschikt ter beschikking te stellen via bestaande structuren.

Voor wat betreft het verplichten van het gebruik van open standaarden, meldt de minister dat deze mogelijkheid er komt middels de wet Generieke Digitale Infrastructuur (GDI). Die ligt tot april ter consultatie op internetconsultatie.nl.

Conclusie en aanbevelingen onderzoek

PBLQ concludeert in haar onderzoeksrapport dat er geen behoefte is aan een kenniscentrum open sources software (OSS) in de 'klassieke' zin. Wel is het zinvol een aantal acties te ondernemen om met name de opbouw van kennis over OSS binnen de publieke sector te stimuleren en om te komen tot meer kennisdeling. De onderzoekers constateren dat er binnen de overheid nog te weinig structurele kennis bestaat over het aanbesteden van open source software. Daarnaast constateren zij dat kennis omtrent open source software in zijn algemeenheid te gefragmenteerd is en te weinig met elkaar wordt gedeeld.

Op basis van deze constateringen komen de onderzoekers met 3 aanbevelingen:

  • Kom met een verwijsindex naar open source software-expertise
  • Zet een centrale plek neer voor overheidssoftware
  • Bundel kennis rond aanbestedingen

Verwijsindex open source software-expertise

De behoefte aan een verwijsindex onderschrijft de minister maar alleen voor die terreinen die specifiek voor de overheid zijn. Zo is technische kennis over open source software ruimschoots voorhanden in de markt. Dit is ook niet specifiek voor de overheid. Wat wél specifiek voor de overheid is, zijn de juridische regels waaraan moet worden voldaan. De overheid heeft een andere verantwoordingsstructuur, kent regelgeving en verplichtingen van een Europese aanbesteding en dient daarin transparant te zijn. Dat betekent dat bij de aanschaf van software er veel specifieke regelgeving is die alleen op de overheid van toepassing is. Veel respondenten hebben aangegeven dat zij de kennis daaromtrent moeilijk kunnen vinden. Het bundelen en aanbieden van kennis helpt daarbij. In het verlengde daarvan geldt dit ook voor aanbestedingen. De minister is voornemens een ambtelijk kennisnetwerk op te zetten dat de kennis verzamelt en beziet hoe het kennisniveau onderhouden wordt en ter beschikking wordt gesteld.

Centrale plek voor overheidssoftware

De onderzoekers doen een voorstel voor het ter beschikking stellen van overheidssoftware als open source software. Tijdens de begrotingsbehandeling van Binnenlandse Zaken in 2016 is door de leden Oosenbrug, Voortman en Van Raak een motie ingediend (motie 34 550 VII, nr. 28) waarin gevraagd wordt om met een visiedocument te komen over het ter beschikking stellen van overheidssoftware als open source software. De minister heeft toegezegd hiermee te komen voor het zomerreces.

PIANOo: Aanbestedingskennis bundelen

Het huidige Rijksbeleid schrijft voor dat open source software een gelijke kans moet hebben in Rijksaanbestedingen. Uit het rapport blijkt dat het beleid onvoldoende bekend is en dat aanbesteders beperkte kennis hebben van open source software. PIANOo heeft een marktdossier specifiek over de inkoop van ICT. Dit dossier informeert inkopers over onderwerpen die van belang zijn voor het ICT-inkoopproces, waaronder het gebruik van open source software en open standaarden. Dit stelt hen onder andere in staat om voorbereid het gesprek aan te gaan met de materiedeskundige en/of interne opdrachtgever. In overleg met het ministerie van BZK breidt PIANOo de informatie over de inkoop van open source software nog verder uit. Denk daarbij aan informatie over belangrijke voor- en nadelen van open source software en hoe zij (meer) kans kan krijgen bij de inkoop van ICT.

Lees de volledige kamerbriefexternelinkteken.gif op rijksoverheid.nl.

Meer informatie
Rapport Kenniscentrum Open Source Software
PIANOo ICT-dossier fors uitgebreid