SBIR, wat is dat?

30-november-2017 | bron: PIANOo

In het regeerakkoord staat dat het nieuwe kabinet de overheid vaker wil laten optreden als 'Launching Customer' om innovatie aan te jagen, en vaker gebruik wil laten maken van SBIR. Maar wat is SBIR?

Welnu: SBIR (Small Business Innovation Research) is een aanpak om bedrijven innovatieve oplossingen te laten ontwikkelen voor maatschappelijke problemen. In Nederland is sinds 2004 ervaring opgedaan met deze aanpak. SBIR richt zich met name op het MKB. De aanpak is oorspronkelijk sinds 1982 ontwikkeld in de USA, waar publieke agentschappen jaarlijks voor maar liefst circa 2,5 miljard dollar aan SBIR-trajecten besteden.

Aanpak vergroot slagingskans

Bij de SBIR-aanpak gunt een overheid meerdere bedrijven een betaalde opdracht om, in onderlinge concurrentie, een specifieke oplossing te ontwikkelen voor het maatschappelijke probleem. Er zijn verschillende rondes, waarin steeds bedrijven afvallen. Na de laatste fase zijn er minimaal twee prototypes ontwikkeld en getest. Hierdoor kan , anders dan bij een pilot met één individueel bedrijf, een leveranciersmarkt ontstaan met verschillende oplossingen voor een specifiek maatschappelijk probleem. De aanpak vergroot de slagingskans van het innovatietraject en reduceert risico's. Met alleen een SBIR is er nog geen 'Launching Customer': die fase komt in de aanbesteding hierna.

Toepassing in GWW en bouw

De afgelopen paar jaar wordt SBIR ook de in de GWW en Bouw toegepast voor de ontwikkeling van met name innovatieve deeloplossingen. Zo laten de provincies Noord- en Zuid-Holland met SBIR goedkope oplossingen ontwikkelen voor verkeersgeluidreductie langs provinciale wegen. Gemeenten Amsterdam, Rotterdam en Rijkswaterstaat laten met SBIR innovatieve bouwhekken ontwikkelen om overlast van bouwwerkzaamheden in de bebouwde omgeving te verminderen. Gemeente Amsterdam zoekt een innovatieve oplossing voor de dure renovatie van de kademuren langs haar grachten. Hiervoor gaat het innovatiepartnerschap gebruikt worden. Dit lijkt op de SBIR-aanpak.

Innovatiepartnerschap

SBIR maakt gebruik van de uitzondering voor onderzoek- en ontwikkelingsopdrachten in de Aanbestedingswet 2012. Dit betekent wel dat als je als overheid de ontwikkelde oplossing wilt inkopen, er wel nog een aanbesteding nodig is. Aan deze aanbesteding kunnen alle bedrijven mee doen. Het is dan ook verstandig gebruik te maken van een functionele specificaties in plaats van technische specificaties. Bij het innovatiepartnerschap is dit niet nodig. Het Innovatiepartnerschap lijkt op SBIR maar biedt, in tegenstelling tot SBIR, ook de gelegenheid om een onderzoek- en ontwikkelingstraject te combineren met het daadwerkelijk inkopen van de oplossing.

UAV-GC

Het is in de GWW en Bouw niet aannemelijk dat overheden ontwikkelde innovatieve oplossingen direct bij de deelnemende bedrijven zullen inkopen. Vaak is een innovatieve oplossing slechts een schakel van de totale oplossing die een hoofdaannemer aan kan bieden. Ook past het voorschrijven van een specifieke oplossing niet bij de huidige werkwijze. Want wie weet is er nog wel een betere oplossing ontwikkeld buiten de SBIR. Het lijkt dan verstandig om in de aanbesteding na de SBIR ruimte te bieden aan alle ontwikkelde oplossingen en niet te vervallen in het voorschrijven van specifieke werkwijzen en oplossingen. De huidige werkwijze met geïntegreerde contracten op basis van de UAV-GC biedt hiervoor volop mogelijkheden.

Verantwoordelijkheid opdrachtgever

Uiteraard is het soms niet wenselijk om na de ontwikkeling opnieuw naar de markt te gaan met een separate aanbesteding voor de daadwerkelijke aanschaf. Gelukkig kan voor deze situaties het innovatiepartnerschap een uitkomst bieden. Waak er echter wel voor dat het beheersen van de raakvlakken tussen de ontwikkelde (deel)oplossingen met het geheel de verantwoordelijkheid worden voor de opdrachtgever!

Een prototype laten ontwikkelen met SBIRexternelinkteken.gif op innovatiekoffer.nl
SBIRexternelinkteken.gif op rvo.nl

Auteurs: Floris den Boer, Bedrijfseconomisch adviseur, PIANOo en Leon Hombergen, PIANOo

Dit artikel is op 14 november 2017 gepubliceerd in de Cobouw-krant.