Rapportage Aanbestedingsrechtspraak 2012 en 2014

bron: Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

Het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat heeft in het kader van de evaluatie van de Aanbestedingswet 2012 onderzoek verricht naar de aanbestedingsrechtspraak in de jaren 2012 en 2014 (kwantitatief). Het doel van dit onderzoek is om op basis van een kwantitatieve analyse inzicht te geven in de gevoerde gerechtelijke geschillen in de jaren 2012 en 2014. Het onderzoek geeft inzicht in de overeenkomsten en verschillen tussen deze twee jaren. (mei 2015)

Voor dit onderzoek zijn 260 aanbestedingszaken onderzocht van rechtbanken, gerechtshoven en de Hoge Raad. Het onderzoek bevat zowel bodemprocedures als zaken in kort geding.

Vanwege de feitelijke inslag van het onderzoek bevat dit rapport geen kwalitatieve informatie over bijvoorbeeld de tevredenheid over de gerechtelijke procedure van de partijen die bij een rechtszaak betrokken waren of de redenen waarom tegen bepaalde categorieën aanbestedende diensten meer zaken worden aangespannen dan tegen

Samenvatting en conclusies

Dit hoofdstuk bevat een samenvatting van de belangrijkste bevindingen uit dit onderzoek. Gelet op het kwantitatieve karakter van het onderzoek, worden er geen verklaringen gegeven voor de informatie die naar voren komt uit de verzamelde gegevens, tenzij de verklaring eenvoudig op conto van de inwerkingtreding van de Aanbestedingswet valt te schrijven.

Het doel van dit onderzoek was om op basis van een kwantitatieve analyse inzicht te krijgen in de gevoerde aanbestedingsrechtelijke geschillen uit de jaren 2012 en 2014. Ook had dit onderzoek tot doel om de verzamelde gegevens over deze twee onderzoeksperiodes met elkaar te kunnen vergelijken en moest een vergelijking met het eerdere onderzoek "Aanbestedingsrechtspraak in Nederland 1 september 2004 œ 31 augustus 2009' (hierna: rapport 2010), mogelijk zijn. Hiertoe is algemene informatie over de gevoerde aanbestedingsrechtelijke geschillen verzameld, is het onderwerp van de gevoerde gerechtelijke procedures onderzocht en is gekeken naar de inhoud van de geschillen.

Algemene informatie over de uitspraken

De algemene informatie die is verzameld over de uitspraken betreft het aantal uitspraken, het type rechtszaken, het type gerechtelijke instelling dat uitspraak heeft gedaan en informatie over de gedaagden en eisers. Het aantal aanbestedingsrechtelijke uitspraken dat door de rechtbanken, gerechtshoven en de Hoge Raad tezamen is gedaan, betreft 131 in 2012 en 129 in 2014. In beide jaren nemen de rechtbanken 115 van deze uitspraken voor hun rekening en ligt het aantal procedures in kort geding boven de 90%. Het rapport 2010 laat een soortgelijk beeld zien.

Waar in 2012 42% van het totaal aantal zaken werd aangespannen tegen een gemeente, was dit in 2014 57% (dit was 44% in het rapport 2010). Het is daarbij van belang om op te merken dat dit hoge percentage deels valt te verklaren door het feit dat gemeenten meer aanbestedingsprocedures houden dan andere aanbestedende diensten. Tegen provincies werden in 2014 minder zaken aangespannen dan in 2012 (respectievelijk 2% en 8%, dit was 5,5% in het rapport 2010). Wanneer wordt gekeken naar het type ondernemer dat een zaak aanspant tegen een aanbestedende dienst, dan valt op dat in 2014 minder rechtszaken zijn gestart door ondernemingen in het MKB dan in 2012 (29% in 2014, 42% in 2012 en 36% in het rapport 2010). Hierbij moet worden opgemerkt dat in 2014, veelal door anonimisering van de uitspraken, in 28% van de gevallen de grootte van de onderneming die de zaak had aangespannen niet te achterhalen viel, terwijl dit percentage in 2012 nog op 21 lag (was 22% in het rapport 2010).

Evenals in het rapport 2010 het geval was, is in 2012 en 2014 in (bijna) driekwart van de gevallen een gerechtelijke procedure gestart nadat de aanbestedende dienst het voornemen tot gunning bekend heeft gemaakt.

Met de inwerkingtreding van de Aanbestedingswet werd ook de Commissie van Aanbestedingsexperts ("CvAE') geïntroduceerd. In de analyse van de rechtszaken in het jaar 2014 is ook onderzocht in welke geschillen in een eerder stadium een klacht bij de CvAE was ingediend. In zeven onderzochte zaken was een dergelijke klacht ingediend, maar slechts in drie zaken lag er daadwerkelijk een advies van de CvAE toen de zaak werd aangespannen bij de rechtbank. In twee van deze drie zaken volgde de rechtbank het advies van de CvAE. In het derde geval nam de rechtbank op specifieke punten afstand van het oordeel van de CvAE.