Marktbeschrijving uitzendbranche

Onder ter beschikkingstelling van arbeid wordt traditioneel elke contractvorm bedoeld waarbij sprake is van een onderscheid tussen formeel werkgeverschap en feitelijk werkgeverschap. Je kunt hier onder andere denken aan uitzendconstructies, detachering en payrolling. In dit marktdossier wordt met name ingegaan op de uitzendconstructie. (december 2014)

Uitzendconstructie

Een flexibele arbeidskracht is een natuurlijke persoon die een arbeidsovereenkomst heeft met een uitzendonderneming. Tegelijkertijd staat deze persoon onder leiding en toezicht van een inlenende opdrachtgever waar de werkzaamheden worden uitgevoerd. Een uitzendovereenkomst kenmerkt zich door de driehoeksverhouding tussen de uitzendkracht, uitzendonderneming en opdrachtgever. De uitzendonderneming sluit een arbeidsovereenkomst met de uitzendkracht. Deze uitzendkracht wordt ter beschikking gesteld aan de opdrachtgever van de uitzendondernemer, de aanbestedende dienst. De opdrachtgever verzorgt de dagelijkse aansturing van de uitzendkracht in haar werkzaamheden. De opdrachtgever sluit dus alleen een overeenkomst met de uitzendondernemer en er wordt dus geen arbeidsovereenkomst aangegaan tussen de uitzendkracht en de opdrachtgever. Deze driehoeksverhouding is nader beschreven in artikel 7:690 van het Burgerlijk Wetboek (BW). 

Een uitzendonderneming beschikt over een bestand van werkzoekenden en is gespecialiseerd in het beoordelen en kwalificeren van deze werkzoekenden. Uitzendondernemingen kunnen snel de vraag van de aanbestedende dienst analyseren en daarop inspelen. De uitzendonderneming stelt daarbij mede de vacaturetekst op. De meerwaarde van uitzendondernemingen zit in uit hun bestand van werkzoekenden, de manier waarop de harde en zachte kwalificaties van de kandidaat zijn vastgelegd en de specialisatie in selectie.

Andere activiteiten uitzendondernemingen

Naast het ter beschikking stellen van arbeid spelen uitzendondernemingen ook vaak een rol bij arbeidsbemiddeling, zoals werving en selectie. Hun hoofdtaak is dan het matchen van werkzoekende met werkgevers.

Er zijn ook andere vormen van het ter beschikking stellen van arbeid. Voorbeelden hiervan zijn uitleenbureaus, banenpools en payrolling. De gemeenschappelijke factor van de ondernemingen in alle 3 van deze voorbeelden is:

  • Ondernemingen arbeid ter beschikking stellen stellen
  • Ondernemingen hebben een winstoogmerk
  • Werknemers werken onder leiding en toezicht van de inlener

Hiernaast is een kenmerk van payrolling dat de werving en selectie plaatsvindt door de opdrachtgever. Banenpools kunnen intern of extern zijn en worden meestal opgericht in samenspraak met de inlener(s). Uitleenbureaus kenmerken zich doordat ze over het algemeen personeel in dienst hebben dat specifieke kennis bezit die de inlener niet tot haar beschikking heeft. Dit geldt echter ook voor veel uitzendondernemingen.

Uitzendondernemingen spelen soms ook een rol in het bemiddelen van zelfstandigen zonder personeel (hierna ZZP-ers) en het faciliteren van ZZP-ers. Het wezenlijke verschil hierbij is tussen een ZZP-er en een uitzendkracht is dat de ZZP-er een ondernemer is en dat hiermee leiding en toezicht bij de ZZP-er zelf ligt. Indien leiding en toezicht bij een andere partij ligt, of als er een andere reden is om het ondernemerschap van de ZZP in twijfel te trekken, dan kan er sprake zijn van een schijnconstructie.

Typering van de aanbieders en marktverhoudingen

Uitzendondernemingen komen in vele maten. Alles tussen grote beursgenoteerde multinationals tot zeer kleine uitzendondernemingen zijn actief in de uitzendbranche. Na enkele jaren van stijging is het aantal kleinere uitzendondernemingen de afgelopen jaren gestabiliseerd.

cijfers uitzendondernemingen CBSAfbeelding externe link  op statline.cbs.nl

De grote uitzendondernemingen bedienen vaak alle sectoren in de markt, terwijl de kleinere veelal gespecialiseerd zijn in een specifiek marktsegment. De belangrijkste marktsegmenten voor de uitzendbranche zijn: 

  • Zorg
  • Zakelijke dienstverlening
  • Industrie
  • Vervoer en opslag
  • Bouw en nijverheid
  • Handel 

Dynamiek

De uitzendbranche kenmerkt zich door grote dynamiek. De uitzendbranche geldt als barometer van de economie en dat uit zich in een zeer grote volatiliteit in het volume van uitzendkrachten. Tussen 2007 en 2009 kende de sector een omzetkrimp van 25%. Momenteel groeit de branche in sommige segmenten weer met 9% op jaarbasis. Tussen uitzendondernemingen onderling en tussen marktsegmenten zijn echter zeer grote verschillen. Het marktsegment voor technisch personeel groeit snel en het marktsegment voor zorgpersoneel is sterk in volume afgenomen. De uitzendbranche is competitief. Uitzendondernemingen groeien of krimpen snel. Ook investeert de uitzendbranche relatief veel in innovaties en nieuwe dienstverleningsconcepten.

Omvang van de markt

Per jaar bemiddelen uitzendondernemingen 734 duizend uitzendkrachten voor 1,4 miljoen uitzendbanen. Alle uitzendondernemingen bij elkaar vormen de grootste werkgever van Nederland. In 2013 had het gemiddelde bedrijf een flexibele schil van 25%. Daarbij gaat het om alle vormen van flexibele arbeid: werknemers, tijdelijke contracten, uitzendwerk, ZZP'ers en andere vormen van flexibele contracten. Bij overheid en onderwijs is deze flexibele schil vaak relatief klein. Gemiddeld is bij de overheid en het onderwijs slechts 2% van de werknemer uitzendkracht.

ABU-marktmonitor Afbeelding externe link op abu.nl
ABU over de branche Afbeelding externe link op abu.nl

Trends

Verbreding

De uitzendbranche kent een trend van bredere dienstverlening. Waar de sector eerst alleen uitzond, biedt de sector nu ook diensten als werving&selectie, payrolling, contracting, ZZP-bemiddeling en HR-advisering. De sector speelt een steeds grotere rol in het leveren van oplossingen op personeelsgebied. 
TNO verwacht dat de flexibele schil van uitzendkrachten bij overheden zal gaan groeien.

Margedruk

Zoals meer ondernemingen in de dienstverlenende industrie staat ook in de uitzendbranche de marge onder druk. Bij aanbestedingen is de concurrentie tussen uitzendondernemingen aanzienlijk. Een lage marge kan gevolgen hebben de geleverde kwaliteit. Door naast prijs ook kwaliteit mee te wegen in aanbestedingen kunt u de kwaliteit borgen.  

Brancheverenigingen

De uitzendbranche kent 2 relatief grote brancheverenigingen: de Algemene Bond van Uitzendondernemingen (ABU) en de Nederlandse Bond van Bemiddelings- en Uitzendondernemingen (NBBU). Beide branchevereniging streven naar het vergroten van de kwaliteit van de dienstverlening van hun leden. Het lidmaatschap van een branchevereniging betekent voor de uitzendondernemer dat hij moet voldoen aan verschillende eisen. Dit zijn onder andere eisen op het gebied van veiligheid op de werkvloer, gedragsregels, arbeidsvoorwaarden en afdracht van sociale premies.

ABU

De Algemene Bond Uitzendondernemingen (ABU) is sinds 1961 de belangenbehartiger van de uitzendondernemingen in Nederland. Met zo'n 500 leden vertegenwoordigt de brancheorganisatie circa 65 procent van de markt. ABU-leden moeten voldoen aan verschillende kwaliteitseisen en financiële betrouwbaarheid. ABU-leden worden periodiek gescreend.

NBBU

De Nederlandse Bond van Bemiddelings- en Uitzendondernemingen, de NBBU, is sinds 1994 de brancheorganisatie voor de MKB-uitzendondernemers. De NBBU ziet erop dat zijn leden de wet- en regelgeving in acht nemen. De NBBU houdt onder andere Cao-controles om te zorgen dat de NBBU-cao's worden nageleefd.

Keurmerken

SNA

Het keurmerk van de Stichting Normering Arbeid (SNA-keurmerk) is ontstaan vanuit een zelfreguleringswens in de uitzendbranche. De Tweede Kamer heeft dit initiatief omarmd en in juni 2005 de regering verzocht om een goed en transparant systeem van zelfregulering in de uitzendbranche te bevorderen. De uitzendbranche heeft in overleg met Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Financiën het SNA-keurmerkontwikkeld (NEN 4400-1 en NEN 4400-2). De Stichting Normering Arbeid werkt samen met overkoepelende organisaties en branchevereniging aan een breed landelijk draagvlak.

 

Deze pagina is een onderdeel van het marktdossier Uitzendbranche.

Bronnen

Deze informatie is opgesteld in samenwerking met de ABU. PIANOo ontvangt graag opmerkingen, verduidelijkingen en aanvullingen op het marktdossier. U kunt hiervoor gebruik maken van het contactformulier