Aanpak Duurzaam GWW laat kansen zien

In de Grond-, Weg-, en Waterbouw (GWW) is veel aandacht voor duurzaamheid. Ook Waterschap Rivierenland heeft duurzaamheid hoog op de agenda staan en paste recentelijk de Aanpak Duurzaam GWW toe. Via deze methode kan zij al in de planfase van een project de duurzaamheidsaspecten in kaart brengen en zien waar kansen liggen. En dat werkt. (maart 2016)

Praktijkvoorbeeld MVI

Waterschap Rivierenland implementeerde de Aanpak Duurzaam GWW en koos 6 pilotprojecten voor een eerste kennismaking.

Bijzonder

Waterschap Rivierenland gaf een trainee de concrete opdracht de Aanpak Duurzaam GWW binnen de organisatie te implementeren.

Sinds

2015

Voor- en nadelen

  • Plus: De Aanpak Duurzaam GWW, en met name de Omgevingswijzer, laat zien waar kansen en aandachtspunten liggen binnen een project.
  • Plus: De integrale benadering van een vraagstuk waardoor je breder kijkt dan je gewoonlijk doet en meer kansen zichtbaar worden.
  • Min: Te veel specialistische begrippen in de Omgevingswijzer maakt deze minder toegankelijk voor andere partijen die er wel profijt van zouden kunnen hebben.
  • Min: Erg uitgebreid waardoor het meer tijd kost en steun vanuit het management noodzakelijk is.

Opleiden van duurzaamheids-experts

Bram van der Beek was als trainee bij Waterschap Rivierenland verantwoordelijk voor de eerste stap van het implementeren van de Aanpak Duurzaam GWW – de Omgevingswijzer. Een leuke en uitdagende opdracht, waar hij met veel toewijding aan heeft gewerkt. Hij vertelt: 'Vanuit het bestuur kwam de nadrukkelijke wens om duurzaamheid te borgen in de organisatie. Duurzaamheid was vooral het domein van een klein groepje specialisten binnen het waterschap en we wilden het nu echt verder brengen. Vandaar de keuze om van de implementatie een specifieke opdracht te maken.' Waterschap Rivierenland is van oudsher erg gericht op innovatie. Het waterschap zit in de koplopersgroep van waterschappen wat betreft Duurzaam GWW en het eigen DIK-platform (Duurzaamheid, Innovatie en Klimaat) is ook zeer actief. Toch had Van der Beek specifieke projecten nodig om de aanpak organisatiebreed te laten landen. Van der Beek: 'Je hebt de praktijk nodig om de theorie handen en voeten te geven. En andersom is het noodzakelijk om de kennis en ervaring van de Aanpak Duurzaam GWW boven projectniveau uit te tillen. In de afgelopen maanden hebben we daarom 6 pilotprojecten geselecteerd zodat mensen op verschillende plekken in de organisatie ervaring konden opdoen met de aanpak. Daarbij hebben we ook de hulp ingeroepen van een extern adviesbureau dat ons ondersteunde bij het opleiden van duurzaamheidexperts binnen de pilotprojecten. Deze experts kunnen de werkwijze nu verder uitdragen onder collega's.'

Windmolens
Een win-winsituatie

Arjen de Gelder, projectleider van een van de pilotprojecten, heeft uitgebreid ervaring opgedaan met de Aanpak Duurzaam GWW en specifiek met de Omgevingswijzer. Hij zegt hierover: 'Er wordt nogal eens geroepen dat we duurzamer moeten zijn, maar met zo'n algemene opmerking kun je eigenlijk niets. Met de Aanpak Duurzaam GWW, en dan specifiek het instrument Omgevingswijzer, kunnen we echt concreet worden. De Omgevingswijzer laat namelijk al in de pre-projectfase zien waar duurzaamheidswinst te behalen valt en waar kansen liggen.' Dat blijkt ook uit zijn project 'Integrale aanpak Hoge Boezem' in de Alblasserwaard bij Kinderdijk'. Dit project heeft drie doelstellingen: verbeteren van de waterveiligheid, de waterkwaliteit, en de natuurwaarden. De Gelder: 'Daar zouden we normaal gesproken waarschijnlijk drie aparte projecten voor hebben ingericht, met meekoppelkansen in de uitvoering. Nu hebben we er bewust voor gekozen om het integraal aan te pakken en volgens de Aanpak Duurzaam GWW te kijken wat hiervan het effect is op duurzaamheid en welke kansen het oplevert.' Van der Beek vult aan: 'De Omgevingswijzer maakt inzichtelijk wat het effect is van een project. Onder het kopje 'Hinder' moet je bijvoorbeeld nadenken hoeveel geluidsoverlast een project geeft, op welke manier en op welke momenten. Zo zie je meteen waar je activiteiten kunt combineren om de overlast te beperken.' Ook bij het project van Arjen laat de Omgevingswijzer heel duidelijk zien waar voordelen te behalen zijn. De Gelder: 'Hadden we de doelstellingen van het project apart benaderd, dan zouden we de baggerspecie die vrijkomt bij graafwerkzaamheden, eerst hebben laten afvoeren. Door een integrale projectbenadering en de inzet van de Omgevingswijzer, zagen we nu de voordelen van direct hergebruik: geen transportbewegingen en de baggerspecie komt ten goede aan het eigen project. Een win-winsituatie.'

En de financiële kansen?

De Aanpak Duurzaam GWW levert dus in de eerste fase al kansen op. Hoe zit het met de financiële kansen? Van der Beek: 'Bij het project in de Alblasserwaard hebben we nog geen werkelijke financiële winst geboekt omdat het project nog niet gestart is, maar in de andere pilot-projecten wel. Onder meer door in het eerste stadium al externe partijen uit te nodigen, die normaal pas in de uitvoeringsfase aan tafel komen. Doordat zij meteen al een goed overzicht van het project krijgen, kunnen zij werkzaamheden combineren wat een aanzienlijke besparing in tijd en geld oplevert. Voor hen, en dus ook voor ons.' Vraagt de Aanpak Duurzaam GWW nog extra inspanning van medewerkers? De Gelder vindt van niet: 'Ik heb alleen nog ervaring met de Omgevingswijzer, en die heeft geen invloed gehad op het proces. Je moet toch al veel afwegen bij de start van een project en de vragen van de Omgevingswijzer komen daar nu gewoon bij. Het helpt je juist bij het uitsplitsen van duurzaamheidsvragen. Maar er is dus niet ineens een halve FTE extra nodig.' Van der Beek merkt nog wel op dat er in de Omgevingswijzer erg veel specialistische begrippen worden gebruikt waardoor deze zou kunnen afschrikken. Hij licht toe: 'Ik denk dat het heel goed zou zijn als er een toegankelijkere variant van de Omgevingswijzer zou komen, die meer uitnodigt tot gebruik door verschillende (markt)partijen.'

Van der Beek en De Gelder, Waterschap Rivierenland
Van der Beek en De Gelder, Waterschap Rivierenland

Makkelijker om keuzes te maken

Van der Beek en De Gelder zien binnen Waterschap Rivierenland steeds meer draagvlak ontstaan voor de Aanpak Duurzaam GWW. Al helpt het wel als elk projectteam ook een enthousiaste trekker heeft. Volgens De Gelder een rol die goed past bij een omgevingsmanager of contractmanager. Hij legt uit: 'We werken bij het waterschap volgens het Integraal Projectmanagement Model (IPM). Dat betekent zoveel als het per project samenbrengen van meerdere aandachtsgebieden, waaronder ook omgevings- en contractmanagement. Omdat je met de Aanpak Duurzaam GWW duidelijk aan de omgeving en aan derden kunt laten zien hoe duurzaam je bent, zie je dat zij de Aanpak - en dan specifiek de Omgevingswijzer - erg toejuichen.' Van der Beek vult aan dat ook op bestuurlijk niveau de Aanpak enthousiast is ontvangen: 'Doordat de Omgevingswijzer al in de eerste fase duurzaamheidskansen in beeld brengt, en deze heel concreet afgezet kunnen worden tegen de organisatiedoelstellingen, wordt het voor het bestuur makkelijker om keuzes te maken. En volgens mij is de eerste stap naar duurzaamheid laten zien dát er keuzes zijn, welke keuzes dit zijn en welke kosten eraan verbonden zijn.'

Meer informatie

Dit artikel maakt onderdeel uit van het nieuwe webdossier Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI). MVI is het met inkoop bijdragen aan economische, ecologische en sociale (beleids)doelen. In het nieuwe dossier vindt u onder andere richtlijnen voor het bepalen van het juiste ambitieniveau, geactualiseerde milieucriteria en MVI praktijkvoorbeelden.
Themadossier Maatschappelijk Verantwoord Inkopen - MVI (Duurzaam inkopen)

Meer over de Aanpak Duurzaam GWW

De Aanpak Duurzaam GWW is een praktisch instrument om duurzaamheid in GWW-projecten een plaats te geven en te koppelen aan organisatiedoelen. Met de aanpak, die zich in een aantal fasen onder meer richt op het formuleren van ambities, wordt er winst behaald op de drie P's; People, Planet en Profit.
Aanpak Duurzaam GWW  op duurzaamgww.nl

Omgevingswijzer

Met de Omgevingswijzer is het mogelijk om al op voorhand de duurzaamheid van een project in kaart te brengen. Op basis van een vragenlijst wordt duidelijk wat de duurzaamheidseffecten van een project zijn en of een project een positieve, negatieve of geen bijdrage levert. Zo geeft de Omgevingswijzer inzicht in sociale, ecologische en economische duurzaamheid (people, planet en profit) en vormt een goede basis om kansen (en bijbehorende risico's) bespreekbaar te maken bij betrokken partijen uit een gebied.
Omgevingswijzer  op omgevingswijzer.org