Circulair inkopen binnen 5 jaar de norm - Verslag 31 januari 2017

Het jaarlijkse symposium ter afsluiting van de minor Inkoopmanagement van de Haagse Hogeschool (HHS) stond dit jaar in het teken van circulair inkopen. Meer dan 300 belangstellenden hadden zich ingeschreven voor het inkoopsymposium op de Haagse Hogeschool, waaronder zo'n 100 studenten van de minor Inkoopmanagement. HHS organiseerde het symposium in samenwerking met de gemeente Den Haag, Significant, Inkopenvoor, MKB Den Haag, Nevi kring Zuid-West en PIANOo.

sfeerimpressie ontvangst

Circulair inkopen is niet een modeverschijnsel en zou binnen 5 jaar wel eens tot het standaard repertoire van de nieuwe ondernemende inkoper kunnen gaan behoren. Het inkoop onderwijs moet daar nu al op anticiperen. Bart Vos, hoogleraar inkoopmanagement aan de Universiteit van Tilburg, hield een pleidooi om van de circulaire inkoper van de toekomst een intrapeneur te maken. Voldoende werk aan de winkel dus, voor de ondernemende inkoper.

Jan-Pieter Papenhuizen (Significant) leidde als dagvoorzitter het gehoor langs de vele kansen van circulair inkopen. Of 'inkopen van gebruik', een van de thema's van het symposium, daar binnen 5 jaar ook tussen zal zitten, dat valt nog te betwijfelen. Wel werd duidelijk dat voor de weg daarnaar toe, de sleutel ligt bij samenwerking zowel met marktpartijen als de stakeholders in de eigen organisatie . En helder richtinggevend leiderschap.

Technische en biologische kringlopen

Alexander Prinsen, zero-waste consultant, omschreef bevlogen de Blue Economy, gebaseerd op de ideeën van Gunter Pauli, als stip aan de horizon van de circulaire economie. Daarin gaat het om de technische kringloop; het verlengen van de levensduur van producten door beter onderhoud, herstel, hergebruik, refurbishing of technische oplossingen voor het recyclen van materiaal en grondstoffen. Daarnaast zou, wat het Prinsen betreft, de biologische cyclus voor de inkoper zeker zoveel waarde moeten krijgen. Ter illustratie de gemeente Schiedam, die zijn koffiedrab via het bedrijf Rotterzwam inzet voor het kweken van zwammen. De zwammen worden vervolgens verwerkt in kroketten en bitterballen. Deze koopt de gemeente dan weer in. De ondernemende inkoper moet dus als dirigent en matchmaker op zoek naar vertrouwde partners om zo'n circulair systeem op te bouwen.

Wat kan de markt bieden? Products as a service

Hoe je zo'n circulair concept kan opschalen naar een 'mainstream' businessmodel liet Thomas Leenders van Philips Lighting zien. De Schiphol Group heeft met Philips en Engie een meerjarig performance contract getekend voor de verlichting van de nieuwe vertrekhal ( Lounge 2) op Schiphol. Schiphol betaalt alleen voor het licht dat volgens de vastgelegde performance criteria nodig is ('light as a service'). Philips blijft eigenaar van het lichtysteem en zorgt voor onderhoud van de 3700 LED armaturen. In het contract is ingeregeld dat Schiphol en Philips kunnen profiteren van innovaties. De Schiphol Group kan na afloop van het contract kiezen voor een up-grade. Maar men kan ook besluiten om het lichtsysteem terug te geven. Sowieso blijft de mogelijkheid open om bij Philips op de meer traditionele wijze verlichting in te kopen.

Roderick Conijn, European Sustainability Ambassador bij Interface liet zien dat vloerbedekking op vergelijkbare wijze zowel via huurkoop, terugkoop als full-service-model aangeboden kan worden.
Roderick Conijn, European Sustainability Ambassador bij Interface

Circulair inkopen en samenwerken

Roderick Conijn, European Sustainability Ambassador bij Interface liet zien dat vloerbedekking op vergelijkbare wijze zowel via huurkoop, terugkoop als full-service-model aangeboden kan worden. Zo wilde de opdrachtgever bij de New World Campus in Den Haag met de inrichting zijn duurzame en innovatieve ambities uitstralen. Daarvoor zijn met Interface voor tapijt en meubilair 'inkoop van gebruik' –achtige contracten getekend. Interface heeft een passend circulair interieurconcept ontwikkeld, blijft eigenaar van de vloerbedekking en New World Campus betaalt voor het gebruik.

Bij de gemeente Den Haag is in de circulaire pilot voor het leggen en leveren van vloerbedekking (72.000 m2) voor een andere oplossing gekozen. Jos van de Bulk (inkoper gemeente Den Haag) en Roderick Conijn lieten in hun gezamenlijke presentatie zien dat een circulaire oplossing niet afhankelijk is van de eigenaar.

Voor de gemeente, aangesloten bij de Green Deal Circulair Inkopen, was de pilot bedoeld om ervaring op te doen met circulair inkopen. Vloerbedekking werd een testcase, omdat enerzijds voldoende aanbod is van diverse circulaire oplossingen en anderzijds de levensduur van het product lang genoeg is om als opdrachtgever gemaakte afspraken te kunnen monitoren. Bovendien wilde de Facilitaire afdeling, verantwoordelijk voor het interieur, graag meewerken aan het experiment.

Leerpunten waren dat de kwaliteit/prijs-weging (nu 50-50) nog meer naar de kwaliteit toe had moeten gaan (beter 60-40), dat het afgesloten contract de kwaliteit vastzette op een bepaald niveau, terwijl de markt door-innoveerde. Daardoor miste men nu mogelijk nieuwe innovaties op het gebied van recyclebaarheid. Dit zou men een volgende keer anders doen.

Samen sta je sterk

Bas van Kempen, manager NS procurement, toonde aan dat ook de wijze waarop je structuur brengt in duurzaam inkopen een randvoorwaarde is voor circulair succes. Daartoe zijn van 12.000 leveranciers thema's als milieuvriendelijk, sociaal en circulair inkopen verwerkt in assessment programma's door Ecovadis (http://www.ecovadis.com/nl/). NS is in Europa een bescheiden speler en heeft daarom met 8 Europese partners uit de rail industrie afspraken gemaakt, het 'Railsponsible' programma, om gezamenlijk op te trekken en samen de markt te prikkelen tot innovaties en efficiënter circulaire oplossingen te realiseren.

Stand met bezoekers

Interne motivatie, persoonlijke betrokkenheid en enthousiasme

Voor Bart Vos, hoogleraar inkoopmanagement Universiteit Tilburg, blijft Circulaire Economie een container begrip, of erger nog een 'wicked problem' van veel complexe thema's, die in organisaties om prioriteit strijden met andere reguliere strategische bedrijfsdoelstellingen. In sommige organisaties lijkt die strijd sneller beslist in het voordeel van duurzaamheid dan bij anderen. Of dat komt door inkoop, onderzoekt hij bij de diverse pilots van de Green Deal Circulair Inkopen. Op die manier hoopt hij te kunnen achterhalen welke kennis, vaardigheden en attitude het best passen bij een succesvolle ondernemende circulaire inkoper.

Bart Vos concludeerde dat er behoefte is aan intrapreneurship bij de circulaire inkopers. Ondernemerschap binnen organisaties; voor inkopers via houding en gedrag. Het 'beheerst' risco's durven nemen en enthousiasmeren van het eigen netwerk, gericht op het leveren van bijdragen aan de strategische doelstellingen. Een van de noodzakelijke eigenschappen, die er echt toe doen is interne motivatie, persoonlijke betrokkenheid en enthousiasme. Daarvoor valt nog veel te leren en te trainen. Inkoopopleidingen moeten daar nu al aandacht aan besteden!

De inkopers van de toekomst

Tijdens het symposium presenteerden de studenten hun circulaire ideeën op posters. Twee duo's gaven een pitch in de zaal:

  • Marianne Streef en Karlijne van der Veer gingen in op de aanbesteding van sokken voor Defensie.
  • Malissa van Rijn en Denise van Vliet gaven tips hoe de dienstkleding van de gemeente Den Haag circulair in te kopen.

Het laatste duo won de jaarlijke inkoopprijs. De jury roemde de praktische toepasbaarheid van hun aanbevelingen, zoals het in contact zijn met de markt, de beoogde samenwerkingsvorm en hun voorkeur voor ínkopen van gebruik'.

De winnaars ontvingen hun prijs uit handen van Joris Wijsmuller, wethouder Duurzaamheid van de gemeente Den Haag. Hij sloot de dag af en lichtte toe dat de pilot van de gemeente Den Haag de komende jaren zeker voortgezet gaat worden. Alhoewel de gemeente Den-Haag risicobeheersing zeer belangrijk vindt, zal hij zich niet laten belemmeren om actief met de markt in gesprek te gaan en open te staan voor innovaties op het gebied van circulair inkopen.

Deelnemers inkoopprijs
Marianne Streef, Karlijne van der Veer, Malissa van Rijn, Denise van Vliet (deelnemers inkoopprijs) en Joris Wijsmuller (wethouder gemeente Den Haag).