Handreiking Hefbomen voor circulair inkopen bouw en GWW

Bron: PIANOo

Om over te gaan naar een circulaire inkoop in de bouw en Grond-, Weg- en Waterbouw (GWW) heeft een publieke organisatie een leertraject nodig. Daar zijn meerdere oplossingen voor mogelijk. De PIANOo-vakgroep GWW en Bouw heeft de beschikbare oplossingsrichtingen verzameld en beoordeeld. Hefbomen – oplossingsrichtingen die de transitie versnellen en uitvoerbaar zijn – zijn in deze handreiking samengevat. Per hefboom is ook de mogelijke rol van de inkoopafdeling beschreven. De hefbomen zijn geïdentificeerd op basis van interviews met stakeholders uit de publieke en private sector, op bestuurlijk niveau en management-en uitvoeringsniveau. (september 2018)

De hefbomen zijn gegroepeerd rondom 3 categorieën: Het aanpassen van beleid aan een circulaire inkoop, het verbeteren van de samenwerking en het opnemen van specifieke eisen en wensen in aanbestedingen.

Aanpassen van beleid aan een circulaire inkoop

Hierbij kunt u denken aan de volgende hefbomen:

  • Circulaire economie integraal in bestuurlijke portefeuilles opnemen
    Inrichten van de bestuurlijke portefeuilles zodat de principes van de circulaire economie (CE) in het beleid van elke portefeuille is verankerd.
  • Aanpassen van specifiek beleid aan de uitgangspunten CE
    De programma’s van eisen van bouw worden in de regel samengesteld op basis van bestaande beleidskaders, ontwerpnormen en -richtlijnen. Binnen publieke organisaties zijn deze kaders veelal niet aangepast aan de uitgangspunten van de circulaire economie.
  • Pas toe-of-leg-uit principe introduceren
    Verplicht de publieke organisatie en eventuele opdrachtnemers in beginsel altijd circulair te werken (pas toe) tenzij dit niet mogelijk is.

Verbeteren van de samenwerking

Hierbij kunt u denken aan de volgende hefbomen:

  • Vergroten marktkennis
    Door te weten wat aannemers, onderaannemers en toeleveranciers motiveert, verbetert de samenwerking met de markt en is het makkelijker kansen te identificeren die de markt motiveert tot het nemen van extra stappen.
  • Intensiveren samenwerking beleid, uitvoering en inkoop
    Een goede samenwerking tussen beleid, uitvoering en inkoop vergemakkelijkt de transitie.
  • Versterken ketensamenwerking
    Een circulaire bouw en GWW kan worden bereikt als er beleidsveld overstijgend naar vraagstukken gekeken wordt.

Opnemen van specifieke eisen en wensen in aanbestedingen

Hierbij kunt u denken aan de volgende hefbomen:

  • Sluit inkoopkeuzes aan op de verwachte levensduur van het object
    Voor objecten met een beperkte levensduur (0-5 jaar) zijn huur- of leaseconstructies goed toe te passen om de transitie naar een circulaire bouw en GWW te versnellen. Voor objecten met een langere levensduur is dit lastiger. Deze krijgen na hun gebruik snel te maken met veranderende eisen en wensen.
  • Verplicht demontabel realiseren nieuwe bouwobjecten
    Door in aanbestedingen te eisen dat nieuwe bouwobjecten demontabel zijn, wordt het makkelijker materialen en componenten in de toekomst her te gebruiken.
  • Verplichten of verleiden tot demontage en hergebruik bestaande bouwobjecten
    Om te komen tot circulaire bouwwerken is het van belang dat de bestaande bouwobjecten zo veel mogelijk worden gedemonteerd en hergebruikt.
  • Meenemen van levenscycluskosten
    Indien voor een circulair bouwwerk alleen wordt gekeken naar de investeringskosten, zal vaak blijken dat circulaire werken duurder zijn dan conventionele werken. Dit beeld kan kantelen als er naast de investeringskosten ook de (multi)levenscycluskosten als exploitatie, demontage, sloop en eventueel hergebruik worden meegenomen.
  • Beperk gebruik van eisen uit certificaten / keurmerken
    Niet van alle hergebruikte materialen is de herkomst bekend. Het is mogelijk dat voor deze materialen niet de gebruikelijke certificaten en keurmerken kunnen worden verkregen.

Handreiking