Marktbeschrijving incasso- en deurwaardersbranche

Toon pagina in menu

Gerechtsdeurwaarders hebben een wettelijke taak om bij juridische conflicten een dagvaarding of vonnis uit te reiken en vonnissen uit te voeren. De gerechtsdeurwaarder is een openbaar ambtenaar, benoemd door de Kroon. Onafhankelijkheid staat voorop bij de uitvoering van zijn werkzaamheden. Incassobureaus hebben geen wettelijke taak, zijn aan minder strenge regelgeving gebonden en hebben minder bevoegdheden. Het Incasso Keurmerk biedt vertrouwen en zekerheid dat incasso-activiteiten correct en zorgvuldig worden uitgevoerd. Maatschappelijk Verantwoord Incasseren is in het Incasso Keurmerk verankerd. (oktober 2015)

Een ieder die vorderingen incasseert, dient zich houden aan de Wet op de Incassokosten (WIK). De WIK is 1 juli 2012 inwerking getreden.

Gerechtsdeurwaarders

Het ambtelijk werk van de gerechtsdeurwaarder bestaat onder meer uit het oproepen van personen om voor de rechter te verschijnen (dagvaarden) en het uitvoeren van door de rechter uitgesproken vonnissen en door speciaal aangewezen instanties uitgevaardigde dwangbevelen.

De gerechtsdeurwaarder heeft ook nog andere ambtelijke taken. Zo ontruimt hij bijvoorbeeld woningen op grond van een vonnis van de rechter, houdt hij toezicht bij openbare verkopingen en maakt processen-verbaal van constatering op. Deurwaarders worden benoemd door de Kroon. Die benoeming in een vestigingsplaats is mogelijk nadat (onder andere):

  • de opleiding kandidaat-gerechtsdeurwaarder succesvol is afgerond
  • betrokkene tenminste twee jaar als toegevoegd kandidaat-gerechtsdeurwaarder werkzaam is geweest
  • betrokkene beschikt over een door de commissie van deskundigen goedgekeurd ondernemingsplan. 

Alle (toegevoegd) kandidaat-gerechtsdeurwaarders en gerechtsdeurwaarders zijn van rechtswege lid van de Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders (KBvG). De KBvG telt ongeveer 950 leden en heeft als taak de vakbekwaamheid en de goede beroepsuitvoering van de leden te bevorderen. Zij stelt zelfstandig verordeningen vast. In 2010 zijn verordeningen vastgesteld op de kwaliteit en de onafhankelijkheid van de gerechtsdeurwaarder. Gerechtsdeurwaarders vallen onder het tuchtrecht en onder het financieel toezicht vanuit het Bureau Financieel Toezicht.

De werkzaamheden van de gerechtsdeurwaarder zijn geregeld in de Gerechtsdeurwaarderswet (2001). Naast hun wettelijke taken mogen zij nevenwerkzaamheden verrichten. Eén van de toegestane nevenactiviteiten is minnelijke incasso.

Gerechtsdeurwaarderswet   op wetten.overheid.nl

Incassobureaus

Een ieder die vorderingen incasseert, ook een incassobureau, moet zich houden aan de WIK. In de WIK zijn de tarieven die de debiteur moet betalen gemaximeerd. Hiernaast zijn er echter geen bijzondere eisen waaraan een incassobureau moet voldoen. Iedereen kan een incassobureau starten.

Incassobureaus kunnen zich wel op vrijwillige basis laten certificeren voor het Incasso Keurmerk. Houders van dit Incasso Keurmerk houden zich aan de keurmerkregels op het gebied van kwaliteit, gedrag en financiën. Het doel van het keurmerk is om opdrachtgevers de zekerheid te bieden dat deze gecertificeerde incassobureaus aantoonbaar Maatschappelijk Verantwoord Incasseren en dat daarop wordt toegezien door het Keurmerkinstituut.  Jaarlijks wordt ongeveer €  10 miljard aan incassozaken verwerkt. Circa 7 miljard euro wordt door Incasso Keurmerk-houders verwerkt.

Keurmerkinstituut   op keurmerk.nl

Typering van aanbieders

Van 2001 tot 2012 heeft binnen de gerechtsdeurwaardersbranche een forse schaalvergroting plaatsgevonden. Er vonden veel fusies en overnames plaats en er werden meerdere samenwerkingsverbanden opgericht. In 2013 waren er 265 deurwaarderskantoren. De afgelopen zes jaar stabiliseerde het aantal deurwaarderskantoren.

Het aantal incassobureaus steeg in die periode met 24% tot 595. In beide branches is het aandeel van eenmansbedrijven de afgelopen zes jaar sterk gegroeid. De groei van het aantal incassobureaus kwam dan ook volledig voor rekening van de eenmansbedrijven. De branche is dus veel kleinschaliger geworden.

Op de websites van de KBvG en de Nederlandse Vereniging van gecertificeerde Incasso- ondernemingen (NVI) zijn de deurwaarderskantoren en de gecertificeerde incassobureaus te vinden. 

Typering marktverhoudingen

In 2001 werd de Gerechtsdeurwaarderswet ingevoerd met onder andere als doel de marktwerking binnen de beroepsgroep te vergroten. Incassobureaus zijn niet gebonden aan specifieke wetgeving, waardoor toetreding tot de markt gemakkelijker (vrij) en de concurrentie daarom relatief hoog zijn.

Gerechtsdeurwaarders

Tot 2001 waren de gerechtsdeurwaarders wat betreft de ambtelijke werkzaamheden alleen bevoegd in het arrondissement waarin zij gevestigd waren. Met de Gerechtsdeurwaarderswet werden de landelijke bevoegdheid, vrijere vestiging en het vaste schuldenaarstarief ingevoerd. Een gerechtsdeurwaarder mag zich alleen in de toegewezen vestigingsplaats vestigen. Wanneer hij zich in een andere plaats wil vestigen, dan moet hiervoor apart toestemming gevraagd worden.

Tarieven

Voor zijn ambtelijke werkzaamheden rekent de gerechtsdeurwaarder aan de schuldenaar vaste tarieven. De tarieven voor de schuldeiser zijn vrij onderhandelbaar. Vaak is het schuldenaarstarief echter ook het schuldeiserstarief. De tarieven voor de wettelijke werkzaamheden van de gerechtsdeurwaarder zijn opgenomen in het Besluit Tarieven Ambtshandelingen Gerechtsdeurwaarders. Voor de incassowerkzaamheden hanteren de gerechtsdeurwaarders voor de schuldenaar de kosten zoals omschreven in de wettelijke regeling van de incassokosten (artikel 6:96 BW). Wanneer de schuldenaar de vordering met de verschuldigde incassokosten voldoet, worden in het algemeen geen kosten aan de schuldeiser in rekening gebracht.

Omvang

De griffierechten stegen verder in 2014, wat ongunstig is voor de vraag naar deurwaarderdiensten. De deurwaardersmarkt is niet open (systeem van benoemingen) en de omvang van de markt is moeilijk te bepalen. Dit komt vooral doordat gerechtsdeurwaarders zowel ambtelijke als niet-ambtelijke diensten aanbieden. Voorbeelden van niet-ambtelijke diensten zijn buitengerechtelijke incassowerkzaamheden, juridisch advies, juridische bijstand in procedures voor de kantonrechter en het opstellen van algemene voorwaarden. Op basis van laatst bekende cijfers bestaat ongeveer 60% van de omzet van gerechtsdeurwaarders uit ambtelijke werkzaamheden

Incassobureaus

Incassobureaus zijn gespecialiseerd in minnelijke incasso en zullen pas nadat zij redelijkerwijs al het mogelijke in het werk hebben gesteld, het gerechtelijke traject in gaan. Hierdoor zijn de kosten voor de debiteur lager en loopt de opdrachtgever minder risico op het moeten betalen van de proceskosten bij onvermogen van de debiteur. Omdat incassobureaus niet gebonden zijn aan specifieke wetgeving is toetreding tot de markt gemakkelijker (vrij) en de concurrentie daarom relatief hoog. Hierdoor levert niet elk incassobureau de kwaliteit die men zou verwachten en is ook de wijze waarop er wordt omgegaan met het geïncasseerde geld niet altijd helder.

Kwaliteitsnormen

Ruim 20 jaar geleden is het Incasso Keurmerk ontwikkeld. Daarin zijn naast kwaliteitsnormen ook financiële waarborgen opgenomen, zoals een derdengeldenrekening met strenge voorschriften over de dekkingsgraad. Het Incasso Keurmerk wordt door het onafhankelijke Keurmerkinstituut bij bewezen bekwaamheid afgegeven en op de kwaliteit wordt door middel van audits blijvend toegezien door het Keurmerkinstituut.

Keurmerkinstituut   op keurmerk.nl

Klachtenafhandeling

Aan het Incasso Keurmerk is ook een onafhankelijke klachtenprocedure via het KIGID (Klachten Instituut Gecertificeerde Incasso Diensten) verbonden. Mocht de klacht niet naar tevredenheid worden afgehandeld door het KIGID, dan kan een beroep worden gedaan op de onafhankelijke Raad van Toezicht. Jaarlijks worden ongeveer 300 klachten bij het KIGID ingediend op een aantal van 4,2 miljoen incassodossiers per jaar.

KIGID   op kigid.nl

Lidmaatschap NVI

Diverse incassobureaus in Nederland zijn lid van de Nederlandse Vereniging van gecertificeerde Incasso-ondernemingen (NVI). Deze organisatie was destijds de initiatiefnemer van het Incasso Keurmerk. Om lid te kunnen worden moeten de incassobureaus voldoen aan de door de NVI vastgestelde voorwaarden, waaronder het werken volgens de normen van het Incasso Keurmerk en het ondertekenen van de Gedragscode. Alleen dan mogen zij het NVI-logo voeren en is er de zekerheid van gecontroleerde kwaliteit.

No cure no pay

Veelal stellen incassobureaus dat ze werken op 'no cure no pay'-basis: in de gevallen waarin niets geïncasseerd wordt, worden er geen kosten in rekening gebracht. Dit heeft meestal alleen betrekking op de fase waarin het incassobureau aanmaningen zendt (de minnelijke fase); de kosten van een gerechtsdeurwaarder en gerechtelijke procedure vallen daar dan dus niet onder. Het is dus noodzaak goed te kijken welke kosten er wel en niet onder de 'no cure no pay'-afspraken vallen. 

Trends

  • Betalingsproblemen bij consumenten en bedrijven zijn sinds de crisis toegenomen. Schulden zijn lastiger te innen.
  • De meeste gerechtsdeurwaarderskantoren verrichten ook incassowerkzaamheden (gericht op het zonder gerechtelijke procedures innen van gelden).
  • Verschillen tussen gerechtsdeurwaarders en incassobureaus vervagen steeds meer door gelijke werkzaamheden en door samenwerking tussen incassobureaus en gerechtsdeurwaarders.
  • Nadrukkelijke vraag naar maatschappelijk verantwoord incasseren (treffen van een regeling die redelijk en billijk is), onderscheid maken tussen niet-willers en niet-kunners.
  • Aantal particuliere kredietnemers met betalingsproblemen neemt toe, evenals de hoogte van de schuld. Dit resulteert in een toenemende druk op de schuldhulpverlening.
  • Overheidsinstanties krijgen steeds meer andere middelen om hun vorderingen te incasseren (bijvoorbeeld overheidsvordering of vereenvoudigd beslag). Dit maakt de positie van andere schuldeisers slechter.
  • Bedrijven en organisaties gaan hun facturatie- en debiteurenbeheer vaker uitbesteden aan gespecialiseerde partijen.
  • De behoefte van opdrachtgevers verschuift van het innen naar het voorkomen van vorderingen.

Invloeden van buiten

Consumenten betaalden hun rekeningen na gemiddeld 30 dagen. Overheid en bedrijven deden er gemiddeld respectievelijk 41 en 44 dagen over om hun rekeningen te betalen (European Payment Index). Gemiddeld wordt 59% van de rekeningen binnen 30 dagen (de standaardbetalingstermijn) betaald. Het Nederlandse bedrijfsleven boekte in 2014 2,7% van de omzet af aan onbetaalde rekeningen.

Meer informatie: European Consumer Payment onderzoek 2014

Er is een forse toename van het aantal Nederlanders dat te maken kreeg met incassobureaus en deurwaarders. Mensen met een inkomen beneden modaal hebben vaker dan gemiddeld te maken met een incassobureau. Vanaf 2010 zijn er ook steeds meer schuldenaren met een bovenmodaal inkomen of eigen woningen.

De druk op de minnelijke schuldhulpverlening wordt steeds groter. In een paar jaar tijd is het aantal aanmeldingen meer dan verdubbeld (2010: 40.000, 2013: 88.000).

Keurmerken, certificaten en gedragscodes

Er is wettelijk toezicht dat van toepassing is op alle 950 gerechtsdeurwaarders. Het wettelijk toezicht wordt uitgevoerd door het Bureau Financieel Toezicht (BFT), het bureau dat ook het toezicht op de notarissen houdt.

Daarnaast zijn er 7 deurwaarderskantoren die zich vrijwillig aan het toezicht, van het Garantiefonds Gerechtsdeurwaarders (GGDW) hebben onderworpen. Belangrijk is en blijft om aandacht te schenken aan de financiële gegoedheid van de incassopartner.

Meer informatie: Faillissementsrisico

Incassobureaus staan niet onder wettelijk toezicht, omdat daarvoor geen wettelijk kader bestaat. Incassobureaus met het Incasso Keurmerk staan vrijwillig onder toezicht van het onafhankelijke Keurmerkinstituut. Het Keurmerkinstituut controleert ter plaatse of het incassobureau aan alle eisen van het Incasso Keurmerk voldoet. Daarbij worden procedures gecontroleerd, dossiers nageplozen en medewerkers ondervraagd. Daarnaast tekent de directie er maandelijks voor dat de wijze waarop de derdengelden worden aangehouden op de verplichte Derdengeldrekening, geheel conform de strenge regels van de richtlijnen is.

De leden van de NVI hebben de Gedragscode ondertekend, waardoor zij zich verplichten om volgens het Incasso Keurmerk te werken en zich professioneel en verantwoordelijk te gedragen. Ook voor het bezoeken van debiteuren, om de mogelijkheden voor een betalingsregeling te onderzoeken, is een verplichte gedragscode opgesteld.

Incasso Keurmerk

Het Incasso Keurmerk  biedt vertrouwen en zekerheid dat incasso-activiteiten correct en zorgvuldig worden uitgevoerd. Maatschappelijk Verantwoord Incasseren is in het Incasso Keurmerk verankerd, bijvoorbeeld door de verplichting om debiteuren de mogelijkheid te bieden om via een betalingsregeling te betalen. Hierdoor worden dure gerechtelijke procedures door bijvoorbeeld hoge kosten van dagvaarding, griffierecht voorkomen en blijven de kosten laag. Dit is voor mensen die het toch al niet zo makkelijk hebben belangrijk. Hand in hand met Maatschappelijk Verantwoord Incasseren gaat Economisch Verantwoord Incasseren: juist door zich te specialiseren in het minnelijke Maatschappelijk Verantwoord Incasseren, is het netto incassorendement van Incasso Keurmerk-houders hoog. Men scoort hoog, tegen lage kosten. Goed voor de opdrachtgever én voor de debiteur.

Het keurmerk wordt bewaakt door het onafhankelijke Keurmerkinstituut en kent ook een onafhankelijke geschillenregeling via het KIGID.

Het vereisen van een keurmerk is volgens de Aanbestedingswet 2012 niet zondermeer toegestaan. Het eisen van een keurmerk kan potentieel geschikte partijen uitsluiten die wellicht wel voldoen aan de keurmerkcriteria. Ook kan een keurmerk disproportioneel zijn. Wel mag worden verwezen naar elementen van een keurmerk, mits die gerelateerd zijn aan de opdracht. De leverancier kan het keurmerk dan als bewijsmiddel gebruiken om aan te tonen dat aan de criteria is voldaan. In de aanbestedingsstukken kan worden aangegeven dat een incassobureau in elk geval door overlegging van het Incasso Keurmerk kan aantonen dat het voldoet aan de eisen van de aanbestedende dienst op het gebied van duurzaamheid of sociale omstandigheden.

Criteria achter het Incasso Keurmerk worden gepubliceerd op de website van de Nederlandse Vereniging van gecertificeerde Incasso-ondernemingen.

Document: NVI Incasso Keurmerk 2015

Normen voor de kwaliteit van de gerechtsdeurwaarder

In 2010 zijn bij verordening de Normen voor de kwaliteit van de gerechtsdeurwaarder ingevoerd. Alle gerechtsdeurwaarders dienen aan die normen te voldoen en moeten zich daar iedere 2 jaar door externe auditors op laten toetsen. Na een positieve toetsing ontvangt de gerechtsdeurwaarder een positief toetsingsverslag van het College Toezicht Gerechtsdeurwaarders.

Document: Verordening KBvG Normen voor Kwaliteit

Toezicht

In de Gerechtsdeurwaarderswet is het toezicht op de gerechtsdeurwaarders geregeld. Voor al hun werkzaamheden (ambtelijk en niet-ambtelijk) vallen gerechtsdeurwaarders onder tuchtrechtspraak. Dit tuchtrecht wordt uitgevoerd door de Kamer voor Gerechtsdeurwaarders in Amsterdam (hoger beroep via Gerechtshof Amsterdam). In het uiterste geval kan een gerechtsdeurwaarder uit het ambt worden gezet.

Het financiële toezicht (zakelijk en privé) wordt uitgevoerd door het Bureau Financieel Toezicht (Utrecht). Omdat de gerechtsdeurwaarder ook bestuursorgaan is, kunnen belanghebbenden ook een klacht indienen bij de Nationale Ombudsman. Tenslotte vallen gerechtsdeurwaarders onder de verantwoording van de minister van Justitie en Veiligheid.

Brancheverenigingen

De Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders (KBvG) is een publiekrechtelijke beroepsorganisatie. Alle gerechtsdeurwaarders en (toegevoegd) kandidaat-gerechtsdeurwaarders in Nederland zijn van rechtswege lid van de KBvG. De KBvG heeft tot doel de kwaliteit van de dienstverlening van de beroepsgroep in stand te houden en waar mogelijk te verbeteren.

De Nederlandse Vereniging van gecertificeerde Incasso-ondernemingen (NVI) heeft zich ten doel gesteld een verantwoorde werkwijze van incasso-ondernemingen in het maatschappelijk bestel te bereiken en de beroepsbelangen van incasso-ondernemingen te behartigen. De NVI streeft naar een verdere professionalisering van de branche en het verbeteren van het imago. Certificering is één van de onderdelen om dit te bereiken.

KBvG  op KBvG.nl
NVI  op nvio.nl

Aanbestedingen

De laatste jaren gaan grote opdrachtgevers steeds vaker over tot het aanbesteden van incassotrajecten. Bij het aanbesteden van incassotrajecten gaat het om het aanbesteden van diensten. Het versturen van bijvoorbeeld een aanmaning is een dienst die door heel veel aanbieders geleverd kan worden en die er grotendeels hetzelfde uitziet.

Kwaliteit

Aanbestedende diensten zijn dan ook geneigd een volume ‘aanmaningen’ uit te zetten en te kijken naar wie de laagste prijs biedt. Belangrijk is echter niet alleen te beoordelen op laagste prijs, maar ook op kwaliteit. Dit kunt u doen door van tevoren goed op te schrijven aan welke kwaliteitscriteria de prestaties van een leverancier moeten voldoen. De criteria moeten meetbaar zijn en na verloop van tijd beoordeeld kunnen worden.

Mogelijke kwaliteitscriteria kunnen zijn:

  • Voor een bepaalde datum verstuurd
  • Eerst een vriendelijke reminder, daarna een harde brief
  • Een bepaalde te behalen ‘conversie’ dat wil zeggen x procent moet worden geïnd

Slagingskans

Naast kwaliteit is het tevens aan te raden goed de slagingskans van een incassotraject te beoordelen. Het te verwachten slagingspercentage bepaalt namelijk in hoge mate hoeveel u als opdrachtgever uiteindelijk denkt te kunnen incasseren. Deze kennis is van belang voor de keuzes in een eventuele aanbestedingsprocedure.

Factoren die het slagingspercentage kunnen beïnvloeden zijn:

  • Aard van de portefeuille.
    Een portefeuille bedrijven heeft bijvoorbeeld vaak korte doorlooptijden in vergelijking met een portefeuille zwartrijders.
  • Het gebied waar de schuldenaren wonen.

Aanbevelingen

  • Stel eisen aan de betrouwbaarheid van de incassopartner: is er een derdengeldenrekening, een beroepsaansprakelijkheidsverzekering, een VOG-verklaring?
  • Stel eisen aan de wijze van incasseren: Maatschappelijk Verantwoord Incasseren zou voor iedere opdrachtgever de norm moeten zijn. Mogen mensen met een betalingsregeling aan hun verplichting voldoen, of wordt er snel opgeschaald naar een gerechtelijke procedure?
  • Stel eisen op het gebied van rendement en kwaliteit: goedkoop is meestal duurkoop, kijk goed naar het netto incasso resultaat.
  • Stel eisen aan een klachtenprocedure: er kan altijd iets mis gaan, bij wie kan debiteur dan terecht?

Alle incassobureaus die het Incasso Keurmerk hebben, voldoen op grond daarvan aan bovengenoemde eisen. 

Bronnen

Checklist Marktkennis bij overheidsinkoop

Bovenstaande kennis van de markt is opgezet volgens het stramien van de checklist Marktkennis bij overheidsinkoop. De checklist geeft veel aandachtspunten die van belang kunnen zijn bij het verzamelen van de benodigde marktkennis ter voorbereiding van een opdracht.
Brochure Ken de Markt & Checklist Marktkennis bij overheidsinkoop

Marktconsultaties

Marktconsultaties zijn op TenderNed te vinden door op marktconsultaties te zoeken.
Marktconsultaties   op TenderNed.nl

Deze informatie is opgesteld in samenwerking met de Nederlandse Vereniging van gecertificeerde Incasso-ondernemingen. PIANOo ontvangt graag opmerkingen, verduidelijkingen en aanvullingen op het marktdossier. U kunt hiervoor gebruik maken van het contactformulier