Bouworganisatievormen in de GWW

Toon pagina in menu

De termen bouworganisatie- en contractvorm worden in de praktijk vaak door elkaar gebruikt. Op deze site hanteren wij echter de definities, zoals die ook in de Leidraad Aanbesteden van de Regieraad Bouw, worden gehanteerd. De wijze waarop de, in een bouwproces, uit te voeren taken over de verschillende deelnemers aan het bouwproces worden verdeeld, noemen wij een andere bouworganisatievorm. Op deze pagina worden de belangrijkste bouworganisatievormen, die in de GWW (grond-, weg- en waterbouw) worden gebruikt, uitgewerkt. Onderaan de pagina wordt ingegaan op de hulpmiddelen bij het kiezen van de meest geschikte bouworganisatie- en contractvorm. 

Bouworganisatie en contract in de GWW

Een bouworganisatievorm is nog geen contract. De contractvorm betreft de juridische vastlegging van de contractuele afspraken, die tussen die deelnemers zijn gemaakt.

Meer informatie: GWW Contractvormen

Naast deze site, heeft ook de Leidraad Aanbesteden de belangrijkste bouworganisatievormen in de GWW uitgewerkt. Daar vindt u ook de nodige informatie over de afweging van de bouworganisatievorm en de contracten.

Document: Leidraad Aanbesteden Bouwopdrachten

Taakverdeling in het bouwproces

De belangrijkste taken die tijdens een bouwproces, hoe dan ook, zullen moeten worden uitgevoerd zijn:

  • Ontwerpen van het bouwproject (design of de engineering)
  • Uitvoeren van het bouwproject (build of construct)
  • Verwerven van projectfinanciering (finance)
  • Meerjarig onderhoud en beheer van het gerealiseerde bouwproces verzorgen (maintain)
  • Het exploiteren van het gerealiseerde bouwproces (operate)

De uitvoering van het bouwproject wordt in vrijwel alle gevallen aan de marktpartij uitbesteed. Voor de keuze van de bouworganisatievorm moet de vraag beantwoord worden wie de overige bovengenoemde taken gaat uitvoeren:

  • De aanbesteder (traditionele bouworganisatievorm)
  • De marktpartij (geïntegreerde bouworganisatievorm)
  • De aanbesteder en de marktpartij samen (alliantie bouworganisatievorm)

De 3 genoemde bouworganisatievormen worden hieronder toegelicht.

Traditionele bouworganisatievorm

In de meest bekende traditionele bouworganisatievorm wordt alleen de uitvoering uitbesteed, omdat de aanbesteder over eigen ontwerp- en onderhoudsafdelingen beschikt.
In een andere traditionele vorm worden het ontwerp, de uitvoering en het onderhoud gescheiden uitgevoerd en sluit de aanbesteder contracten met verschillende marktpartijen voor delen van het bouwproces.
Het bouwteam is een variant op de tweede vorm, waarbij naast de verschillende contracten, een bouwteamovereenkomst wordt afgesloten tussen de aanbesteder, de architect of raadgevend ingenieur en de bouwaannemer. Deze vorm wordt nog wel gebruikt als men een sterke samenwerking zoekt tussen de aanbesteder en de uitvoerende partij. Voor de uitvoerende partij is dit vaak aantrekkelijk, omdat de risico's en de financiële consequenties veelal toch door de opdrachtgever genomen worden.

Geïntegreerde bouworganisatievorm

In de geïntegreerde bouworganisatievorm wordt zowel de uitvoeringstaak als ook een andere taak aan één en dezelfde partij uitbesteed. De aanbesteder motiveert zijn keuze vaak met het argument dat hierdoor beide taken beter op elkaar afgestemd kunnen worden. In de meest bekende basisvorm gaat het om de integratie van de ontwerp- en de uitvoeringstaak. De marktpartij of de combinatie van bedrijven voert dus, als het ware, een aantal taken geïntegreerd uit.

De meest bekende vormen van geïntegreerde bouworganisatievormen zijn:

  • D&C (Design & Construct), waarbij ontwerp- en uitvoeringtaken worden geïntegreerd.
  • E&C (Engineering & Construct), waarbij de engineering - en uitvoeringtaken worden geïntegreerd.
  • DBM (Design, Build & Maintain), waarbij ontwerp, de uitvoering- en de onderhoudstaken worden geïntegreerd.
  • DBFM (Design, Build, Finance & Maintain), waarbij ontwerp, de uitvoering-, de onderhoudstaken en de financiering worden geïntegreerd.
  • DBFMO (Design, Build, Finance, Maintain & Operate), waarbij ontwerp, de uitvoering-, de onderhoudstaken, de financiering en de exploitatie worden geïntegreerd.

Alliantie Bouworganisatievorm

De overeenkomst tussen de traditionele en de geïntegreerde bouworganisatievorm is dat de taakverdeling helder is. De aanbesteder en de marktpartij hebben elk hun individuele feitelijke en juridische verantwoordelijkheid voor de taken, die zij afzonderlijk moeten vervullen. In de traditionele vorm liggen de verantwoordelijkheden en risico's meer bij de aanbesteder dan bij de geïntegreerde vorm. In de alliantievorm echter verrichten de aanbesteder en de marktpartij één of meer taken van het bouwproces gezamenlijk en delen ook de daarbij behorende risico's.

Deze vorm wordt vaak toegepast in combinatie met de geïntegreerde vorm en beperkt zich dan vaak tot een taak waarvan de risico's onvoldoende te overzien zijn en geen der partijen ermee is gebaat om die risico's zelf te dragen, noch om die risico's alleen bij de andere partij neer te leggen.

Afwegingsproces Bouworganisatievorm

Het besluit dat de aanbesteder maakt, vergt een keuze uit de beschikbare bouworganisatievormen, waarvan de belangrijkste hierboven zijn weergegeven. De keuze voor de bouworganisatievorm is heel belangrijk en heeft ook consequenties voor de eveneens nog te maken keuzes voor de vraagspecificatie, de contractvorm en de aanbestedingsprocedure.

Meer informatie: Afwegingsproces Bouworganisatievorm