Open source software en de belangrijkste licentiemodellen

Toon pagina in menu

Kenmerkend aan open source software is dat gebruikers de mogelijkheid hebben om de software te bestuderen, aan te passen en te verbeteren. Een open source licentie dwingt af dat de broncode van het product, en soms ook de aanpassingen daarop, vrij beschikbaar moet zijn.

Voorwaarden

Om helder te maken wanneer software open source software genoemd mag worden, zijn door het Open Source Initiative (OSI) voorwaarden opgesteld waaraan een licentie moet voldoen, zodat de software die onder die licentie vrijgegeven wordt, open source genoemd mag worden. Het open source initiative certificeert open source software.

Open source betekent niet alleen toegang tot de broncode. Software is open source indien zij voldoet aan de 10 criteria, opgesteld door het OSI.

Om open source software te generen gaat u naar choosealicense.com.

Overzicht criteria   op opensource.org
Open source software genereren  op choosealicense.com

Verschillende soorten open source

Er zijn drie hoofdcategorieën open source software, te weten:

Vrij te gebruiken

De enige verplichting die rust op vervolggebruikers is om de oorspronkelijke auteurs te noemen.

Openhouden-licenties

Deze licenties stellen als eis dat wijzigingen aan de software ook als open software wordt gepubliceerd. Software waarin deze software wordt verwerkt, hoeft daarentegen niet als geheel als open source te worden uitgebracht.

Delen

Deze licenties eisen dat zowel wijzigingen als uitbreidingen als open source worden gepubliceerd (copyleft).

Let op: in sommige voorwaarden van open sourcesoftware wordt beschreven dat de software niet economisch (bedrijfsmatig) gebruikt mag worden.

Voordelen open source

Met open source software is er minder leveranciersafhankelijkheid en zijn de migratiekosten doorgaans lager. Een ander voordeel van open source software is dat als een gebruiker een fork van de software maakt (andere versie onder een andere naam), de originele ontwikkelaar deze wijzigingen kan overnemen in het originele pakket. Een nadeel kan zijn er geen tot weinig ontwikkeling en/of onderhoud aan de software plaatsvindt, zodat de aanbestedende dienst hier zelf (fors) in dient te investeren. Bij sommige open source software moet de aanbestedende dienst de doorontwikkelde software opnieuw beschikbaar stellen.

Open source inkopen

De broncode bij open source software is in beginsel vrij beschikbaar. Bij sommige aanbestedingen speelt open source een rol. Te denken valt aan:

  • Aanpassing van de open source software is gewenst. In het geval dat de community minder actief is bij een bepaald type open source software, hoe eerder een organisatie zelf aan zet is om aanpassingen te doen. Indien je voor deze aanpassing ontwikkelingsexpertise extern inhuurt, dan is er sprake van een overheidsopdracht.
  • Soms vraagt een aanbestedende dienst een softwareoplossing uit. Wanneer een marktpartij software aanbiedt waarbij enkele bouwstenen van de software bestaan uit open source, dan kan de aanbestedende dienst niet zonder meer het intellectueel eigendom verkrijgen op de ngekochte software. Het intellectueel eigendom van het open source deel rust bij de (oorspronkelijke) ontwikkelaar.

Rijksoverheid en open source

De Rijksoverheid heeft deelgenomen aan het actieplan NoiV (Nederland Open In Verbinding). Dit betekent dat bij gelijke geschiktheid tussen open en closed software, de Rijksoverheid kiest voor open source software. 

Document: Actieplan NOiV 

Praktijkvoorbeelden

Er zijn enkele praktijkvoorbeelden beschreven van succesvolle open source trajecten bij publieke organisaties.

Praktijkvoorbeelden open source  op delta10.nl

Terug naar: Aan de slag met inkopen van ICT