Marktbeschrijving schoonmaakbranche

Toon pagina in menu

Een schone woon- en werkomgeving hebben immers grote invloed op ons dagelijks leven. Dankzij de professionele schoonmaak is het bijvoorbeeld prettig werken in een schoon kantoor. De schoonmaakbranche kent gespecialiseerde bedrijven die zicht richten op het schoonmaken van het interieur (61%), glazenwasserbedrijven (29%) en gespecialiseerde schoonmaakbedrijven (10%). (augustus 2014)

Typering van aanbieders

De sector bestond in 2013 uit:

  • 7.150 ( was 6.740) bedrijven gericht op het reinigen van gebouwen;
  • 1.085 (was 995) bedrijven gericht op het reinigen van transportmiddelen en overige reiniging;
  • 3.375 (was  3.200) glazenwassersbedrijven. Zij zijn vooral actief in de particuliere sector. Driekwart van de glazenwassers is zelfstandige zonder personeel (zzp'er).

De branche kenmerkt zich door kleinschaligheid. Van de 11.610 actieve ondernemingen heeft 85% vijf of minder werknemers. Het aantal bedrijven stijgt, vooral door een toename aan ZZP’ers. Er zijn 120.000 (was 143.000) mensen actief in de schoonmaakbranche. Van de medewerkers is 65% vrouw en 35% man. Tweederde van hen werkt minder dan 25 uur.

 Meer dan de helft  van de omzet werd in 2013 gerealiseerd door de 5 grootste bedrijven.  De nummer 1 positie van Hago had vooral te maken met de gewonnen aanbesteding van NedTrain voor de  schoonmaak van treinen.

De 10 grootste schoonmaakbedrijven en hun omzet (2013)

  • Hago Nederland (Vebego International) - 320,7 miljoen
  • ISS -  288,7 miljoen
  • CSU - 256 miljoen
  • Asito - 219 miljoen
  • GOM (Facilicom) - 209 miljoen
  • EW Facility Services - 70,9 miljoen
  • Dolmans Groep - 67,8 miljoen
  • Schoongroep Nederland - 63,8 miljoen
  • Hectas Facility Services - 62 miljoen
  • Succes (DieDrie) - 31,8 miljoen

Typering marktverhoudingen

De concurrentie en de prijsdruk in de branche blijft hoog, waardoor de druk op prijzen blijft bestaan. Het verschil tussen grote en kleine bedrijven neemt toe. De eerste groep weet nog in omzet te groeien, terwijl de laatste groep in omzet daalt. Overnames, fusies, samenwerkingsverbanden, alle mogelijkheden worden benut om tot kosten efficiency te komen. Ook vanuit de markt (internationalisering) worden bedrijven min of meer gedwongen om zich aan te sluiten bij een samenwerkingsverband. De toetredingsdrempel is over het algemeen laag: weinig investeringen en geen ondernemersopleiding. Toetreding tot de schoonmaakmarkt vindt ook haar oorsprong in het full service- en multiservice concept. Er zijn steeds meer cateringbedrijven, beveiligingsbedrijven en schildersbedrijven die tevens schoonmaakdiensten aanbieden.  

Dynamiek

De schoonmaakbranche heeft het moeilijk. De prijzen staan onder druk en het volume neemt af. Oorzaken hiervan zijn het economisch klimaat maar ook het feit dat de afzetmarkt niet meer groeit en het aantal aanbieders toeneemt. Daarnaast zijn er door de opkomst van Het Nieuwe Werken minder werkplekken die hoeven te worden schoongemaakt. Opdrachtgevers vragen aan de schoonmaakbedrijven scherpere tarieven en draaien de schoonmaakfrequentie terug. De omzet in de schoonmaakbranche daalde licht in het vierde kwartaal van 2013 met 0,6 procent , net als in het derde kwartaal. Dankzij het goede eerste halfjaar is voor heel 2013 nog wel sprake van omzetgroei. De prijzen zijn in het vierde kwartaal met 2 procent iets sterker gestegen dan in voorgaande jaren.

Voor 2015 voorziet echter 60% van de ondernemers een omzetstijging.

Trends

Trends in de schoonmaaksector zijn:

  • Het verbreden van de dienstverlening via een facilitair totaalconcept / multiservices.
  • Bij kleinere bedrijven lijkt specialisatie juist beter te werken. Daarnaast kan men zich onderscheiden door het leveren van hoge kwaliteit, het hebben van persoonlijk contact en het tonen van flexibiliteit. 
  • Dagschoonmaak neemt in belangstelling toe: meer personeelsaanbod en kostenverlaging.
  • De marktvooruitzichten dwingen de schoonmaakbranche grondig na te denken over de toekomst. Internationalisatie is een optie. Daarnaast verbreedt de branche het werkterrein naar de zorgsector waar nog weinig wordt uitbesteed en groei wordt verwacht. 
  • Schoonmaakbedrijven verbreden hun dienstenaanbod met name richting (schoonmaakwerk in) de zorgsector. Eén van die kansen die schoonmaakbedrijven zien is dat de vraag naar gekwalificeerd personeel op de middellange termijn sterk toeneemt (mede vanwege de vergrijzing). Er zijn echter ook bedrijven die zich juist terugtrekken uit de zorgmarkt omdat de marges voor hen niet interessant zijn.
  • Groeimogelijkheden worden gezocht buiten de huidige klantenkring, maar wel binnen het huidige afzetgebied en type dienstverlening.
  • Belang MVO neemt toe.
  • Steeds meer inkoop via prestatie-inkoop en prestatiecontracten.
  • Beleving en ervaring worden belangrijker. 

Aanbestedingen

Opdrachtgevers verwachten dat schoonmaakbedrijven meedenken met de organisatie en nemen meer tijd voor oriëntatie en het inwinnen van advies alvorens tot aanbesteding over te gaan. De belangrijkste criteria bij de selectieprocedure van schoonmaakbedrijven hebben betrekking op de volgende aspecten:

  • Grootte en omzetniveau van het bedrijf, landelijke dekking enzovoort,;
  • Kwaliteit van de schoonmaakorganisatie. Dit houdt in: goed managementkader, platte organisatie en een heldere communicatie structuur richting de opdrachtgever. Ook heeft de opdrachtgever behoefte aan één contactpersoon die de benodigde beslissingsbevoegdheid heeft;
  • De nabijheid t.o.v. van de locatie van de aanbesteder;
  • Preventiekwaliteit: beleid en werkwijze ten aanzien van kwaliteits-, milieu- en arbozorg;
  • Informatie m.b.t. personeel: opleidingsniveau, verzuim;
  • Responsvermogen, klachtenafhandeling en calamiteitenopvang;
  • Gebruikte werkmethoden.

De top van selectiecriteria bestaat uit financiële continuïteit, gevolgd door ervaring en referenties en tot slot maatschappelijk verantwoord ondernemen en kwaliteit.

Contracttermijnen

De contracttermijn is de afgelopen jaren gedaald. Het verminderen van de contracttermijn is een budgetkwestie. Opdrachtgevers willen de optie hebben om eens per 2 à 3 jaar opnieuw het aanbod te inventariseren en een nieuw of aangepast contract af te sluiten, al dan niet met een ander schoonmaakbedrijf. De laatste tijd is er weer een lichte tendens naar wat langere contracttermijnen. Opdrachtgevers zien in dat er pas na een goede inwerkperiode efficiënter gewerkt kan worden. Tevens is er behoefte aan continuïteit.

Aanbestedingen vinden in vrijwel alle gevallen plaats op basis van capaciteits- en inspanningsspecificaties (zoals grootte en omzet). Bij grote organisaties is door centralisatie of centrale coördinatie van aanbestedingen vaak sprake van mantelcontracten; de schoonmaakorganisatie is dan landelijk verantwoordelijk voor de reiniging van de desbetreffende panden. De kans op het winnen van een aanbesteding wordt groter wanneer het schoonmaakbedrijf al in een vroegtijdig stadium met opdrachtgevers om tafel gaat en invloed kan uitoefenen op de uiteindelijke tender. 

Invloeden van buiten

  • Ondernemers in het MKB hebben moeite te voldoen aan de eisen uit het aanbestedingstraject. Daarnaast is het voor bedrijven nog steeds een enorme (kostbare) inspanning om een dergelijk traject te doorlopen Combinatievorming, door gezamenlijk met andere zelfstandigen in te schrijven, biedt voor hen nieuwe kansen.
  • De schoonmaakaanbieders zien de komende jaren kansen in de zorg, daar de uitbestedingstrend ook in deze sector doorzet. Een interessante ontwikkeling is de inzet van personeel van schoonmaakaanbieders bij het vervullen van diverse taken rondom het ziekenhuisbed.
  • Het aantal m2 kantoorruimte dat dagelijks gebruikt wordt daalt door de toename van het nieuwe werken.
  • In de branche worden steeds meer resultaatgerichte contracten afgesloten; waarbij de focus ligt op het uitbesteden op basis van outputspecificaties.
  • De aanbieder krijgt daardoor meer verantwoordelijkheid voor haar eigen prestaties.
  • Uitbestedingstrajecten worden steeds vaker ondersteund door derde externe inkooppartijen.
  • Doordat contracten korter duren en medewerkers dus vaker worden overgenomen door een andere partij, zorgt ervoor dat de schoonmaker zich vaak meer betrokken voelt bij de opdrachtgever dan bij de werkgever.
  • Door de verhoogde werkloosheidspremie zullen de loonkosten in deze sector waarschijnlijk stijgen.
  • Toegenomen voorschriften op het gebied van veiligheid zorgen voor extra investeringen.
  • In het regeerakkoord is afgesproken dat door openstelling van de laagste loonschalen flexwerkers aan de onderkant van de arbeidsmarkt facilitaire functies (zoals schoonmaak en catering) weer in dienst genomen worden (inbesteding). De Rijksoverheid geeft hierbij het goede voorbeeld. 

Branchevereniging

De Ondernemersorganisatie Schoonmaak- en Bedrijfsdiensten (OSB) is de werkgeversorganisatie van de schoonmaak- en glazenwassersbranche in Nederland. De Vereniging Schoonmaken is een Vak! (SieV!) richt zich op de belangen van het MKB. Binnen deze sector zijn verder actief: de Stichting Raad voor Arbeidsverhoudingen Schoonmaak- en Glazenwassersbranche, de Vereniging Schoonmaak Research (VSR) en het opleidingsinstituut SVS.

Keurmerken en certificaten

OSB-Keurmerk

Dit keurmerk brengt de kwaliteit en betrouwbaarheid van schoonmaak- en glazenwasserbedrijven in beeld. Bij OSB-Keurmerk bedrijven zijn opdrachtgevers ervan verzekerd dat zij brede vakkennis hebben, de administratie op orde hebben, belasting en premies betalen, eerlijk zaken doen en over de juiste verzekeringen beschikken. Bedrijven worden jaarlijks gecontroleerd of zij nog steeds voldoen aan de eisen van het OSB-Keurmerk. 

Het OSB-Keurmerk voor de schoonmaak- en glazenwasserbedrijven bestaat uit 3 onderdelen:

  • De NEN 4400-1 norm. Hiermee toont het bedrijf aan de financiële en personele administratie op orde te hebben, belasting en premies te betalen en geen mensen in dienst heeft die niet in Nederland mogen werken.
  • De Code Verantwoordelijk Marktgedrag.
  • Enkele schoonmaakspecifieke eisen. Hierin wordt bijvoorbeeld de communicatie tussen de schoonmaak- en glazenwasserbedrijf en de opdrachtgever geregeld, maar ook het meten van de kwaliteit van het schoonmaakwerk. Evenals het toetsen van de CAO en het beschikken over een opzichtverzekering.

Bedrijven met OSB-Keurmerk  op osb.nl 

SieV! keurmerk

Het Siev! keurmerk is ontwikkeld door en voor ondernemers in de schoonmaakbranche met als doel het uitstralen van betrouwbaarheid, betrokkenheid, vertrouwen, professionaliteit- en goed ondernemerschap voor opdrachtgevers, onderaannemers en "eigen" medewerkers. 

NEN 2075

Kwaliteit in de schoonmaak wordt gemeten volgens de norm NEN 2075. Het doel van deze norm is het vastleggen van een meetsysteem, dat volgens objectieve criteria de kwaliteit van de schoonmaakdienstverlening kan vaststellen. Dit instrument kan worden gebruikt om de uitgevoerde kwaliteit te vergelijken met de voorgeschreven kwaliteit. 

Vereniging Schoonmaak Research

Vereniging Schoonmaak Research  is een platform voor professioneel schoonmaken. VSR biedt informatie over schoonmaakmethoden en –technieken, kwaliteitssystemen en het functioneren van mensen, organisaties en markten binnen de schoonmaakdienstverlening.

Code Verantwoordelijk Marktgedrag 

Het toepassen van de Code Verantwoordelijk Marktgedrag in de schoonmaak- en glazenwassersbranche draagt bij aan professioneel inkopen en verantwoordelijk marktgedrag. De code doet een beroep op het maatschappelijke verantwoordelijkheidsbesef van alle betrokkenen, in het bijzonder van de leidinggevenden van het bedrijfsleven en overheden. In de Code staan ook praktische zaken uitgewerkt, waarmee richtlijnen gegeven worden hoe een en ander ook feitelijk kan worden uitgevoerd. De nadruk ligt daarbij op het beoogde effect: meer professionele marktwerking, verbetering van werk- en arbeidsomstandigheden en versterking van de kwaliteit van productie en arbeid. Bijna 800 organisaties de code ondertekend. De code heeft inmiddels navolging gekregen in de catering- en beveiligingsbranche.

De Code wordt aangescherpt met eisen aan het contact tussen schoonmakers en opdrachtgevers, met het tegengaan van belangenverstrengeling van adviseurs, met bad practices: wat kan wel en wat kan niet? Verder komen er meer gele kaarten aan voor organisaties die zich niet aan de code houden. 

Code Verantwoordelijk Marktgedrag   op codeverantwoordelijkmarktgedrag.nl

Inbesteden

De Rijksoverheid wil het signaal afgeven dat schoonmaakmedewerkers een belangrijke bijdrage leveren aan het goed kunnen functioneren van de overheidsorganisatie. Schoonmaakmedewerkers komen daarom in dienst van de Rijksoverheid en het schoonmaken wordt in eigen beheer gedaan. Daarbij horen gezonde arbeidsomstandigheden, perspectief op baanzekerheid, ontwikkelingskansen en goede arbeidsvoorwaarden, zoals loondoorbetaling bij ziekte, reiskostenvergoeding en het combineren van arbeid en zorg. Dat levert duurzaam inzetbare, tevreden werknemers op die zich samen met hun collega's betrokken voelen bij de rijksdienst. Daarmee voert het kabinet de afspraak uit in het regeerakkoord om de positie van werknemers in de facilitaire dienstverlening te verbeteren.

Het kabinet wil de inbesteding van schoonmaakwerkzaamheden zorgvuldig voorbereiden. Daarbij rekening houden met de huidige bestaande contracten, de afname van het aantal vierkante meters schoon te maken vloeroppervlak in rijkspanden en een goede prijs/kwaliteitsverhouding. Het kabinet kiest voor een geleidelijke inbesteding van schoonmaakwerkzaamheden bij een nog op te richten organisatie.

Bronnen

 

Checklist Marktkennis bij overheidsinkoop
Bovenstaande kennis van de markt is opgezet volgens het stramien van de checklist Marktkennis bij overheidsinkoop. De checklist geeft veel aandachtspunten die van belang kunnen zijn bij het verzamelen van de benodigde marktkennis ter voorbereiding van een opdracht.
Brochure Ken de Markt & Checklist Marktkennis bij overheidsinkoop

Marktconsultaties
Marktconsultaties zijn op TenderNed te vinden door op marktconsultaties te zoeken.
Marktconsultaties   op TenderNed.nl