Minder natuurbranden door marktinnovaties op satellietdata

Satellietgegevens slim inzetten om natuurbranden te beheersen, bestrijden en voorkomen. Hiervoor werken het Instituut Fysieke Veiligheid (IFV) en Brandweer Nederland nauw samen. Via de procedure Innovatiepartnerschap betrekken zij ook commerciële partijen bij deze samenwerking. ‘Wij sporen hen aan om innovatieve toepassingen van satellietdata te ontwikkelen. Om te pionieren.’ (november 2018)

Praktijkvoorbeeld innovatiepartnerschap

Het IFV wil met behulp van satellietdata een actueel beeld verkrijgen van de relatieve vochtigheid in vegetatie in Nederland.

Vorig jaar hebben het IFV en Brandweer Nederland de behoefte aan een gedetailleerde vegetatiekaart laten ontwikkelen en ingekocht, via de Small Business Innovation Research-aanpak (SBIR). Met de gecombineerde gegevens van beide trajecten kan de prognose van het Natuurbrandverspreidingsmodel en de Risico Index Natuurbranden worden verbeterd. Voor het project dat nu loopt, maakt het IFV gebruik van de aanbestedingsprocedure: het innovatiepartnerschap.

Samenwerking

Het eerste project was in samenwerking met het ministerie van Economische Zaken en Klimaat en Netherlands Space Office (NSO). Voor het huidige project werkt het IFV samen met het ministerie van Justitie en Veiligheid, Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) en NSO.

Bijzonder

Innovatiepartnerschap combineert de ontwikkeling- en aanschaffase, waardoor een opdracht direct na ontwikkeling gegund kan worden aan de partij die de economisch meest voordelige inschrijving heeft gedaan. De SBIR-aanpak is geen aanbestedingsprocedure, maar een pre-commercieel inkoopinstrument om de kennis en creativiteit van de markt in te zetten om het ‘probleem’ op te lossen. De ontwikkelde oplossing mag in beginsel niet direct na de SBIR ingekocht worden. Het is dan noodzakelijk een reguliere aanbesteding te doorlopen.

Voordelen Innovatiepartnerschap

  • Grotere kans dat de oplossing voldoet aan specifieke wensen van aanbestedende dienst en de procedure levert zo meerdere bruikbare innovaties op.
  • Bedrijfsleven en overheid investeren in deze procedure wat leidt tot een eerlijkere verdeling van de kosten en risico’s.
  • Eenduidig committent wordt door de overheid afgegeven aan de markt door het aanbieden van ontwikkelbudget en het bieden van inkoopperspectief.
  • De inkoper kan de opdracht aan één van de deelnemers gunnen als diens prototype als beste beoordeeld wordt. Dit gebeurt op basis van de gunningscriteria die in het beschrijvend document zijn opgenomen.

Nadelen innovatiepartnerschap

  • Het kan zijn dat een van de afvallers in het traject zelfstandig een betere oplossing ontwikkelt. Deze kan nu niet zomaar worden ingekocht. 
  • Het aanbestedingsplatform TenderNed is nog niet ingericht op deze procedure. TenderNed heeft de mogelijkheid één keer in te schrijven, terwijl er bij Innovatiepartnerschap meerdere inschrijfmomenten kunnen zijn.

Minder natuurbranden door slim datagebruik

Natuurbranden in Nederland indammen of zelfs voorkomen. Dat is het doel van het IFV en Brandweer Nederland. De inzet van informatie is cruciaal om dit doel te bereiken. Het project Early Warning droogte is onderdeel van het programma grootschalig en specialistisch optreden Brandweer Nederland (afgekort tot GBO-SO).

Nathalie van der Meyden, tactisch inkoper bij het IFV: ‘De kunst is een instrument te ontwikkelen dat satellietdata verwerkt tot nauwkeurige prognoses. Niet voor een beperkt gebied, maar voor heel Nederland. Waar is er risico op natuurbrand? Wanneer? En hoe groot is dat risico? Wij hebben bedrijven gevraagd om zo’n product te ontwikkelen.’

Als het aan het IFV ligt, profiteert uiteindelijk niet alleen Nederland van dat product. ‘Als overheid delen we onze innovaties graag met andere landen. Ook dáár is steeds meer droogte. En ook daar wil de brandweer zo goed mogelijk kunnen anticiperen op natuurbranden.’

Samenwerken met de markt

Het IFV en Brandweer Nederland ontwikkelden al eerder innovatieve oplossingen met de markt. Via de SBIR-aanpak. Anders dan bij de SBIR-aanpak, mag via innovatiepartnerschap de ontwikkelde oplossing direct worden ingekocht. ‘Met de beste partij kunnen we doorgaan, zeg Nikoletta Nemeth, teamleider inkoop bij het IFV. ‘Deze procedure maakt het ook mogelijk om onze behoefte functioneel te beschrijven. We hebben helder welk doel we willen bereiken met satellietdata, maar hoe het instrument eruitziet laten we marktpartijen bedenken. We willen hen de kans geven om iets nieuws te ontwikkelen, om met innovatieve toepassingen te komen. Om te pionieren.’

Stappen innovatiepartnerschap

Het innovatiepartnerschap bestaat uit een aantal stappen. Het begint met een leveranciersselectie die in dit geval acht geïnteresseerde partijen opleverde. Vier daarvan meldden zich aan voor de selectiefase. In verschillende rondes vallen partijen af. Tussendoor komen inkoper en leveranciers samen tijdens zogenaamde dialooggesprekken. Ondernemers kunnen dan vragen stellen en met het IFV sparren. Van der Meyden: ‘Uiteindelijk blijven er 2 partijen over in ons project die beide een prototype maken. Eén van hen krijgt de opdracht gegund. Die partij mag het prototype uitwerken tot een goed functionerend product, dat vervolgens wordt ingekocht.’

Twee bedrijven in de race 

Nemeth: ‘We zitten nu in de finale; van de 4 geselecteerde leveranciers zijn er nog 2 partijen in de race.’ Van der Meyden: ‘We kunnen nog niets over het eindproduct zeggen, omdat we nog in het ontwikkeltraject zitten. Maar we gaan er vanuit dat er producten worden ontwikkeld waar we daadwerkelijk mee verder kunnen. Op 11 februari 2019 verwachten wij te kunnen vertellen wie de oplossing gaat leveren en welke oplossing dit is.’

Meer informatie

Praktijkvoorbeeld 2017: natuurbrandbeheersing op hoger plan met satellietdata