Projecten PPS bij scholenbouw

Bij Publiek Private Samenwerking (PPS) worden meerdere projectfasen in één contract aanbesteed. Ook scholen zijn de afgelopen jaren regelmatig aanbesteed met geïntegreerde contractvormen. Voorbeelden hiervan zijn de Brede School Joure-Zuid, het IKC Zeeburgereiland, de Internationale School Eindhoven en 10 Amsterdamse basisscholen. Bij de laatste speelde tevens de vraag hoe zowel het binnenmilieu als de energieprestaties integraal kunnen worden verbeterd. (november 2016)

Amsterdamse scholen: beter binnenklimaat en hogere leerprestaties 
Brede School Joure-Zuid
IKC Zeeburgereiland
Internationale School Eindhoven

10 Amsterdamse basisscholen

Een lagere CO2-uitstoot, hogere leerprestaties en gelijkblijvende kosten. Met die ambitie heeft stadsdeel Zuid van de gemeente Amsterdam in 2014 de 10 meest urgente schoolgebouwen aangepakt. Hoe knap je 10 basisscholen in 1 keer op? Hoe gebruik je daarbij maximaal de kennis van de markt? Hoe kunnen zowel het binnenmilieu als de energieprestaties integraal worden verbeterd? Na evaluatie blijkt: een succesvolle aanpak, voor herhaling vatbaar.

Binnenklimaat en energieprestaties

Stadsdeel Zuid startte eind 2013 met een nieuwe, integrale aanpak in het project ‘Verbeteren Binnenklimaat en Energieprestaties’. Het Stadsdeel heeft hiervoor actief schoolbesturen benaderd. Albèrt Duyst, projectleider namens de gemeente Amsterdam: “Voor de schoolbesturen is exploitatieneutraliteit van belang. Door de markt op basis van prestatie-eisen uit te dagen een gegarandeerd kwaliteitsniveau te halen is een optimale set van maatregelen gerealiseerd. Cruciaal voor de business cases was dat energieprestatie en binnenmilieumaatregelen in samenhang zijn aangepakt.” Het Stadsdeel heeft de kosten voor achterstallig onderhoud en verbetering van het binnenmilieu grotendeels gefinancierd; de schoolbesturen moesten 20% meefinancieren plus de energiemaatregelen met een terugverdientijd tot tien jaar.

Volledige voorbeeld Amsterdamse basisscholen  op duurzaamgebouwd.nl

Brede School Joure-Zuid

Gemeente De Friese Meren en twee schoolbesturen hebben in Joure een duurzaam gebouw met twee basisscholen, kinderopvang, gymzaal en een centrum voor kunsten en welzijn gerealiseerd binnen strakke financiële kaders. De Brede School Joure Zuid is aanbesteed met een DBMO-contract waarbij het ontwerp, bouw, onderhoud en delen van de exploitatie in één keer zijn uitgevraagd voor een periode van 25 jaar. De gemeente De Friese Meren heeft het initiatief genomen om de mogelijkheden voor een aanpak met Publiek-Private Samenwerking (PPS) voor de brede school te verkennen. In nauwe samenwerking met de toekomstige gebruikers.

In dialoog

De gemeente wilde de garantie dat het gebouw 25 jaar voldoet aan de vastgestelde kwaliteitseisen en besloot tot een aanbesteding te doen in de vorm van een DBMO met concurrentiegerichte dialoog. De gebruikers wilden een eigen identiteit binnen het gebouw en duurzame oplossingen. De opdrachtnemer ging aan de slag op basis van functionele eisen. Deze beschrijven aan welke randvoorwaarden het gebouw en zijn omgeving volgens de opdrachtgever moeten voldoen. De opdrachtgever geeft de kaders aan. De opdrachtnemer bedenkt een ontwerp en welk materiaal en welke constructie hiervoor nodig is.

Gebruikers en duurzaamheid

De verschillende gebruikers van de school hebben elk een eigen inhoudelijke kleur gegeven aan de Brede School en haar programma. Het gebouw is ook veelkleurig: ieder gebruiker heeft een eigen kleurenpallet dat aansluit bij de identiteit en sfeer. Het park rondom de school kleurt mee met de seizoenen. Het gebouw bevat veel duurzame aspecten zoals een groen dak, triple beglazing, rockpanel gevels en voldoet aan Frisse Scholen klasse B. Het gebouw heeft een volume garantie wat betekent dat vooraf is berekend wat het maximale energiegebruik zal zijn. Een goede isolatieschil moet het energieverbruik wordt beperken. Over de toepassing van deze aspecten hebben de gebruikers en de opdrachtnemer in dialoog met elkaar afgestemd.

DBMO

Bij de Brede School is de opdrachtnemer verantwoordelijk voor het ontwerp, bouw, beheer en exploitatie. Daardoor wordt het gestimuleerd om met slimme en duurzame oplossingen. De opdrachtnemer is namelijk zelf verantwoordelijk voor onderhoud, reparatie of vervanging gedurende de 25 jaar looptijd van het contract.

Ervaringen

De ervaringen van de aanbesteding zijn gebundeld in een evaluatieboekje. In deze evaluatie komen verschillende spelers aan het woord. Ieder vanuit een eigen perspectief en vanuit een andere organisatie. Dat levert interessante inzichten op die anderen kunnen gebruiken.

School Zeeburgereiland

Het is mogelijk om zeer snel en duurzaam een flexibel en comfortabel gebouw te realiseren binnen de normbudgetten voor onderwijshuisvesting. Voor de realisatie van het Integraal Kind Centrum (IKC) is een DBMO-contract gesloten met de systeembouwer.

Projectsamenvatting

In een nieuwe woonwijk op Zeeburgereiland opende in augustus 2013 het IKC. Dit centrum bestaat uit een school, het Montessori Kind Centrum (MKC), een kinderopvang en een buitenschoolse opvang. Het IKC is een pilot in het kader van de behoefte van de gemeente Amsterdam om flexibeler in te kunnen spelen op de veranderende vraag naar huisvesting voor opvang en onderwijs aan kinderen tot 12 jaar. Deze wens is vertaald naar het uitgangspunt om te ´huisvesten naar vraag´.

Ambities en realisatie

Het gebouw werd opgeleverd aan de start van het schooljaar 2013/2014, na een bouwperiode van slechts zes maanden. Het is een ruim, comfortabel, gezond duurzaam en flexibel gebouw dat snel uitgebreid kan worden. Het gebouw heeft een EPC reductie van meer dan 65% en dat zal binnen 5 jaar 100% zijn. De GPR-score van het gebouw komt gemiddeld uit op bijna 8 waarbij de elementen energie, gezondheid en materialisatie goed scoren. Het gehele gebouw is opgezet vanuit het Programma van Eisen Frisse Scholen, aangevuld met specifieke Amsterdamse eisen ten aanzien van frisse en klimaatneutrale scholen. Dit resulteert in een minimaal kwaliteitsniveau klasse B waarbij op onderdelen klasse A wordt behaald.

Kennis uit de markt

Het uitgangspunt bij de bouw van het IKC was om zoveel mogelijk kennis uit de markt te benutten. Dat was mogelijk dankzij een geïntegreerde aanbesteding. Dit daagde de markt uit om een gezond en duurzaam gebouw te ontwikkelen. Het binnenklimaat van het gebouw is gezond, het gebouw zelf is klimaatneutraal en van duurzame kwaliteit, gedurende de geplande levensduur van 30 jaar.

Aanbestedingsproces

De aanbesteding is gedaan op basis van een prestatiebestek met functionele eisen en Design, Build Maintenance en Operate (DBMO). Dit bracht veel voordelen met zich mee. Zo stond de prijs met een bepaalde bandbreedte vast, waardoor het consortium op kwaliteit geselecteerd kon worden. Ook was het voor het winnende consortium mogelijk om de hele levenscyclus van materialen, installaties en ook de onderhoudsaspecten mee te nemen in het voorstel. Er is geen gebruik gemaakt van tijdelijke- of noodvoorzieningen; het snel in gebruik nemen van het duurzame gebouw leverde direct milieu- en kostenvoordelen op.

Volledige voorbeeld IKC Zeeburgereiland  op rvo.nl

Internationale School Eindhoven

De Internationale School Eindhoven is gehuisvest op het terrein van de voormalige Constant Rebecque kazerne. De opgave betrof zowel nieuwbouw als renovatie. Het gaat om de huisvesting van het internationale primair en voortgezet onderwijs in een monumentaal gebouw met kwalitatief hoogwaardige voorzieningen. Om dit te realiseren is in de aanbesteding de concurrentiegerichte dialoog gebruikt met een geïntegreerd DBFMO-contract voor 25 jaar.

Samenwerking

Om de school te realiseren hebben vele partijen een bijdrage geleverd. Naast de gemeente Eindhoven, het schoolbestuur hebben ook de provincie Noord Brabant, omringende gemeenten en het bedrijfsleven een bijdrage geleverd. Voor de hele regio Eindhoven geeft de hoogwaardige internationale school uitstraling. De campus internationale school is sinds augustus 2013 operationeel. Op 4 april 2014 was de officiële opening.