Technische specificaties evenredig? (week 44)

Het verzoek om een prejudiciële beslissing betreft met name de uitlegging van de artikelen 2 en 23 van richtlijn 2004/18/EG. Dit verzoek is ingediend in het kader van een procedure die is ingeleid door Roche Lietuva UAB, die als inschrijver is uitgesloten van een procedure voor de plaatsing van een overheidsopdracht georganiseerd door Kauno Dainavos poliklinika VšĮ, een openbare polikliniek in Kaunas (Litouwen) (hierna: polikliniek Dainava in Kaunas), betreffende de technische specificaties van die opdracht. (HvJEU 25 oktober 2018, nr. C‑413/17, ECLI:EU:C:2018:865)

Prejudiciële vraag

In het licht van het bovenstaande moet worden vastgesteld dat de verwijzende rechter in essentie wenst te vernemen in welke mate een aanbestedende dienst op grond van de artikelen 18 en 42 van richtlijn 2014/24, alsook de beginselen van gelijke behandeling en evenredigheid, bij de vaststelling van de technische specificaties van een openbare aanbesteding betreffende de aankoop van medische benodigdheden belang moet hechten aan de individuele kenmerken of de prestatie van die uitrusting.

Technische specificaties

Artikel 42, lid 3 richtlijn 2004/18/EG voorziet er in dat de technische specificaties moeten worden opgesteld aan de hand van voldoende nauwkeurige prestatie-of functionele eisen of onder verwijzing naar bepaalde technische specificaties en verschillende normen Dit sluit geenszins uit dat in een openbare aanbesteding voor medische benodigdheden voor het uitvoeren van medische proeven, de prestaties en gebruikskenmerken van de gezochte specifieke uitrusting en middelen worden gepreciseerd.

Richtlijn 2014/24 stelt bepaalde grenzen die de aanbestedende dienst in acht moet nemen. Met name wordt in artikel 42, lid 2, van richtlijn 2014/24 geëist dat de technische specificaties de inschrijvers gelijke toegang bieden tot de aanbestedingsprocedures en dat zij er niet toe mogen leiden dat ongerechtvaardigde belemmeringen voor de openstelling van overheidsopdrachten voor mededinging worden opgeworpen.

Met dit vereiste wordt met het oog op de formulering van technische specificaties vorm gegeven aan het beginsel van gelijke behandeling zoals omschreven in artikel 18, lid 1, eerste alinea, van die richtlijn. Volgens deze bepaling moeten aanbestedende diensten ondernemers op gelijke en niet-discriminerende wijze behandelen en op een transparante en proportionele wijze handelen.

Voorts wordt in artikel 18, lid 1, tweede alinea, van richtlijn 2014/24 gepreciseerd dat overheidsopdrachten niet mogen worden opgesteld met het doel om die uit te sluiten van de werkingssfeer van de richtlijn of om de mededinging op kunstmatige wijze te beperken, en dat de mededinging wordt geacht kunstmatig te zijn beperkt indien de aanbesteding ontworpen is met het doel bepaalde ondernemers ten onrechte te bevoordelen of te benadelen.

Evenzo is in overweging 74 van richtlijn 2014/24 vermeld dat de technische specificaties „zodanig moeten worden opgesteld dat kunstmatige concurrentiebeperking, die erin bestaat eisen te stellen die een bepaalde ondernemer bevoordelen omdat zij afgestemd zijn op de hoofdkenmerken van de leveringen, diensten of werken zoals deze gewoonlijk door die ondernemer worden aangeboden, wordt voorkomen”. Volgens diezelfde overweging „moet het mogelijk zijn inschrijvingen in te dienen waarin de diversiteit van technische oplossingen, normen en technische specificaties op de markt tot uiting komt [...]”.

De naleving van dit vereiste is des te belangrijker wanneer, zoals in casu, de technische specificaties in het bestek op zeer gedetailleerde wijze zijn geformuleerd. Hoe gedetailleerder de technische specificaties zijn geformuleerd, hoe groter immers het risico wordt dat de producten van een bepaalde fabrikant worden bevoordeeld.

Ook is van belang dat de mate van detail waarin de technische specificaties zijn opgesteld het evenredigheidsbeginsel eerbiedigt, wat in het bijzonder een beoordeling impliceert van de vraag of die mate van detail noodzakelijk is voor de verwezenlijking van de nagestreefde doelstellingen.

In casu staat het aan de verwijzende rechter om concreet na te gaan of, gelet op de hierboven uiteengezette uitleggingsgegevens, de technische specificaties in het hoofdgeding in overeenstemming zijn met het beginsel van gelijke behandeling en het evenredigheidsbeginsel.

Gelet op een en ander moet op de gestelde vraag worden geantwoord dat de artikelen 18 en 42 van richtlijn 2014/24 aldus moeten worden uitgelegd dat zij niet vereisen dat de aanbestedende dienst bij het vaststellen van de technische specificaties van een openbare aanbesteding betreffende de aankoop van medische benodigdheden steeds hetzij het belang van individuele kenmerken van medische uitrusting, hetzij het belang van de prestatie van die uitrusting laat primeren, maar eisen dat de technische specificaties als geheel het beginsel van gelijke behandeling en het evenredigheidsbeginsel eerbiedigen. Het is aan de verwijzende rechter om na te gaan of in het bij hem aanhangige geding de betrokken technische specificaties aan deze vereisten voldoen.

(IBR, 31 oktober 2018)

Lees voor nuancering de volledige uitspraak  op eur-lex.europa.eu