Meer grip op duurzaam en circulair hout (leernetwerk Hout, 27 juni 2019)

Toon pagina in menu

Duurzaam hout is een kansrijk materiaal in de circulaire economie en verdient een prominente plek in het inkoopproces. Wel zijn er nog de nodige knelpunten. Hoe weet u zeker of hout duurzaam geproduceerd is? Wat is hierop uw invloed als inkopende organisatie? En hoe zit het met lokaal, hergebruikt en geïmporteerd hout?

Hout is over de hele levenscyclus duurzamer en goedkoper

Een belangrijke vraag van inkopende organisaties is of hout daadwerkelijk een duurzamer alternatief is in de grond-, weg- en waterbouw. Alhoewel dit afhankelijk is van veel verschillende factoren, zijn er diverse voorbeelden waarin hout er bij levencyclus-analyses als duurzamer alternatief uitkomt. Een voorbeeld hiervan zijn houten wegportalen die twintig jaar geleden in Nederland zijn geplaatst. Deze functioneren nog prima en er is zelfs geen onderhoud nodig geweest, terwijl een stalen portaal na vijftien jaar alweer opnieuw geconserveerd moet worden. Zowel vanuit duurzaamheids- als economisch oogpunt blijkt hout hier een beter alternatief.

Gebruik een stappenplan voor beslissingen over circulair gebruik van hout

Er zijn verschillende scenario’s voor circulair gebruik van hout, zoals het recyclen van (afval)hout tot nieuwe producten of het vervangen van constructies van staal of beton door hout. Is het ‘of-of’ of ‘en-en’? Sluit het een het ander uit? Een stappenplan kan het voor inkopende organisaties makkelijker maken om hierover te besluiten. Daarnaast hebben inkopende organisaties veel kansen om het innovatief gebruik van hout te vergroten. Bijvoorbeeld door het stellen van enkel functionele eisen in een aanbesteding. Dit biedt ruimte om het gebruik van duurzaam geproduceerd hout en niet-bekende houtsoorten te vergroten, waarmee het bos meer waarde krijgt en daarmee behouden kan worden.

Lokaal en hergebruikt hout moeten plek krijgen in inkoopbeleid

Het gebruik van lokaal en hergebruikt hout is een hot topic, maar in de praktijk bestaan er verschillende belemmeringen voor inkopende organisaties om hiervan gebruik te maken. Er zijn immers geen inkoopcriteria voor geformuleerd. Echter, inkopers zijn van mening dat onder bepaalde voorwaarden dit hout, bijvoorbeeld afkomstig uit wegbeplantingen, een plek moet krijgen in het inkoopbeleid. Het past immers uitstekend in de circulaire gedachte. Om deze belemmeringen rond de inkoop van lokaal en hergebruikt hout weg te nemen, ontwikkelt het leernetwerk Hout criteria voor het opnieuw toepassen van gebruikt hout en lokaal hout dat niet uit bossen komt. Het leernetwerk Hout stelt voor om deze criteria op te nemen in de landelijke MVI-criteria (Maatschappelijk Verantwoord Inkopen). Op die manier worden inkopende organisaties gestimuleerd de keuze voor hergebruikt en lokaal hout te maken.

Blijf kritische vragen stellen over hout

Tropisch hardhout heeft goede constructieve eigenschappen en een lange levensduur. Tegelijkertijd zijn er in (het begin van) de keten van tropisch hardhout verschillende risico’s op het gebied van IMVO (Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen).

Het kan lijken alsof u hier als individuele inkopende organisatie weinig grip en invloed op heeft. Toch heeft u dat wel door kritische vragen te blijven stellen over de herkomst van het hout dat u toepast, en er zeker van te zijn dat dit hout afkomstig is uit duurzaam beheerde bossen. Dit draagt bij aan bosbehoud.

Het IMVO-convenant Hout, dat geïnitieerd en ondertekend is door het ministerie van Buitenlandse Zaken en de houtsector, heeft als doel duurzaam geproduceerd hout tot norm te maken. Het convenant draagt aan het verbeteren van mensenrechten, arbeidsomstandigheden en milieu.

Vraag om TPAS en controleer facturen op FSC- en PEFC-claims

Wereldwijd bestaan er verschillende systemen voor certificering voor duurzaam bosbeheer. In Nederland maken we gebruik van de Nederlandse inkoopcriteria verwoord in het Timber Procument Assessment System (TPAS). Daarbinnen zijn zowel FSC (Forrest Stewardship Council) als PEFC (Programme for the Endorsement of Forest Certification) erkende keurmerken. In contracten dient verwezen te worden naar deze TPAS-criteria.

Onder inkopende organisaties bestaat behoefte aan meer kennis over duurzaam gecertificeerd hout. Wat is bijvoorbeeld het verschil tussen Sustainable Forest Management (SFM)-certificering en Chain of Custody (CoC)-certificering? En als een bedrijf het FSC-, PEFC- of CoC-certificaat heeft, is dit dan een garantie dat al het geleverde hout ook FSC- of PEFC-gecertificeerd is? Uit een kleinschalig onderzoek van Probos blijkt dat slechts één op de tien overheidsopdrachtgevers bewust controleert of er uiteindelijk duurzaam geproduceerd hout geleverd is, in lijn met de uitvraag. Het certificaat alleen is in elk geval onvoldoende bewijs, want een gecertificeerd bedrijf kan ook niet-gecertificeerd hout leveren. Controleer dus altijd of er op de inkoopfactuur een FSC- of PEFC-claim staat. Dit toont aan dat het hout écht uit een goed beheerd bos komt.

Op inkoopduurzaamhout.nl  staat alles nog eens uitgelegd.

Over de sessie

Leernetwerk: Hout
Aantal deelnemers: 16
Externe sprekers: Mark van Benthem (Stichting Probos), Kim Moolenaar, (Ministerie van Buitenlandse Zaken), Jeroen Nagel (Rijkswaterstaat)
Bureau: TwynstraGudde/NewWaveCollective.

De leernetwerken worden gefinancierd met klimaatgeld uit het regeerakkoord. Hiermee geeft de Rijksoverheid via inkoop een impuls aan de transitie naar een klimaatneutrale en circulaire economie. Klimaatenveloppe: impuls klimaatneutraal en circulair inkopen