Ervaring van de één is leerstof voor de ander (leernetwerk GWW, 4 april 2019)

Toon pagina in menu

Circulair en klimaatneutraal inkopen in de grond-, weg- en waterbouw (GWW): de ambities zijn hoog en de wil is er. In de praktijk blijkt het toch niet altijd even makkelijk. Hoe zorgt u ervoor dat ambities worden doorvertaald in de organisatie? En op welke manier richt u het proces in? In dit artikel komen de leerpunten van het leernetwerk GWW aan bod.

Leerpunten

  • Organisatieverandering is noodzakelijk.  
  • Het delen van goede voorbeelden is belangrijk, inclusief toelichting hoe procesmatige afwegingen zijn genomen.
  • Durf aan het systeem te rammelen. Zonder lef komt u er niet.
  • Begin met wensen in plaats van eisen en breng zo de markt in beweging.
  • Houd de aandacht voor circulariteit vast – niet alleen in het begin en het einde van het project (het hangmat-effect).

Organisatieverandering

Om circulair en klimaatneutraal inkopen te versnellen is meer nodig dan kennis vergaren over de inhoud en de manieren van aanbesteden en contracteren. Organisatieverandering is noodzakelijk. Een duidelijke ambitie helpt daarbij, maar deze is vaak nog onvoldoende concreet verankerd in de projectorganisatie. Hierdoor biedt het vaak te weinig handvatten bij de uitvoering. Samenwerking tussen verschillende afdelingen is erg belangrijk omdat de informatiebehoefte van circulair en klimaatneutraal inkopen verspreid is over een organisatie. Ook zijn de belangen en behoefte aan informatie over circulariteit verschillend. Om een versnelling te creëren moeten de verschillende afdelingen het circulair en klimaatneutraal inkopen echt willen en met elkaar samen het gesprek aangaan hoe dat in te richten. Samen kan verkend worden waar mogelijkheden voor circulariteit zijn, en hoe deze het beste uitgevraagd kunnen worden.

Goede voorbeelden delen

Door goede voorbeelden van circulair en klimaatneutraal inkopen te delen gaan we niet van icoonproject naar icoonproject, maar wordt circulair inkopen een vast onderdeel van onze werkprocessen. Daarbij gaat het niet alleen om de inhoud: juist de procesmatige afwegingen zijn interessant. Ook is er behoefte aan de financiële onderbouwing van circulair en klimaatneutrale projecten. Zie de overheid als investeerder: welke meerwaarde leveren we op in de toekomst?

Creatieve oplossingen

Circulair inkopen is echt anders en vraagt ook om andere oplossingen en aanpak. Lef tonen is noodzaak. Durft u dat als inkoper aan? Soms staan bestaande regels en voorschriften in de weg. Daarom is het soms nodig om aan het systeem te rammelen: creatieve oplossingen bedenken, ruimte in de regels zoeken en een beetje buiten de lijntjes kleuren. Steun in de organisatie is daarbij een must, zorg dat de verandering aansluit bij de concrete circulaire ambities.

Wensen

Met een nieuw concept als ‘circulariteit’, waarin nieuwe kennis wordt ontwikkeld en een grote dynamiek heerst, is het bedenken van (contractuele) eisen rondom circulariteit uitdagend; we weten vaak nog niet precies wat mogelijk is. Door circulariteit meer als wens uit te vragen zetten we de markt in beweging en dagen hen uit met innovatieve oplossingen te komen, en weten we de volgende keer beter wat ze kunnen. Het gaat dan steeds makkelijker worden om concreet te worden in uw eisen en dit als minimumstandaard te gaan hanteren. Ook een marktconsultatie kan helpen om inzicht te krijgen in hoeverre wensen al eisen kunnen worden. Welke circulaire stap u ook zet, het is van belang om hierbij alle relevante disciplines vanaf het begin te betrekken, zoals bijvoorbeeld beheer en onderhoud.

Het hangmat-effect

Een van de deelnemers stipte het “hangmat-effect” aan. De aandacht voor circulariteit in een project volgt de curve van een hangmat. In het begin en het einde van de levensduur van een werk is er veel focus en duidelijkheid over ambities, er tussenin is het minder. Het is belangrijk om juist in de tussenliggende fasen meer grip te krijgen op de concrete circulaire ambities. Zodanig dat de mooie circulaire ambities echt doorvertaald worden naar eisen op alle niveaus van de organisatie en de concrete projecten.

Over de sessie

Tijdens leernetwerkbijeenkomst GWW op 4 april 2019 gingen 33 deelnemers in discussie over de beste manier om circulair en klimaatneutraal in te kopen en de nodige organisatieveranderingen. In de sessie is de behoefte van de deelnemers opgehaald, hierop wordt in de volgende sessies dieper op ingegaan. In de volgende sessies wordt onder andere aandacht besteed aan de monetarisering van circulariteit. Wat zijn de opbrengsten van circulariteit? Ook komen meer voorbeeldprojecten aan bod en wordt dieper ingezoomd op de gebruikte eisen en wensen en de betrokken afdelingen (van beleid tot en met beheer). Ook komt overtuigingskracht aan bod: hoe neem je andere collega’s mee in weg naar meer circulariteit?

Begeleiding

Elsemiek Joosten en Patrick Morren van adviesbureau Tauw begeleidden het leernetwerk GWW.

De leernetwerken worden gefinancierd met klimaatgeld uit het regeerakkoord. Hiermee geeft de Rijksoverheid via inkoop een impuls aan de transitie naar een klimaatneutrale en circulaire economie. Klimaatenveloppe: impuls klimaatneutraal en circulair inkopen