Leernetwerk Duurzame mobiliteit - verslag 9 oktober 2018

Toon pagina in menu

"Overgang naar duurzaam doelgroepenvervoer betekent ook dat de laadinfrastructuur goed op orde moet zijn. Dan komt het contract met de vervoerder ook goed. Maar die ervaring is er nog niet. Dat is de komende vijf jaar een aandachtspunt. Daarom is het een goede zaak dat de duurzaamheidseisen die zijn opgesteld nu met alle betrokken partijen worden besproken; de vervoerders, provincie en zorginstellingen. We moeten het van het onderlinge gesprek hebben. En niet alleen aan een bureau bedenken hoe we het willen hebben." Dat zei Mark Renne van Omnibuzz tijdens de derde bijeenkomst van het leernetwerk Duurzame Mobiliteit van PIANOo op 9 oktober 2018 in Nieuwegein.

Deelnemers aan deze leernetwerkbijeenkomst kwamen in Nieuwegein bijeen om te praten over het verduurzamen van doelgroepenvervoer. Dit naar aanleiding van het convenant 'zero emissie doelgroepenvervoer' in 2025. Omnibuzz wil de komende 8-10 jaar volledig op elektrisch rijden overgaan om aan de eisen van dit convenant te voldoen.

Kansen voor doelgroepenvervoer

Chantal de Graaf van adviesbureau EVConsult wees in het kort op het belang van het convenant voor het klimaat en de economische kansen voor de overgang naar elektrisch rijden. Kansen die al zichtbaar zijn in de markt. "Denk vooruit. Ga aan de slag met zero emissie-voertuigen die nu al beschikbaar zijn. En: blijf in gesprek met elkaar, beleidsmedewerkers, aanbestedingsdiensten en vervoerders."

Praktische haalbaarheid

Deelnemers aan het leernetwerk hebben hun twijfels over de praktische haalbaarheid van elektrisch doelgroepenvervoer. Hoe moet dat dan met het bereik (de actieradius) en laden? "Kijk bij een nieuwe aanbesteding voor doelgroepenvervoer daarom ook goed naar het aantal en type ritten per dag. Misschien kunnen vervoerders ritten wel heel anders en veel nuttiger indelen. Personenauto’s hebben gemiddeld een bereik van 300 kilometer. Dat is ruim voldoende. Opladen lijkt vaak ook een groter probleem dan het is. Je kunt van tevoren overwegen waar en wanneer er wordt opgeladen. Dit kan gekoppeld worden aan de rittenplanning. En weeg het perspectief van de chauffeur vooral mee. Privaat opladen is relatief goedkoop en makkelijk. Maar ook publiek en snelladen voor tussendoor zijn een optie. Door slim te plannen kun je als vervoerder voorkomen dat de chauffeur gedurende zijn shift moet stoppen om te laden."

Kleine elektrische bestelbussen

Collega Robin Matton schetste welke typen elektrische voertuigen al op de markt zijn en komen. "De TCO (Total Cost of Ownership) voor elektrische personenauto’s en kleine elektrische taxibussen is vergelijkbaar met de huidige dieselalternatieven. De uitdaging ligt bij de grotere bussen. Grote taxibusjes zijn mogelijk al over een à twee jaar beschikbaar. Maar het is lastig te beoordelen wanneer er voldoende modellen op de markt komen en wanneer deze in een personenuitvoering beschikbaar zijn. Voor rolstoelbussen verwachten we dat er ook elektrische varianten op de markt komen, die nog naar rolstoelvervoer moeten worden omgebouwd. Op dit moment is nog het lastig te beoordelen wanneer en met welk gewicht deze bussen op de markt beschikbaar komen.

Ook is MercedesBenz met een waterstofvariant bezig is, maar dat is meer toekomstmuziek dan het elektrisch rijden. Vandaar dat wij het vandaag nog niet veel over waterstof hebben."

3 tips voor duurzaam aanbesteden

Daarna gaf hij 3 tips voor duurzaam aanbesteden:

Tip 1: Krijg inzicht in de kosten van je vervoerder. Welke ritten rijdt de vervoerder nu? En wat betekent het als je die bij het overgaan naar elektrisch rijden wilt aanhouden? Niet alle voertuigen zijn al geschikt om veel kilometers te overbruggen. Met een elektrische personenwagen kun je tot 300 kilometer per dag rijden, maar een elektrische rolstoelbus kan maximaal 150 kilometer per dag overbruggen. Houd daar dus rekening mee in je rittenplanning en koppel die aan het laadmoment.

Tip 2: Ga in gesprek met de regio, de gebruiker, de gemeentevervoerders en netbeheerder. Wat zijn hun eisen en wensen rond elektrisch vervoer? Sta altijd open voor signalen van vervoerders. Ook in lopende contracten!

Tip 3: Zorg voor een planmatige aanpak van je laadinfrastructuur. Vervoersdiensten kunnen eigen laadinfrastructuur aanleggen, maar de wagens ook opladen bij openbare laders of semiopenbare laders die bijvoorbeeld de gemeente faciliteert. Snelladers kunnen de actieradius - de afstand die een auto kan afleggen zonder tussentijds op te laden - sterk vergroten. Denk daarbij ook 'out-of-the-box'. Zo heeft de gemeente Amsterdam op het Centraal Station een aantal snelladers voor elektrische taxi’s. Ze kunnen daar even opladen en na 24 minuten alweer verder rijden.’

Casus nieuwe aanbesteding

Vervolgens gingen alle aanwezigen met deze tips met een casus aan de slag. De opdracht was om voor een nieuwe aanbesteding in 2019 een plan van aanpak op te stellen met aandacht voor beschikbare auto’s, laadlocaties en laadmomenten. Daarbij keken ze ook naar het rekenmodel, dat tijdens de laatste bijeenkomst van het Leernetwerk was gepresenteerd. Dat model geeft voor een aanbesteding van elektrisch rijden snel inzicht in de kosten, de CO2-uitstoot en de afschrijving van het nieuwe wagenpark.

Tijdens de daaropvolgende discussie stonden veel deelnemers stil bij de tip om ook gebruikers bij de aanbesteding te betrekken. Niet iedereen vond dat een goed plan. "We moeten wel weten wat de gebruikers van het doelgroepenvervoer nodig hebben en dat meenemen in ons plan. We moeten ze ook informeren over het plan, maar zij hebben geen recht om te kiezen welk vervoer ze krijgen", meende een van de deelnemers.

Twijfel over infrastructuur laadpalen

Ook werd wat langer stilgestaan bij de techniek en de eerdergenoemde infrastructuur van laadpalen. Veel deelnemers vonden het plan van de overheid om ook thuis een kleine bus op te laden geen goed idee. "Als de privéauto van je partner, zoon of dochter net aan de oplader staat, kun je dat wel vergeten. Beter is om te kijken of je op grotere scholen en bij zorginstellingen tussendoor kunt opladen." Een ander sprak zijn angst uit voor 'een slagveld rond de laadpalen op de openbare weg'. "De overheid is druk met plannen en plaatsen van laadpalen, maar ik wil toch eerst de resultaten zien."

Afspraken nakomen

Mark Renne van Omnibuzz had veel vragen over de haalbaarheid van eisen. "In een plan van aanpak zet je de zaken waarover je nog niet zeker bent en wel afspraken wilt maken. Maar hoe zit dat met de verantwoordelijkheden naar elkaar? Hoe voorkom je juridische geschillen? Wat doe je als een vervoerder jouw eis niet kan halen, omdat bijvoorbeeld de provincie de afgesproken laadinfrastructuur niet haalt en het aantal oplaadpunten bij jouw plan achterblijft? We regelen doelgroepenvervoer voor onze klant. Als er iets fout gaat, heeft de klant – de burger – daar last van. We gaan voor duurzaam doelgroepenvervoer. Die duurzaamheid moet ook echt duurzaam zijn!"

Besloten werd om de volgende bijeenkomst verder daarop door te gaan.

Vervolgbijeenkomst

Het Leernetwerk Duurzame mobiliteit komt in 2018 nog een keer bij elkaar: op 30 oktober. Het thema is dan 'best practices in aanbesteden voor duurzaam doelgroepenvervoer'. In aansluiting op het bestuursakkoord en het convenant 'zero emissie doelgroepenvervoer' wordt die dag ingegaan op oplossingen en praktijkvoorbeelden om te komen tot 'zero emissie doelgroepenvervoer' in 2025. Verschillende stakeholders (publieke organisaties, vervoerders en marktpartijen) lichten tijdens deze bijeenkomst een tip of best practice toe.

Programma Klimaatneutraal en Circulair Inkopen 

Het Leernetwerk Duurzame Energie is onderdeel van het programma Klimaatneutraal en Circulair Inkopen, dat gefinancierd wordt uit de Klimaatgelden uit het regeerakkoord.
Klimaatenveloppe: impuls klimaatneutraal en circulair inkopen