Aan de slag met eigen opwekking van duurzame energie

Toon pagina in menu

Het realiseren van eigen opwekking verschilt van een opdracht voor levering van duurzame energie; in plaats van energie wordt nu een installatie afgenomen die energie opwerkt. Hoe geeft u binnen uw uitvraag concreet invulling aan het zelf opwekken van duurzame energie. Zowel in de voorbereidende als de aanbestedingsfase zijn er verschillende mogelijkheden die uw aandacht verdienen. Ter informatie bespreken we een aantal thema’s die in de voorbereidings- en de aanbestedingsfasen naar voren komt en voor de meeste trajecten relevant blijft.

Verschillen levering en eigen opwek 
Energieopwekking op eigen grond of gebouwen 
Scope van de opdracht 
Technische voorbereiding 
Aandachtspunten aanbestedingsfase

Verschillen levering en eigen opwek

Het voorbereiden van een aanbesteding voor eigen opwekking van energie verschilt met de aanbesteding voor levering van energie.

In combinatie of separaat van de energielevering

Er is in Nederland een groot aantal installatiebedrijven dat opwekinstallaties kan leveren en aanleggen. Daarnaast is er een beperkt aantal energieleveranciers dat hier ook ervaring mee heeft. Het realiseren van eigen opwekking en de energielevering is dusdanig verschillend dat het aanbesteden van beide zelden wordt gecombineerd. Het combineren van levering en het realiseren van eigen opwekking in één gecombineerde aanbesteding maakt het complex en beperkt de markt.

Ondanks dat opdrachten voor de realisatie van eigen opwekking meestal apart van de energielevering plaatsvindt is het van grote invloed op uw energiecontract. Daarom is afstemming van beide opdrachten wel belangrijk. U dient na te gaan of uw leveringsovereenkomst de mogelijkheid biedt om uw energievraag door eigen opwekking bij te stellen. Afstemming met uw leverancier over uw plannen is verstandig. Denk hierbij bijvoorbeeld ook aan dat het terugbrengen van uw gasvraag altijd gevolgen heeft voor de elektriciteitsvraag en dat communicatie met beide leveranciers verstandig is.

Werk, levering of dienst

Bij het plaatsen van met name zonnepanelen komt regelmatig de vraag naar voren of dit bezien moet worden als een werk, levering of dienst. In bijlage I van Richtlijn 2004/18/EG staat limitatief opgesomd wat onder een ‘werk’ wordt verstaan. Het plaatsen van zonnepanelen kan worden gezien als een werk waarbij het gaat om de werkzaamheden bij de elektrische installatie.

De beantwoording van de vraag hangt ook af van de precieze opdrachtomschrijving. De bedragen die met de verschillende onderdelen van de opdracht zijn gemoeid zijn tevens bepalend. Deze identificatie is van belang voor het vaststellen van de drempelwaarden en de vraag of er al dan niet Europees moet worden aanbesteed. Kijk naar het onderdeel dat het hoofdvoorwerp van de overeenkomst vormt. Wanneer het gaat om het eenvoudig aanbrengen van zonnepanelen op een object is vaak sprake van levering. Wanneer er ook een complexe installatietechnische wijziging aan het object plaatsvindt dan kan er sprake zijn van een samenstel van werkzaamheden (ontwerp, engineering, in tekening brengen, aanbrengen en installeren). Dan gaat het hier om een werk in de zin van bijlage 1 van de Richtlijn.

Tenslotte kan het zijn dat er een meerjarig onderhoudscontract is gekoppeld aan de opdracht tot het plaatsen van de opwekinstallatie. Indien het beheer en onderhoud de belangrijkste essentiële verplichtingen zijn van de opdrachtnemer, kan het ook nog zijn dat er sprake is van een dienst.

Meer informatie: Wat zijn werken, leveringen en diensten?

Energieopwekking op eigen grond of gebouwen

Wanneer energieopwekking op eigen grond of gebouwen mogelijk is, denk aan bijvoorbeeld een windpark of zonneveld, zijn er verschillende mogelijkheden om dit te realiseren. Gedacht kan worden aan onder andere het sluiten van een koop-, huur- erfpacht- of concessieovereenkomst. De juridische vragen die zowel vanuit het aanbestedingsrecht als staatssteunrecht naar boven komen, moeten onderzocht worden. Als aanbestedende diensten kiezen om een aankondiging van een gronduitgifte te plaatsen, dan zal er in dit geval geen sprake zijn van eigen opwekking omdat er niet geleverd wordt aan de eigen locaties. De projectontwikkelaar is in dat geval vrij om hiertoe Power Purchase Agreements (PPA) met separate partijen te sluiten. Het is voor de aanbestedende dienst ook mogelijk deze PPA zelf met de producent aan te gaan. Als dit als voorwaarde voor de gronduitgifte wordt gesteld dan bestaat de mogelijkheid dat de gronduitgifte aanbesteed moet worden.

Scope van de opdracht

Een belangrijke vraag tijdens de voorbereiding is of de opdrachtnemer ook het beheer en de exploitatie van de installatie op zich neemt. Daarnaast is het van belang te bepalen in welke vorm u uw aanbesteding de markt in wilt zetten en of u de opdracht functioneel of technisch wilt beschrijven:

  • Bij een functionele beschrijving wordt het beoogde resultaat als uitgangspunt genomen en zijn er voor geïnteresseerden meer mogelijkheden om hun expertise en ervaring aan te wenden en een innovatieve oplossing te leveren;
  • Technische omschrijvingen geven een precieze omschrijving van het werk, de dienst of het te leveren product. Er wordt gedetailleerd vastgelegd aan welke afmetingen, prestaties en eigenschappen er voldaan moet worden. Nadeel van technisch specificeren is dat met een gedetailleerde specificatie veel tijd en dus kosten zijn gemoeid. Daarbij wordt aan de inschrijvers geen ruimte gelaten voor innovatieve oplossingen. Het beoordelen van de technische inschrijvingen is echter relatief eenvoudig. Technische specificaties zijn het meest geschikt voor opdrachten die op de laagste prijs worden gegund.

Meer informatie: Inkoopproces - voorbereiden opdracht - specificeren

Technische voorbereiding

In de voorbereiding bepaalt u hoeveel informatie u mee wilt geven aan geïnteresseerde partijen, mits u transparant en proportioneel handelt. U kunt hierbij, in het geval van zonne-energie, denken aan dakoppervlakte, ligging/invalshoek van de zon en eventueel schaduw-veroorzakende objecten. Bij uitgifte van gronden/daken of concessieopdrachten is ruime informatieverstrekking over de maatschappelijke businesscase belangrijk en kan de doorrekening van de businesscase door geïnteresseerden verbeteren en ook de vergelijkbaarheid van inschrijvers. Dit vergt echter wel meer expertise en voorbereiding.

Aandachtspunten aanbestedingsfase

Er zijn meerdere aandachtspunten in de aanbestedingsfase.

Locatieschouw

Eigen opwekking wordt gerealiseerd op grond of gebouwen waarbij iedere situatie uniek is. Daarom is het altijd raadzaam om voorafgaand aan de vragenronde, een locatieschouw te organiseren voor de geïnteresseerden.

SDE+-subsidie

Veel vormen van eigen opwekking zijn nog niet rendabel zonder Stimuleringsregeling Duurzame Energietransitie (SDE+)-subsidie. U kunt deze subsidie zelf aanvragen of er voor kiezen om de aanvraag bij de opdrachtnemer te leggen. Het toekennen van de subsidie is vaak een belangrijke voorwaarde voor de realisatie van het project. Wanneer deze voor inschrijvers reeds beschikbaar is maakt het de opdracht aantrekkelijker. Het beschikbaar stellen van de subsidie tijdens de aanbesteding levert anderzijds een beperking voor mogelijke inschrijvers. Tussen het moment van toekennen van de SDE+ en de realisatie van het project mag een beperkte tijd zitten. De doorlooptijd van de aanbestedingsprocedure gaat af van de tijd die een ontwikkelaar heeft om een project te realiseren.

SDE+-subsidie  op rvo.nl

Vergunningen

Voor de meeste vormen van grondgebonden eigen opwekking is een (omgevings)vergunning vereist. U kunt deze vergunning zelf aanvragen of deze verplichting bij de opdrachtnemer neerleggen. Vanzelfsprekend maakt het meeleveren van de vergunning de aanbesteding veel interessanter voor inschrijvers omdat het een belangrijke onzekerheidsfactor voor hen wegneemt. Bedenk ook dat wanneer het risico voor de vergunning verkrijging bij de marktpartijen wordt neergelegd, dit tot hoge opslagen kan leiden.

Door naar: Duurzame Energie toegelicht