Biobased inkopen toegelicht

Toon pagina in menu

In de biobased economie vervangen hernieuwbare grondstoffen fossiele grondstoffen. De biobased economie heeft een belangrijke plaats in de circulaire economie en is één van de speerpunten van de nationale economie. Biobased inkopen is het bij het inkopen van diensten, leveringen en werken toepassen van natuurlijke en hernieuwbare materialen. Door de vraag naar biobased producten via de eigen inkopen te vergroten, zorgt u ervoor dat meer biobased producten worden geproduceerd en nieuwe biobased producten kunnen worden ontwikkeld.

Biobased initiatieven op de kaart
Wat zijn biobased producten? 
Relatie tussen biobased economie en circulaire economie 
Voordelen biobased inkopen 
Kansrijke productgroepen 
Biobased gerelateerd beleid

Biobased initiatieven op de kaart

Op een interactieve kaart van Nederland vindt u de bij ons bekende biobased inkooptrajecten en pilots. De initiatieven zijn ingedeeld in verschillende categorieën en hebben  een link naar uitgebreide informatie.

Interactieve kaart  op ez.maps.arcgis.com 

Wat zijn biobased producten?

Biobased producten zijn producten die geheel of gedeeltelijk gemaakt zijn van biomassa. De biomassa kan direct toepasbaar zijn (hout gebruikt in bouwtoepassingen), gebruikt worden in een nieuw chemisch proces (zetmeel uit aardappelen omgezet in plantaardig plastic (polymelkzuur)) of een fossiele grondstof (gedeeltelijk) vervangen in een bestaand proces zoals de raffinage van olie naar kunststoffen. Twee eigenschappen van biobased producten zijn dat ze bestaan uit een percentage biomassa (%biobased) en dat ze biologisch afbreekbaar of composteerbaar kunnen zijn.

Biomassa als vervanging van fossiele grondstof

Binnen de chemische industrie wordt ook gewerkt aan geleidelijke vergroening van producten (kunststoffen maar ook verf en hars), door een deel van de fossiele grondstoffen te vervangen door hernieuwbare grondstoffen (zogenaamde drop-in route). Deze producten zijn chemisch identiek aan de producten gemaakt van 100% fossiele grondstoffen.

Aandeel biomassa

Wanneer producten gedeeltelijk van biomassa zijn gemaakt dan moet het biomassa percentage gespecificeerd zijn. Het percentage biomassa van een product kan worden bepaald aan de hand van het biobased koolstof gehalte of de biobased fractie in het eindproduct.

Handreiking: Factsheet 1 Wat zijn biobased producten

Wat is biomassa?

Biomassa is de biologisch afbreekbare fractie van producten, afvalstoffen en restanten van de landbouw – met inbegrip van plantaardige en dierlijke stoffen –, de bosbouw, de visserij- en aquacultuursector en aanverwante bedrijfstakken en ook de biologische fractie van industrieel en huishoudelijk afval.

Wat zijn hernieuwbare grondstoffen?

Hernieuwbare grondstoffen zijn onuitputtelijk en kunnen telkens opnieuw worden gewonnen. Voorbeelden van hernieuwbare grondstoffen zijn hout, katoen en wol. Ook biobased plastics worden gemaakt uit hernieuwbare grondstoffen zoals suiker en zetmeel.

Meer informatie: Aandachtspunten biobased inkopen 

Biobased diensten

Er kan ook sprake zijn van de inkoop van diensten waarbij door de dienstverlener biobased producten worden gebruikt. Voorbeelden zijn schoonmaakmiddelen bij reinigingsdiensten en verpakkingen en wegwerpbekers in de catering. Vaak maken de biobased producten maar enkele procenten uit van de totale kosten van een dienst. Toch kan de stimulering van biobased producten ook bij de inkoop van diensten een belangrijke impuls opleveren.

Relatie tussen biobased economie en circulaire economie

Het is niet altijd duidelijk hoe de biobased economie zich verhoudt tot de circulaire economie. Hierna volgt daarvoor een korte toelichting.

Circulaire economie

De circulaire economie is een alternatief voor de traditionele lineaire economie, waarin we producten maken, gebruiken en afdanken. In de circulaire economie wordt zo min mogelijk afval gecreëerd door grondstoffen en producten zo lang mogelijk te gebruiken, de meeste waarde eruit te halen en op componentniveau of geheel her te gebruiken. In een volledig circulaire economie zijn geen afvalstromen.

Biobased economie

In de circulaire economie worden grondstoffen hoogwaardig benut. Waar bij biobased economie nieuwe grondstoffen nodig zijn, worden fossiele, kritieke (schaarse) en niet duurzaam geproduceerde grondstoffen vervangen door duurzaam geproduceerde, hernieuwbare en algemeen beschikbare grondstoffen. Zo maken we onze economie niet alleen toekomstbestendiger, maar ook minder afhankelijk van fossiele bronnen. De biobased economie heeft daarmee een belangrijke plaats in de circulaire economie.

Technische en biologische kringlopen

Binnen een circulaire economie kunnen technische en biologische cyclussen onderscheiden worden. Om circulair te zijn, moeten biobased producten in de 'end-of-life' fase, recyclebaar of biologisch afbreekbaar zijn. Biologisch afbreekbare biobased producten gaan na gebruik de biologische cyclus in. Niet-biologisch afbreekbare producten gaan de technische cyclus in en worden zo hoogwaardig mogelijk hergebruikt.

Circulariteit en inkoop (hergebruiksfase)  op mvonederland.nl
Transitie van lineaire naar circulaire economie  op pbl.nl
Handreiking: Factsheet 4 Biobased producten en diensten

Voordelen biobased inkopen

Het inkopen van biobased producten kan vele voordelen hebben. De voordelen gelden echter niet in alle gevallen. Biobased inkopen vraagt dan ook om een goed geïnformeerde en kritische inkoper. Voordelen van biobased producten kunnen zijn:

  • Minder gebruik en afhankelijkheid van fossiele grondstoffen
  • Lagere CO2-footprint
  • Verbeterd gebruik van reststoffen
  • Ontwikkeling van de circulaire economie
  • Drijfveer voor innovatie
  • Bijdragen aan organisatiedoelen / beleid
  • Biologische afbreekbaarheid of composteerbaarheid
  • Verminderde of geen schadelijke stoffen
  • Verlaagde 'Total Cost of Ownership' (TCO)
  • Product eigenschappen zoals sterkte, flexibiliteit, toepasbaarheid.

Meer informatie: Waarom biobased inkopen

Kansrijke productgroepen

Voor steeds meer productgroepen zijn biobased varianten verkrijgbaar. Bij deze productgroepen kan de overheid de afzet van biobased producten substantieel stimuleren. Naast energiedragers (biobrandstoffen en gas) zijn dat onder andere de volgende productgroepen en producten:

  • Gebouwen en bouwmaterialen: Constructiemateriaal, Gevel(bekledingen), Lijmen, Isolatiemateriaal, Vezelplaatmateriaal, Verven en coatings, tijdelijke bouwvoorzieningen (zoals buizen en leidingen). en Dakbedekking en bitumen
  • Catering: wegwerpbekers, verpakkingsmaterialen en bestekConserveringswerken: coatings en verf
  • Groenvoorziening, Producten en Grondstoffen: geotextielen, boomankers, binders, plantenpotten, insecticiden en verwaarding van grondstoffen
  • Civiele constructies - Aanleg en Onderhoud: geotextielen en composietmaerialen
  • Schoonmaak: schoonmaakmiddelen

Meer informatie: Hoe biobased inkopen

Biobased gerelateerd beleid

In verschillende beleidsstukken benadrukt de Rijksoverheid het belang van de biobased inkopen. Hieronder volgt een overzicht van relevant beleid.

Topconsortium voor Kennis- en Innovatie Biobased Economy

Het kabinet wil topsectoren waarin Nederland uitblinkt, sterker maken. Hiertoe werken overheid, bedrijfsleven, universiteiten en onderzoekscentra samen aan kennis en innovatie. Er zijn onderwerpen die meerdere topsectoren aangaan. Eén daarvan is de biobased economy. De topsectoren Chemie, Energie en Agri&Food geven via de stichting Topconsortium voor Kennis- en Innovatie Biobased Economy (TKI-BBE) richting aan de onderzoeksagenda en bieden bedrijven financiële steun bij onderzoeksprojecten. De onderzoeksagenda Biobased Economy 2015 – 2027 beschrijft vier programmalijnen (of roadmaps) voor de ontwikkeling van de biobased economy in Nederland met een vergezicht naar 2027.

Onderzoeksagenda Biobased Economy 2015-2027  op rijksoverheid.nl
Topconsortium voor Kennis- en Innovatie Biobased Economy  op kennisnetbiobased.nl
Topsectoren 
op kennisnetbiobased.nl

Grondstoffenakkoord (Nederland Circulair 2050)

Op 14 september 2016 is het Rijksbrede programma Circulaire Economie, genaamd 'Nederland Circulair in 2050' aangeboden aan de Tweede Kamer. Dit programma geeft richting aan een doelstelling voor 2030: 50% minder gebruik van primaire grondstoffen en voor circulair te zijn in 2030 100% in 2050 voor circulair te zijn.

Nederland Circulair 2050  op circulaireeconomienederland.nl
Grondstoffenakkoord  op circulaireeconomienederland.nl

Energieakkoord

In september 2013 hebben ruim veertig organisaties zich verbonden aan het Energieakkoord. In het Energieakkoord wordt ook ingegaan op de cascadering van biobased materialen. Het uitgangspunt is de cascadering van biobased materialen, waarbij verduurzaming van de energieproductie en het materialengebruik samen gaan.

Onderzoek belemmeringen in beleid en regelgeving  op biobasedeconomy.nl
Energieakkoord  op energieakkoordser.nl

Energieagenda

De energieagenda (december 2016), beschrijft de overgang naar duurzame energie met als doel het verminderen van de CO2-uitstoot. De energieagenda beschrijft de doelstelling voor 2050 en de route daarnaartoe. Hoewel de energieagenda gericht is op energie gerelateerde maatregelen om de CO2- uitstoot te beperken, benoemt de energieagenda ook het belang van biobased producten en materialen om uitstoot te voorkomen en een CO2 arme industrie te realiseren.

Energieagenda  op rijksoverheid.nl

Green Deals

De Rijksoverheid wil initiatiefnemers helpen bij het realiseren van duurzame initiatieven die moeilijk van de grond komen. Dit gebeurt onder andere door een Green Deal aan te gaan met initiatiefnemers van duurzame projecten en ideeën. De Rijksoverheid helpt deze initiatieven bijvoorbeeld door knelpunten weg te nemen. Inmiddels zijn meer dan 60 Green Deals gesloten met als thema biobased economie.

Green Deals biobased economie  op greendeals.nl

Manifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI) 2016-2020

Vele gemeenten, provincies, waterschappen en ministeries hebben door ondertekening van het Manifest MVI 2016 - 2020 afspraken gemaakt over maatschappelijk verantwoord inkopen. In het Manifest MVI bepalen overheden zelf hun doelstellingen, op basis van hun eigen ambities. Het kabinet wil MVI in zetten om een bijdrage te leveren aan de realisatie van beleidsdoelen, waaronder het verminderen van milieudruk, verduurzaming van product- en marktketens en toepassing van biologische grondstoffen en materialen.

Meer informatie: Manifest MVI 2016-2020

Terug naar: Aan de slag met biobased inkopen