Decentralisatie sociaal domein

Toon pagina in menu

De gemeenten waren al verantwoordelijk voor een aantal taken in het sociaal domein. In 2015 zijn deze verantwoordelijkheden en de daaraan gerelateerde taken in het sociaal domein fors uitgebreid. Deze taken zijn door decentralisatie overgegaan naar de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Jeugdwet en de Participatiewet. Beoogd doel van deze stelselverandering is het mogelijk maken van betere ondersteuning lokaal die effectiever is waarbij de cliënt, inclusief gezin en cliëntsysteem, centraal staat. Lokaal en regionaal organiseren van zorg en ondersteuning is de nieuwe norm.

In het sociaal domein zijn er voor de gemeenten 3 wetten van belang. De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Jeugdwet en de Participatiewet.

Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)
Jeugdwet
Participatiewet

Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)

De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)regelt de ondersteuning bij zelfstandig wonen, zorgt ervoor dat burgers kunnen meedoen in de maatschappij en regelt beschermd wonen voor mensen met een psychische aandoening.

Taken gemeenten

Gemeenten moeten mensen ondersteunen die niet zelfredzaam zijn. Het gaat hierbij om de taken:

  • ondersteuning bij zelfstandig wonen
  • begeleiding
  • maatwerkvoorziening voor hulp in het huishouden
  • dagbesteding, inclusief persoonlijke verzorging
  • beschermd wonen voor mensen met een psychische aandoening

Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)  op overheid.nl
Dossier Wmo  op rijksoverheid.nl
Dossier Wmo  op vng.nl 

Jeugdwet

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor alle vormen van jeugdhulp. Gemeenten hebben ook de plicht om jeugdhulp en ondersteuning te bieden. Bijvoorbeeld aan jongeren met een beperking, stoornis of opgroeiproblemen. De nieuwe organisatie van de jeugdhulp is vastgelegd in de Jeugdwet. Jeugdhulp is er voor jongeren tot 18 jaar. De wet gaat uit van de eigen kracht van het gezin en de gezinsomgeving. Ouders zijn als eerste verantwoordelijk voor het welzijn van hun kinderen. De gemeente komt in beeld als het welzijn van de kinderen niet vanzelf gewaarborgd kan worden en regelt de toegang tot de jeugdhulp.

Taken gemeenten

Gemeenten hebben:

  • een jeugdhulpplicht, kinderen tot achttien jaar moeten de hulp die nodig is ontvangen.
  • taken op het gebied van opgroeien en opvoeden, jeugdwelzijn en jeugdhulp.

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor verschillende vormen van jeugdhulp.

Ambulante jeugdhulp

Bij ambulante jeugdhulp ontvangt zowel het gezin als de jeugdige hulp om de zelfredzaamheid te vergoten als er problemen in het gezin zijn. Bijvoorbeeld, ruzie tussen kinderen en ouders en kinderen licht depressief zijn. Binnen de jeugdhulp is onderscheid tussen jonge kinderen waarbij het accent ligt op gezin en school en oudere kinderen (15-18 jaar) waarbij het accent ligt op zelfstandigheid en voorbereiding op de arbeidsmarkt.

JeugdzorgPlus

Jeugdzorgplus is hulp voor jongeren met ernstige (gedrags)problemen, gecombineerd met een stoornis of gebrek. Zij hebben bescherming nodig tegen zichzelf of tegen anderen. Voor verblijf in de Jeugdzorgplus is een 'machtiging gesloten jeugdhulp' nodig van de kinderrechter.

Verblijf in jeugdinstelling

Bij deze vorm van jeugdhulp verblijven jongeren met uiteenlopende problemen op vrijwilige of gedwongen basis, soms tijdelijk, in een jeugdinstelling.

  • 24-uurs verblijf - 24-uurs verblijf is een vorm van hulp voor jeugdigen die een belastende thuissituatie hebben, voor jongeren waarvan de ouders gebrekkige opvoedingsvaardigheden hebben, bij een verstoorde ouder-kindrelatie, of bij kindermishandeling. Het doel van het 24-uurs verblijf is om de jongeren een veilige omgeving te bieden, waarin de nodige hulp en ondersteuning worden geboden.
  • Verblijf deeltijd (voorheen 'Daghulp') - Verblijf deeltijd voor jongeren bestaat uit intensieve begeleiding en behandeling, zonder dat de jongeren helemaal uit hun eigen omgeving worden gehaald. Bij de begeleiding en behandeling zijn vaak meerdere specialismen betrokken. De jongeren krijgen doordeweeks overdag, of een deel van de dag, hulp in een instelling (variërend van 2 tot 10 dagdelen per week). De rest van de tijd zijn de jongeren thuis.

Jeugdzorg voor jongeren met een beperking (Jeugd AWBZ)

Het doel van de Jeugd AWBZ, is om jongeren met een beperking te ondersteunen. Hierdoor kunnen de jongeren zich ontwikkelen in een veilige omgeving, zodat ze later zo goed en zelfstandig mogelijk kunnen leven.

De groep 'jeugdigen met een beperking' bestaat uit een hele diverse groep jongeren. Het gaat hierbij om jongeren met een (licht) verstandelijke, lichamelijke en/of zintuiglijke beperking in de leeftijd tussen 0 en 23 jaar. Er kan hierbij ook sprake zijn van bijkomende problematiek, variërend van licht tot zeer ernstig. Hierbij kan gedacht worden aan gezondheidsproblemen, leer- en opvoedingsproblemen, gedragsproblemen en/of een psychiatrische stoornis, vaak in combinatie met problemen in het gezin en/of een instabiele gezinssituatie.

Jeugdbescherming

Jeugdbescherming is een door de rechter opgelegde kinderbeschermingsmaatregel, zoals een ondertoezichtstelling of een voogdijmaatregel. Het doel hiervan is om ervoor te zorgen dat kinderen veilig kunnen opgroeien en zich veilig kunnen ontwikkelen. Bij een ondertoezichtstelling is het doel dat de ouders zo snel mogelijk weer in staat zijn om een veilige en verantwoorde opvoedsituatie te bieden voor hun kind. Bij de voogdij is het doel om te zorgen dat het kind in een veilige en verantwoorde omgeving kan opgroeien. Jeugdbescherming is een gedwongen maatregel die de rechter kan opleggen als er gebleken is dat vrijwillige hulp niet werkt.

Jeugdreclassering

Jeugdreclassering bestaat uit toezicht en begeleiding, als onderdeel van de door de rechter opgelegde voorwaarden bij schorsing van een voorlopige hechtenis (als een jongere of jongvolwassene nog niet veroordeeld is) of bij een voorwaardelijke veroordeling.

Jeugd-GGZ

Jeugd-GGZ betreft geestelijke gezondheidszorg voor de jeugd voor jongeren met een lage tot hoge mate van behandelcomplexiteit en een gediagnosticeerde (of een ernstig vermoeden van een) DSM-stoornis. Op 1 januari 2015 is de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) omgevormd naar een stelsel met een 'generalistische basis GGZ' (GBGGZ) en een 'specialistische GGZ' (SGGZ).

Het aanbod van de jeugd-GGZ bestaat uit:

  • preventieve ondersteuning
  • consultatie van ketenpartners
  • diagnostiek
  • ambulante behandelingen
  • dagbehandelingen
  • behandeling met verblijf
  • crisiszorg

Jeugdwet  op overheid.nl
Dossier Jeugdhulp  op rijksoverheid.nl
Dossier Jeugdzorg  op vng.nl 

Participatiewet

Iedereen die kan werken maar daarbij ondersteuning nodig heeft, valt onder de Participatiewet. De wet is er om zoveel mogelijk mensen met of zonder arbeidsbeperking werk te laten vinden. Per 1 januari 2015 zijn gemeenten hiervoor verantwoordelijk geworden.

De Participatiewet vervangt de wetten: Wet werk en bijstand (Wwb), de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) en een groot deel van de Wet werk en arbeidsondersteuning jonggehandicapten (Wajong).

Het doel van de Participatiewet is dat meer mensen werk vinden bij een gewone werkgever. Dit geldt voor mensen met en zonder beperking. Gemeenten bepalen op basis van maatwerk wie voor welke vorm van ondersteuning in aanmerking komt.

Taken gemeenten

Gemeenten hebben op grond van de Participatiewet taken op het gebied van:

  • arbeidsinschakeling
  • inkomensondersteuning
  • loonkostensubsidie
  • beschut werken

Loonkostensubsidie

Om het voor werkgevers aantrekkelijker te maken om iemand met een arbeidsbeperking in dienst te nemen, krijgen gemeenten de mogelijkheid om loonkostensubsidie te verstrekken. Loonkostensubsidie kan worden ingezet voor mensen die niet het wettelijk minimumloon kunnen verdienen. Het gaat hierbij om mensen die per uur niet volledig productief zijn. De loonkostensubsidie wordt verstrekt aan de werkgever en kan, waar nodig, structureel worden ingezet. Loonkostensubsidie kan ook worden toegekend aan werknemers die op een beschutte werkplek werken.

Loonkostensubsidie  op divosa.nl

Beschut werk

Beschut werk is bedoeld voor mensen die door hun lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking een zodanige mate van begeleiding en aanpassingen van de werkplek nodig hebben, dat niet van een reguliere werkgever kan worden verwacht dat hij deze mensen in dienst neemt. Met de voorziening van beschut werk kan de gemeente deze mensen toch in een dienstbetrekking laten werken. Deze groep mensen komt in dienst van de gemeente. De gemeente kan deze dienstbetrekking ook organiseren bij een reguliere werkgever die deze begeleiding en aanpassingen wel (met ondersteuning van de gemeente) kan bieden.

Beschut werk  op divosa.nl
Participatiewet  op overheid.nl
Dossier Participatiewet  op rijksoverheid.nl
Dossier Participatiewet  op vng.nl