Wet- en regelgeving sociaal domein

Toon pagina in menu

Binnen het sociaal domein hebben gemeenten taken en verantwoordelijkheden op het gebied van zorg, jeugd en werk en inkomen. Voor de gemeenten zijn 3 wetten van belang: de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Jeugdwet en de Participatiewet. Hier vindt u een toelichting van deze wetten.

Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)
Jeugdwet
Participatiewet

Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)

De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)  regelt de ondersteuning bij zelfstandig wonen, zorgt ervoor dat burgers kunnen meedoen in de maatschappij en regelt beschermd wonen voor mensen met een psychische aandoening.

Taken gemeenten

Gemeenten moeten mensen ondersteunen die niet zelfredzaam zijn. Het gaat hierbij om de taken:

  • ondersteuning bij zelfstandig wonen
  • begeleiding
  • maatwerkvoorziening voor hulp in het huishouden
  • dagbesteding, inclusief persoonlijke verzorging
  • beschermd wonen voor mensen met een psychische aandoening

Meer informatie:
Dossier Wmo Rijksoverheid 
Dossier Wmo VNG  

Jeugdwet

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor alle vormen van jeugdhulp. De organisatie van de jeugdhulp is vastgelegd in de Jeugdwet . Jeugdhulp is er voor jongeren tot 18 jaar. De wet gaat uit van de eigen kracht van het gezin en de gezinsomgeving. Ouders zijn als eerste verantwoordelijk voor het welzijn van hun kinderen. De gemeente komt in beeld als het welzijn van de kinderen niet vanzelf gewaarborgd kan worden.

Taken gemeenten

Gemeenten hebben:

  • een jeugdhulpplicht, kinderen tot 18 jaar moeten de hulp die nodig is ontvangen.
  • taken op het gebied van opgroeien en opvoeden, jeugdwelzijn en jeugdhulp.

Ambulante jeugdhulp

Bij ambulante jeugdhulp ontvangt zowel het gezin als de jeugdige hulp om de zelfredzaamheid te vergroten als er problemen in het gezin zijn. Bijvoorbeeld, ruzie tussen kinderen en ouders en kinderen die licht depressief zijn. Binnen de jeugdhulp is onderscheid tussen jonge kinderen waarbij het accent ligt op gezin en school en oudere kinderen (15-18 jaar) waarbij het accent ligt op zelfstandigheid en voorbereiding op de arbeidsmarkt.

JeugdzorgPlus

Jeugdzorgplus is hulp voor jongeren met ernstige (gedrags)problemen, gecombineerd met een stoornis of gebrek. Zij hebben bescherming nodig tegen zichzelf of tegen anderen. Voor verblijf in de Jeugdzorgplus is een 'machtiging gesloten jeugdhulp' nodig van de kinderrechter.

Verblijf in jeugdinstelling

Bij deze vorm van jeugdhulp verblijven jongeren met uiteenlopende problemen op vrijwillige of gedwongen basis, soms tijdelijk, in een jeugdinstelling.

  • 24-uurs verblijf
    24-uurs verblijf is een vorm van hulp voor jeugdigen die een belastende thuissituatie hebben, voor jongeren waarvan de ouders gebrekkige opvoedingsvaardigheden hebben, bij een verstoorde ouder-kindrelatie, of bij kindermishandeling. Het doel van het 24-uurs verblijf is om de jongeren een veilige omgeving te bieden, waarin de nodige hulp en ondersteuning worden geboden.
  • Verblijf deeltijd (voorheen 'Daghulp')
    Verblijf deeltijd voor jongeren bestaat uit intensieve begeleiding en behandeling, zonder dat de jongeren helemaal uit hun eigen omgeving worden gehaald. Bij de begeleiding en behandeling zijn vaak meerdere specialismen betrokken. De jongeren krijgen doordeweeks overdag, of een deel van de dag, hulp in een instelling (variërend van 2 tot 10 dagdelen per week). De rest van de tijd zijn de jongeren thuis.

Jeugdzorg voor jongeren met een beperking

Het doel van deze jeugdzorg is om jongeren met een beperking te ondersteunen. Het gaat hierbij om jongeren met een (licht) verstandelijke, lichamelijke en/of zintuiglijke beperking in de leeftijd tussen 0 en 23 jaar. Er kan hierbij ook sprake zijn van bijkomende problematiek, variërend van licht tot zeer ernstig. Hierbij kan gedacht worden aan gezondheidsproblemen, leer- en opvoedingsproblemen, gedragsproblemen en/of een psychiatrische stoornis, vaak in combinatie met problemen in het gezin en/of een instabiele gezinssituatie.

Jeugdbescherming

Jeugdbescherming is een door de rechter opgelegde kinderbeschermingsmaatregel, zoals een ondertoezichtstelling of een voogdijmaatregel. Bij een ondertoezichtstelling is het doel dat de ouders zo snel mogelijk weer in staat zijn om een veilige en verantwoorde opvoedsituatie te bieden voor hun kind. Bij de voogdij is het doel om te zorgen dat het kind in een veilige en verantwoorde omgeving kan opgroeien. Jeugdbescherming is een gedwongen maatregel die de rechter kan opleggen als er gebleken is dat vrijwillige hulp niet werkt.

Jeugdreclassering

Jeugdreclassering bestaat uit toezicht en begeleiding, als onderdeel van de door de rechter opgelegde voorwaarden bij schorsing van een voorlopige hechtenis (als een jongere of jongvolwassene nog niet veroordeeld is) of bij een voorwaardelijke veroordeling.

Jeugd-GGZ

Jeugd-GGZ betreft geestelijke gezondheidszorg (GGZ) voor de jeugd voor jongeren met een lage tot hoge mate van behandelcomplexiteit en een gediagnosticeerde (of een ernstig vermoeden van een) DSM-stoornis.

Het aanbod van de jeugd-GGZ bestaat uit:

  • preventieve ondersteuning
  • consultatie van ketenpartners
  • diagnostiek
  • ambulante behandelingen
  • dagbehandelingen
  • behandeling met verblijf
  • crisiszorg

Meer informatie:
Dossier Jeugdhulp Rijksoverheid 
Dossier Jeugdzorg VNG  

Participatiewet

Iedereen die kan werken maar daarbij ondersteuning nodig heeft, valt onder de Participatiewet . De wet is er om zoveel mogelijk mensen met of zonder arbeidsbeperking werk te laten vinden en valt onder verantwoordelijkheid van de gemeenten. Het doel van de Participatiewet is dat meer mensen werk vinden bij een gewone werkgever. Dit geldt voor mensen met en zonder beperking. Gemeenten bepalen op basis van maatwerk wie voor welke vorm van ondersteuning in aanmerking komt.

Taken gemeenten

Gemeenten hebben op grond van de Participatiewet taken op het gebied van:

  • arbeidsinschakeling
  • inkomensondersteuning
  • loonkostensubsidie
  • beschut werken

Loonkostensubsidie

Om het voor werkgevers aantrekkelijker te maken om iemand met een arbeidsbeperking in dienst te nemen, krijgen gemeenten de mogelijkheid om loonkostensubsidie  te verstrekken. Loonkostensubsidie kan worden ingezet voor mensen die niet het wettelijk minimumloon kunnen verdienen. Het gaat hierbij om mensen die per uur niet volledig productief zijn. De loonkostensubsidie wordt verstrekt aan de werkgever en kan, waar nodig, structureel worden ingezet. Loonkostensubsidie kan ook worden toegekend aan werknemers die op een beschutte werkplek werken.

Beschut werk

Beschut werk  is bedoeld voor mensen die door hun lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking een zodanige mate van begeleiding en aanpassingen van de werkplek nodig hebben, dat niet van een reguliere werkgever kan worden verwacht dat hij deze mensen in dienst neemt. Met de voorziening van beschut werk kan de gemeente deze mensen toch in een dienstbetrekking laten werken. Deze groep mensen komt in dienst van de gemeente. De gemeente kan deze dienstbetrekking ook organiseren bij een reguliere werkgever die deze begeleiding en aanpassingen wel (met ondersteuning van de gemeente) kan bieden.

Meer informatie:
Dossier Participatiewet Rijksoverheid 
Participatiewet VNG