Tips uit de theorie en praktijk bij bijeenkomst Voorbehouden Opdrachten - verslag 23 mei 2019

Voorbehouden Opdrachten? Wat zijn dat en wat kan ik er mee? Op 23 mei 2019 organiseerde PIANOo een bijeenkomst over dit onderwerp waar inspirerende sprekers lieten zien hoe overheden met het creëren van sociale impact aan de slag kunnen. Sociale ondernemingen hebben namelijk meer te bieden hebben dan u nu denkt!

De volle zaal werd meegenomen in hoe het inkoopinstrument Voorbehouden Opdrachten de mogelijkheid biedt om de arbeidsparticipatie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te stimuleren én het klimaat voor sociaal ondernemers te verbeteren. Overheden kunnen deelname aan een aanbesteding voorbehouden aan sociale werkbedrijven (SW-bedrijven) en sociale ondernemingen met hulp van de Voorbehouden Opdracht (artikel 2.82 Aanbestedingswet 2012). Een andere manier van sociaal inkopen is natuurlijk social return, waarbij overheden stimuleren dat reguliere werkplekken (al dan niet via detachering via bijvoorbeeld SW-bedrijven) beschikbaar worden gesteld bij reguliere bedrijven.

Lessen - theorie en uit de praktijk

De belangrijkste lessen en aandachtpunten uit de presentaties zijn hieronder samengevat.

PIANOo

Jacobien Muntz-Beekhuis, jurist bij PIANOo, gaf een inleiding op artikel 2.82. Zij gaf het verschil aan met quasi-inbesteden en de mogelijkheid om sociaal ondernemers mee te nemen in een grote opdracht via de percelenregeling. Deelnemers uit de zaal konden direct hun vragen stellen hierover.

Stroomopwaarts en Cedris

Desiree Curfs, directeur Stroomopwaarts en bestuurslid van Cedris (branchevereniging van Sociale werkbedrijven en sociale ondernemingen), vertelde kort de geschiedenis van het domein van arbeidsparticipatie, de doelgroep en regelgeving hieromtrent. Zij gaf een duidelijk beeld van hoe arbeidsparticipatie vandaag de dag eruit ziet.

De participatiewet heeft als doel dat gemeenten ervoor zorgen dat zoveel mogelijk mensen (weer) deel uitmaken van de arbeidsmarkt. Arbeidsparticipatie gaat onder andere om het zorgen voor werkplekken voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Denk aan verschillende soorten werkplekken:

  • Sociale werkplaatsen en sociaal ondernemers bieden vaak een beschutte werkplek aan: een veilige, aangepaste werkomgeving en met voldoende begeleiding;
  • Reguliere werkgevers bieden werkplekken. Hierbij is het belangrijk dat er een jobcoach betrokken is; zij bemiddelen tussen mens en werk, en geven de medewerker (en vaak net zo belangrijk: de werkgever) begeleiding;
  • Via detachering. Medewerkers met een arbeidsbeperking gaan op detacheringsbasis aan de slag bij een werkgever. Dit kan ook in de vorm van groepsdetachering met intensieve begeleiding.
Desiree Curfs, directeur Stroomopwaarts en bestuurslid van Cedris houdt een presentatie over sociaal ondernemen, gewoon doen

Rijksoverheid

Rob van Arnhem, categoriemanager bedrijfskleding Rijksoverheid, vertelde vanuit de praktijk hoe de Retourstroom van de bedrijfskleding bij het Rijk al jarenlang is geregeld.

Afgedankte defensiekleding recyclen, klaarmaken voor hergebruik en selecteren voor verbranding. Het ministerie van Defensie slaat de handen ineen met sociale werkplaats Biga Groep binnen een achtjarig (in plaats van een vierjarig) contract.

  • Heb een visie waaraan u een bijdrage wilt leveren;
  • Maak bewuste keuzes;
  • Zeg niet: ‘Ja, maar…’ Onder welke voorwaarden kan het wel?;
  • Wees als ambtenaar loyaal aan regeringsdoelstellingen en niet alleen aan zo weinig mogelijk belastinggeld. Een lopende band is goedkoper dan een medewerker met arbeidsbeperking.

Over dit projectverhaal zijn het praktijkvoorbeeld Kledingretour is geen kostenpost meer, maar levert winst op en het filmpje MVO bij Defensie opgesteld.

Praktijkvoorbeeld: Kledingretour is geen kostenpost meer, maar levert winst op 
MVO bij Defensie  op youtube.com

Hogeschool Utrecht

Mark van Dortmont, Inkoopadviseur Hogeschool Utrecht, over de recent uitgezette voorbehouden opdracht Glasbewassing en Gevelreiniging die als Mededingingsprocedure met onderhandeling in de markt is gezet.

  • Zoek de ruimte en de mogelijkheden.
    Sociale ondernemingen willen erg graag meedingen naar een opdracht maar hebben geen tenderdesk of ervaring met Europese aanbestedingen. Bekijk aanbestedende dienst welke instrumenten er zijn om sociaal inkopen mogelijk te maken, zoals art. 2.82 (Aanbestedingswet 2012). Daarnaast: zoek naar ruimte in de Aanbestedingswet om meer uit je aanbesteding te halen . In een mededingingsprocedure kunt u bijvoorbeeld onderhandelen over bepaalde elementen van de inschrijving, hierdoor kunt u de inschrijvers scherp houden en het maximale qua condities, prijzen en kwaliteit eruit halen.
  • Betrek de interne klant en de markt (marktconsultatie/marktverkenning).
    Om draagvlak te creëren binnen de organisatie en een helder beeld te vormen over de markt, organiseert u een marktconsultatie met dialoog. Achterhaal wat de drijfveren van de sociaal ondernemer zijn en laat uw interne klant hierdoor inspireren. Daarnaast kan een marktconsultatie ook het enthousiasme vanuit de markt aanwakkeren; het blijft immers mooi om elkaar te vinden voor een langdurige samenwerking.
  • Doe en leg uit waarom.
    Papier is geduldig en er worden een heleboel mooie plannen geschreven, maar pak de handschoen op en ga het gewoon doen. Gebruik de instrumenten die er zijn en pas deze op een juiste manier toe. Een belangrijk aspect hiervan is wel dat u uitlegt aan de markt, waarom u deze instrumenten gebruikt. Een opdracht die voorheen toegankelijk was voor reguliere markpartijen, wordt immers mogelijk niet meer voor hen toegankelijk. Zonder nadere toelichting/visie kan dit onderwerp zijn van discussie.

PSO-Nederland

Yuri Starrenburg, bestuurder PSO-Nederland (Prestatieladder Sociaal Ondernemen), lichtte toe hoe u een voorbehouden opdracht kunt uitzetten en op welke manier het PSO 30+ certificaat hierbij kan helpen.

  • Controle op het voldoen aan de eisen en de naleving hiervan, is belangrijk voor een gelijk speelveld. De PSO 30+ kan een handig instrument zijn bij het aantonen van het kwantitatieve gedeelte van artikel 2.82, inclusief meting en controle.
  • Meting van de minimale 30% van de werknemers op basis van Fte over een peiljaar. Wanneer u in plaats van Fte het aantal medewerkers meet, krijgt u verkeerde cijfers. Neem in de meting de bewijslast rondom de 2.82 doelgroep mee.
  • Maak gebruik van het stappenplan sociale aanbesteden van Van Doorne en Cedris voor de juiste toepassing en meer informatie.

Document: Stappenplan socialer aanbesteden

Extern advies inwinnen?

Aan de slag met MVI? U kunt gebruik maken van de Subsidieregeling advies bij klimaatneutraal en circulair inkopen (AKCI). Er is 5.000 euro subsidie per aanvraag beschikbaar voor activiteiten bij aanbestedende organisaties die maatschappelijk verantwoord inkopen door de organisatie stimuleren. U kunt AKCI aanvragen bij RVO.nl. 

AKCI  op rvo.nl

Meer informatie

Heeft u belangstelling voor de presentaties van de sprekers, dan kunt u deze per mail opvragen bij Marcella van Room (adviseur bij PIANOo). Wilt u ook advies van een van onze experts over hoe u het inkoopinstrument Voorbehouden Opdrachten kunt inzetten binnen uw organisatie? Stel uw vragen via @email.