Publiek Private Samenwerking (PPS) toegelicht

Bij Publiek Private Samenwerking (PPS) worden meerdere projectfasen in één contract aanbesteed. Bijvoorbeeld het geïntegreerd uitvragen van ontwerp, bouw en onderhoud van een weg, sluis, schoolgebouw of sportcomplex. Het doel: komen tot de best mogelijke verhouding tussen kosten en kwaliteit, waarbij bovendien de gebruiker het beste wordt bediend. Er dient een keuze gemaakt te worden tussen de verschillende (geïntegreerde) bouworganisatie- en contractvormen. 

Publiek Private Samenwerking (PPS)
Bouworganisatievormen
Geïntegreerde contractvormen
Verschillen tussen contractvormen
Voordelen PPS
Wanneer PPS
Instrumenten 

Publiek Private Samenwerking (PPS)

Anders dan traditioneel inkopen is de essentie van PPS dat meerdere fasen van het projectproces in één integraal pakket aan markt worden uitgevraagd. Daarnaast is het kenmerk van PPS dat de risico's worden verdeeld over publieke opdrachtgever en markt en dat er wordt gestuurd op en betaald voor vooraf afgesproken prestaties/diensten.

Bouworganisatievormen

Een inkoper kiest voor een bepaalde bouworganisatievorm door deze taken op een bepaalde manier over de deelnemers aan het bouwproces te verdelen.

Bouworganisatievormen zijn:

  • De traditionele vorm, waarbij een marktpartij de uitvoeringstaak verricht en de inkoper of zijn adviseur, zoals een architect of een raadgevend ingenieur, de ontwerptaak.
  • De geïntegreerde bouworganisatievorm, waarbij één marktpartij zowel de ontwerp- als de uitvoeringstaak verricht (D&B) en eventueel ook een of meer van de andere taken (DBM, DBMO, DBFM, DBFMO).
  • De alliantie, waarbij de inkoper gezamenlijk met een marktpartij een of meer van de taken van het bouwproces vervult.

Geïntegreerde contractvormen

Het begrip contractvorm omvat de juridische vastlegging van de contractuele afspraken zoals die tussen de deelnemers aan het bouwproces worden gemaakt. Dit is deels afhankelijk van de bouworganisatievorm die is gekozen. Een contractvorm bij een geïntegreerde bouworganisatievorm wordt een geïntegreerde contractvorm genoemd.

De volgende geïntegreerde contractvormen worden onder meer gebruikt:

  • DBM - Design Build Maintain
    Integratie van ontwerp, bouw, onderhoud.
  • DBMO - Design Build Maintain Operate
    Integratie van ontwerp, bouw, onderhoud, beheer/exploitatie.
  • DBFM - Design Build Finance Maintain
    Integratie van ontwerp, bouw, financiering, onderhoud.
  • DBFMO - Design Build Finance Maintain Operate
    Integratie van ontwerp, bouw, financiering, onderhoud, beheer/exploitatie.

De keuze voor een contractvorm is afhankelijk van verschillende factoren zoals omvang en kenmerken van uw project. Bij de keuze van een contractvorm kunt u verschillende varianten bekijken, van traditioneel tot geïntegreerd. Zo bepaalt u welke contractvorm de meeste meerwaarde oplevert. Het gaat niet over het altijd toepassen van PPS, maar over de juiste contractvorm voor elke project en daar wordt een brede/complete afweging bij, waar naar alle opties/contractvormen gekeken worden.

Het aantal opdrachtnemers verschilt per contractvorm 

Visuele weergave van de contractvormen zoals hierboven beschreven in de tekst
*De contractvorm DB valt buiten de scope van dit dossier

Verschillen tussen contractvormen

Er zijn aanzienlijke verschillen tussen traditioneel en PPS. Die verschillen zitten onder andere in:

  • Het aantal opdrachtnemers gedurende de levensduur van een project.
    Met een integrale bouworganisatievorm worden meerdere projectfasen gebundeld uitgevraagd. Voor die projectfasen heeft de opdrachtgever één aanspreekpunt.
  • Het technisch en operationeel afstemmen van de afzonderlijke fasen.
    Deze afstemming zorgt ervoor dat bijvoorbeeld ontwerp, bouw en onderhoud op elkaar worden afgestemd. Doordat de opdrachtnemer zelf verantwoordelijk is voor de afstemming is er een prikkel dit goed te doen.
  • De looptijd van het contract.
    Een integrale bouworganisatievorm kent de levenscyclus van het project als uitgangspunt. De looptijd van het contract is daar een afgeleide van. De contractduur kan dan bijvoorbeeld 10, 15 25 of 40 jaar zijn.
  • Het sturen op product of prestatie/dienstverlening (output).
    Bij een integrale bouworganisatievorm stuur op een dienstverlening. Bijvoorbeeld de beschikbaarheid van een schoolgebouw of weg. Daarvoor wil je hoogwaardige prestaties. De opdrachtnemer is verantwoordelijk voor het leveren van de dienstverlening. Bij meer traditionele benadering vraagt de opdrachtgever een product uit. Bijvoorbeeld een weg met type B ZOAB.
  • De mate waarin opdrachtgevers voorschrijven.
    In het programma van eisen staat niet centraal hoe een eis moet worden gerealiseerd maar wat een eis moet bewerkstelligen. Dit is functioneel specificeren en dient te zorgen voor meer vrijheid voor de opdrachtnemer om te optimaliseren, te innoveren en projectfasen efficiënt af te stemmen.
  • De mogelijkheden om duurzaamheid en innovatie toe te passen.
    Doordat er meer ruimte wordt gegeven in de functionele uitvraag en de langere looptijd van het contract zijn er grotere kansen om innovaties en duurzaamheid rendabel toe te passen. Deze investeringen zijn terug te verdienen gedurende de looptijd van het contract en verbeteren zo vaak de business case.

Voordelen Publiek Private Samenwerking (PPS)

Bij PPS vraagt u meerdere projectfasen gebundeld uit. Daarmee stimuleert u dat de markt deze fasen optimaal op elkaar afstemt. Is een marktpartij naast het ontwerp en de realisatie van een weg ook verantwoordelijk voor het onderhoud gedurende 15 jaar? Dan wordt het lonend om extra te investeren in duurzaam materiaal. Dit zorgt er immers voor dat er minder onderhoud nodig is en de markt hier dus minder geld aan kwijt is. Er is daarmee een prikkel voor de opdrachtnemer om serieus te kijken naar slimme, duurzame oplossingen. Bij traditionele contracten liggen de grootste risico’s vaak in de wisselwerking tussen de verschillende projectfasen.

Ook op andere gebieden biedt PPS voordelen. Door de langere looptijd van de overeenkomst kunnen extra investeringen in bijvoorbeeld duurzaamheid zichzelf terugverdienen. Maar ook als u langdurig een bepaald kwaliteitsniveau wilt borgen en zeker wilt zijn wat een project u op de langere termijn kost, biedt PPS mogelijkheden. U kunt hier afspraken over opnemen in het contract en hier bekostiging op basis van prestaties en dienstverlening aan koppelen.

Voordelen van PPS kunnen samengevat liggen op het gebied van:

  • duurzaamheid;
  • innovatie;
  • kwaliteit;
  • kostenbesparing;
  • tijdbesparing;
  • financiële zekerheid;
  • regie hebben;
  • beheersen van risico’s.

Wanneer Publiek Private Samenwerking (PPS)

PPS is niet voor ieder project geschikt. Het hangt onder andere samen met de projectkenmerken. Denk bijvoorbeeld aan de omgeving, de financiële omvang en de politiek-bestuurlijke context. Maar ook het belang dat u hecht aan onderwerpen als duurzaamheid, innovatie en het managen van bijvoorbeeld uw vastgoed portefeuille speelt een rol.

Maatwerk

PPS is een middel net als andere aanbestedingsvormen en is ook een optie bij kleinere projecten. De mate waarin projectfasen worden gebundeld is maatwerk per project. Voor het betrekken van private financiering (F) zal er een zeker investeringsvolume moeten zijn die in verhouding staat met de kosten van financiering.

Voor projecten waar de techniek nog voor moet worden ontwikkeld is PPS minder geschikt. De bij een dergelijk project horend profiel past minder goed bij de risicoverdeling van integrale aanbesteding. Een ander punt ter overweging zijn wijzigingen. Wijzigingen treden altijd op. Mocht echter nu al bekend zijn dat er veel grote wijzigingen gaan optreden die impact hebben op de projectscope is PPS minder geschikt. In de meeste gevallen is vooraf het meenemen van geïntegreerde contractvormen in een vergelijkend onderzoek raadzaam. Het gaat er boven alles om dat de gebruiker het beste wordt bediend met de gekozen contractvorm. Het betekent dat u al vroeg in het proces moet nadenken over uw ambities en doelen.

Instrumenten

Het is hoe dan ook lonend om goed te kijken naar de verschillende mogelijkheden wanneer u een publiek project wilt realiseren. Er zijn diverse instrumenten die u kunnen helpen bij deze afweging:

  • Met internettool PPS4Infra maakt u in de verkenning eenvoudig een inschatting of een integraal contract kansrijk is voor natte en droge infrastructuur.
    Meer informatie: www.PPS4Infra.nlexternelinkteken.gif
  • Het afwegingskader geïntegreerde contracten Hoogwaterbeschermingsprogramma geeft inzicht in de meest kansrijke contractvorm voor een project, van traditioneel tot geïntegreerd.
    Document: Afwegingskader

Terug naar: Aan de slag met Publiek Private Samenwerking (PPS)