Zoeken

Gemeenten hebben een archeologische zorgplicht en initiatiefnemers (opdrachtgevers) van projecten waarbij de bodem wordt verstoord, zijn verplicht rekening te houden met eventueel aanwezige archeologische resten, indien een bestemmingsplan dat voorschrijft. De kosten van archeologisch onderzoek zijn in de regel voor rekening van de initiatiefnemer van de ontwikkeling. Er zijn diverse vormen van archeologisch onderzoek. Van inventariserend en waarderend vooronderzoek tot een opgraving. Op het land, maar ook op- en onder water.

Tot ongeveer 2000 werd archeologisch onderzoek voornamelijk uitgevoerd door de overheid (Rijksdienst en gemeentelijke diensten) en universiteiten met een opleiding archeologie. Marktwerking is rond het jaar 2000 als uitvloeisel van het Verdrag van Malta gemeengoed geworden in het Nederlandse archeologische bestel. Sindsdien dingen commerciële archeologische bedrijven mee in het verwerven van opdrachten voor archeologisch onderzoek.

Het archeologische bestel met archeologische marktpartijen en marktwerking, zoals we dat momenteel kennen, is eind jaren 1990 ontstaan. Er zijn meer dan 100 bedrijven en overheidsinstellingen actief binnen het archeologische werkveld. Deze variëren van eenpersoonsbedrijven (gespecialiseerde eenpitters) tot (enkele) bedrijven met enkele tientallen tot ruim honderd werknemers, en van sterk gespecialiseerde tot allround aanbieders van diensten en kennis.

Het proces van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) geeft de stappen weer waaruit een archeologische opdracht kan bestaan.Voor opdrachtgevers en inkopers van archeologische diensten is het van belang te weten dat een dergelijke opdracht uit meerdere onderzoeksstappen (deelopdrachten) kan bestaan. Niet alle onderzoeksstappen hoeven als opdracht bij één aanbieder worden neergelegd. Een archeologisch bureau- en booronderzoek kunnen als vooronderzoeken goed separaat worden aanbesteed van gravend onderzoek (proefsleuven en opgraving). Bovendien hoeven niet altijd alle onderzoeksstappen doorlopen te worden.

De bescherming van het archeologisch erfgoed is Europees vastgelegd in het Verdrag van Malta. In dit Europees Verdrag inzake de bescherming van het archeologisch erfgoed hebben 20 Europese staten vastgelegd hoe ze omgaan met het Europees archeologisch erfgoed. Ook Nederland heeft ondertekend. Per 1 juli 2016 is de Erfgoedwet in werking getreden. De Erfgoedwet bundelt meerdere wetten en regelingen en maakt samen met de nieuwe Omgevingswet een integrale bescherming van het cultureel erfgoed mogelijk.

Een aanbestedende dienst heeft in beginsel de ruimte om de reikwijdte van de opdracht te bepalen en een gewenste looptijd te kiezen. De hoogte van de geraamde waarde is een belangrijke indicator om een geschikte en proportionele inkoopprocedure te kiezen. In dit visiedocument gaat de vakgroep Aanbestedingsrecht nader in op de waardebepaling van de opdracht. (juni 2019)

De kwaliteitszorg is verankerd via het Certificatieschema Archeologie. Dit schema bestaat uit een Beoordelingsrichtlijn (BRL 4000 Archeologie) en een aantal normdocumenten, protocollen genaamd. Deze protocollen vormen samen de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA). De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap wijst de Beoordelingsrichtlijn en de KNA aan op voorspraak van het Centraal College van Deskundigen Archeologie (CCvD). Sinds 1 juli 2016 moeten uitvoerders van archeologische opgravingen beschikken over een certificaat. Dat is geregeld in de Erfgoedwet.

Naast archeologische dienstverleners zijn er ook andere partijen die een rol spelen in het archeologisch bestel. Denk hierbij aan overheden, regionale archeologische diensten en omgevingsdiensten, universiteiten en amateurarcheologen. Hieronder wordt kort hun rol en betekenis binnen het huidige bestel toegelicht.

KWINK groep voerde in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) een onderzoek uit naar de rechtsbescherming in de aanbestedingspraktijk. Signalen dat de rechtsbescherming van inschrijvers bij aanbesteden in de praktijk onvoldoende is, vormde de aanleiding voor het onderzoek. De hoofdvraag van het onderzoek is: Hoe functioneert het bestaande systeem van rechtsbescherming in de aanbestedingspraktijk en is het wenselijk om wijzigingen aan te brengen? (juli 2019)

Dit praktijkvoorbeeld laat zien waar u als aanbestedende dienst mee te maken kunt krijgen bij een archeologie-opdracht. In het voorbeeld wordt onder meer in gegaan op de verschillende fasen en onderzoeken, de kostenramingen en welke aanbestedingsprocedures deze tot gevolg hebben. Ook de keuze laagste prijs of beste prijs-kwaliteitverhouding komt in de voorbeeld aan de orde. (juli 2019)