Zoeken

Om het risico van integriteitsovertredingen bij overheidsinkoop te kunnen beheersen dient een aanbestedende dienst vooral aandacht te besteden aan de 'organisatie van integriteit' of verankering van integriteit in de organisatie. Hiermee wordt bedoeld het inrichten van een compleet organisatorisch bouwwerk op het voorkomen van integriteitsovertredingen.

Integriteit bij de aanbestedende dienst afdwingen en de risico's minimaliseren doe je met een goede organisatie van integriteit. Het gaat bijvoorbeeld om de inbedding van inkoop in de organisatie, om de bevoegdheden en de middelen van inkopers. Nadruk ligt niet op de individuele inkoper maar op het functioneren van de overheidsorganisatie in zijn geheel. Elke overheidsorganisatie kan de nodige stappen zetten om structureel integriteitsovertredingen bij inkoop te voorkomen. Een professionele visie op en aanpak van inkoop vormt daarvoor de basis.

De overheid hoort volledig integer te handelen, ook bij inkopen en aanbesteden. Dit geldt voor iedereen die is betrokken bij een aanbesteding, denk aan jezelf als overheidsinkoper, je organisatie maar ook aan de bedrijven die inschrijven op een aanbesteding. Het borgen van integriteit in de organisatie vereist een professionele visie op inkoop. In dit dossier vind je alle informatie die je nodig hebt om integer in te kunnen kopen.

Onderstaand overzicht van overtredingen of vermeende overtredingen van de integriteit bij aanbesteden is een compilatie van nieuwsberichten, uitspraken en andere publicaties op dit terrein. Volledigheid kan niet gegarandeerd worden maar het geeft wel een beeld van omvang, frequentie en het soort overtredingen die in Nederland bij aanbesteden plaatsvinden.

De diverse algemene onderzoeken bevatten een verzameling en analyse van informatie over maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen. De onderzoeken brengen bepaalde vragen en mogelijke oplossingen in kaart. 

Een innovatie oplossing is een oplossing die op dit moment nog niet bestaat, nog niet bewezen is, of nog niet op grote schaal wordt toegepast. Met andere woorden, een oplossing die niet kant en klaar bij ondernemers op de plank ligt. Voorbeelden van innovatiegericht inkopen zijn een contract met een ondernemer voor de ontwikkeling van virtual reality-toepassingen. Of een contract met een ondernemer voor een scheidingsfabriek voor moeilijk te recyclen plastic afval.

Pre-commercieel inkopen wordt vaak verward met het verstrekken van innovatiesubsidies. Toch zijn dit 2 verschillende instrumenten. Onder Pre-commercieel inkopen wordt verstaan het verstrekken van een opdracht voor het onderzoeken en ontwikkelen van een innovatieve oplossing voor een specifiek vraagstuk en hooguit op kleine schaal afnemen van het prototype. Hiervoor stelt de publieke opdrachtgever een uitvraag op en dienen ondernemers offertes in. Het doel van pre-commercieel inkopen is het onderzoeken en ontwikkelen van de oplossing, innovatie is hiervoor het middel. Is het doel het stimuleren van innovatie, dan liggen innovatiesubsidies meer voor de hand.

De diverse onderzoeken bevatten een verzameling en analyse van informatie over circulair inkopen. De onderzoeken brengen bepaalde vragen en mogelijke oplossingen in kaart. 

Voldoen aan het ‘pas toe of leg uit’- beleid is de verantwoordelijkheid van de opdrachtgever onder wiens mandaat een ICT-aanschaf plaatsvindt. De betrokken inkoopadviseur gaat hierover het gesprek aan met de opdrachtgever. De handreiking Open standaarden bij aanschaf ICT van Forum Standaardisatie helpt hierbij. (juli 2023)

Het Europese en nationale aanbestedingsrecht biedt de mogelijkheid tot het toepassen van sociale aspecten bij het verstrekken van overheidsopdrachten. De inzet van Social Return on Investment (hierna: social return) is geen (Europeesrechtelijke) verplichting voor aanbestedende diensten. De rijksoverheid past social return volgens haar inkoopbeleid toe bij aanbestedingen binnen de categorieën 'werken' en 'diensten' boven het bedrag van 250.000 euro en met een minimale opdrachttermijn/looptijd van 6 maanden. Sinds 1 januari 2018 is er een nieuwe social return beleid waarbij maatwerk een grotere rol speelt. Gemeenten passen social return in de praktijk op grote schaal toe, vaak met als subdoel dat het aantal uitkeringsgerechtigheden in de eigen gemeente daalt. (november 2018)