Jaarlijkse MVI-factsheet (MVI-zelfevaluatie tool)

MVI-factsheet 2025

De opzet voor 2025 sluit aan op die van voorgaande jaren, zodat je de resultaten goed kunt vergelijken. De dataset bevat informatie van 1.591 percelen van 72 overheden met een totale opdrachtwaarde van 17 miljard euro. Dit is een substantiële hoeveelheid data over Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI), maar dekt niet de totale publieke inkoop van circa 116 miljard euro. Ook dit jaar heeft de Universiteit Utrecht verdiepende analyses uitgevoerd op aanbestedingen waarin minimaal één MVOI-thema een rol speelt. 

De factsheet is gebaseerd op data uit de MVI-zelfevaluatietool.
De factsheet gebruikt nog de term MVI. Inmiddels spreken we van MVOI. Waar in dit document MVI staat, kun je MVOI lezen. Meer informatie: Van MVI naar MVOI. 

Trends in MVOI-thema’s

• Social Return en Klimaat vaker toegepast
  Social Return en Klimaat zijn in 2025, uitgedrukt in opdrachtwaarde, vaker toegepast dan in 2024. De overige MVOI-thema’s zijn juist minder vaak meegenomen.
• Social Return blijft koploper
  Social Return blijft, net als in voorgaande jaren, het meest toegepaste MVOI-thema in aantallen aanbestedingen. Ook in opdrachtwaarde laat Social Return een duidelijke groei zien.
• Meer aandacht voor Ketenverantwoordelijkheid bij leveringen
  Bij leveringen is Ketenverantwoordelijkheid (ISV), gemeten naar opdrachtwaarde, inmiddels opgenomen bij meer dan de helft van de aanbestedingen.
• Voorkeur voor minimumeisen blijft bestaan
  Voor alle MVOI-thema's wordt vaker gebruik gemaakt van minimumeisen dan van gunningscriteria. Dit beeld is gelijk aan dat van 2024.

Voldoen aan hoofdlijnen Nationaal plan MVOI

Borging en integraliteit

• MVOI lijkt bij grotere aanbestedingen steeds beter geborgd: bij vrijwel alle grote opdrachten wordt minimaal één MVOI-thema uitgevraagd. Tegelijkertijd is MVOI nog niet volledig verankerd binnen organisaties. Wanneer dat wel het geval zou zijn, zou ook bij kleinere opdrachten structureel aandacht zijn voor duurzaam en sociaal inkopen.
• Ook in 2025 wordt MVOI nog niet integraal toegepast. Bij relatief weinig aanbestedingen worden meerdere MVOI-thema's gecombineerd. Het merendeel van de aanbestedingen bevat nog steeds slechts één MVOI-thema, wat erop wijst dat verdere borging binnen organisaties nodig blijft. 

Verschillen tussen sectoren

Het meenemen van MVOI-thema’s verschilt sterk tussen Diensten, Leveringen en Werken:

• Leveringen
  Bij leveringen is een duidelijke verschuiving zichtbaar. In opdrachtwaarde wordt Ketenverantwoordelijkheid het vaakst toegepast, gevolgd door Klimaat en Social Return. In 2024 stond Milieu nog bovenaan. Uitgedrukt in aantallen percelen is de verdeling over de verschillende thema's relatief gelijk, met uitzondering van Diversiteit en Inclusie, dat minder vaak voorkomt.
• Werken
  Bij werken zijn Social Return en Klimaat zowel in aantallen als in opdrachtwaarde de meest toegepaste thema's, gevolgd door Milieu en Circulariteit. Ketenverantwoordelijkheid (ISV) blijft binnen deze sector beperkt toegepast.
• Diensten
  Bij diensten is Social Return het meest toegepaste thema, zowel in aantallen percelen als in opdrachtwaarde. Daarna volgen Klimaat, Milieu en Diversiteit en Inclusie.

Inzichten uit onderzoek Universiteit Utrecht

• Er is opnieuw geen sterk verband gevonden tussen de geschatte impact van een aanbesteding (op basis van de spend-impactanalyse) en de MVOI-inspanningen. De thema’s Klimaat, Milieu en Circulariteit worden niet of nauwelijks vaker toegepast in aanbestedingen met hogere geschatte CO₂-emissies, meer landgebruik of een hoger grondstoffengebruik. Wel neemt de toepassing van Klimaat en Circulariteit met ongeveer 2,5 procentpunt toe bij iedere verdubbeling van de geschatte CO₂-uitstoot en het grondstoffengebruik.
• Bij Europese aanbestedingen ligt het aantal toegepaste MVOI-thema’s gemiddeld 25% hoger dan bij onderhandse of nationale aanbestedingen. Dat duidt op een hogere motivatie voor MVOI als de aankoop groter en zichtbaarder is.
• Wanneer Circulariteit onderdeel is van een aanbesteding, ligt het aantal toegepaste MVOI-thema's gemiddeld 80% hoger dan bij aanbestedingen zonder dit thema.
• Het gebruik van het Ambitieweb leidt niet tot meer toegepaste MVOI-thema's, maar de gekozen thema's worden wel ongeveer 25% intensiever uitgewerkt dan bij aanbestedingen waarbij het Ambitieweb niet is gebruikt.
• Bij toepassing van de MVI-criteriatool neemt zowel het aantal toegepaste MVOI-thema’s (ongeveer 25%) als het aantal toegepaste MVI-criteria en -eisen per thema (eveneens ongeveer 25%) toe ten opzichte van aanbestedingen waarbij de tool niet is gebruikt. Dit wijst erop dat deze procestools bijdragen aan een betere inbedding van MVOI-aspecten in aanbestedingen.

MVOI in 2025

MVOI in 2024

MVOI in 2023

MVOI in 2022

MVOI in 2021

MVI-Zelfevaluatie tool

Met de MVI-zelfevaluatie tool kunnen aanbestedende diensten monitoren hoe zij maatschappelijk verantwoord inkopen. 
MVI-Zelfevaluatie tool.