Wettelijke verplichtingen MKI
Het meenemen van de milieukostenindicator (MKI) in je aanbestedingen is nu nog vrijwillig. In 2027 komen er mogelijk de volgende wettelijke verplichtingen. Je bent dan verplicht de MKI mee te nemen in bepaalde aanbestedingen. Denk hierbij aan het meenemen van milieuprestatie-eisen of het opnemen van de MKI als gunningscriterium.
Video uitleg over de MKI
Bekijk de video over het sturen op de MKI en welke wettelijke verplichtingen er komen. Voor vragen over de MKI kun je terecht bij het vragenloket van PIANOo (MKI-ondersteuningspunt). Aan het woord zijn Charlie de Jong (ministerie van Infrastructuur en Waterstaat) en Ingeborg Leermakers (PIANOo).
introductie_mki-idoupln119.xml
Download video
- Download in MP4 formaat MP4 | 132.19 MB
- Download in WEBM formaat WEBM | 9.89 MB
- Download in MP4 formaat MP4 | 67.74 MB
Audiodescriptie downloaden
Uitgeschreven tekst
Vervolgens vertelt Ingeborg Leermakers-Doppenberg, teammanager bij PIANOo, over het MKI-ondersteuningspunt dat aanbestedende diensten helpt bij het werken met de MKI en bij de voorbereiding op de nieuwe regels.
Beeldtekst:
Charlie de Jong
Coördinator Circulaire Economie, Ministerie van IenW
CHARLIE: "We willen allemaal duurzamer inkopen. Hoe maak je dat concreet binnen de grond-, weg- en waterbouwsector? Projecten in de GWW hebben een hoge milieu-impact en verbruiken veel grondstoffen. Sturen op het verlagen van de milieu-impact in de GWW is daarom nodig om onze doelen op klimaat en circulaire economie te halen.
De milieukostenindicator, ook wel de MKI genoemd, is hierbij de gezamenlijke maatstaf in de infrasector. MKI maakt milieu-impact zichtbaar en vergelijkbaar. Met sturen op MKI nemen opdrachtgevers bij aanbestedingen actief verantwoordelijkheid voor verduurzaming. Vanaf 2027 wordt dit wettelijk verplicht.
Er komen minimale milieuprestatie-eisen voor beton en asfalt. Bij Europese aanbestedingen wordt het verplicht om de MKI mee te nemen als gunningscriterium. Op die manier krijgt de GWW-sector duidelijkheid en investeringsperspectief voor duurzame innovatie. Zo sturen we samen op minder CO2, minder grondstoffen en meer toekomstbestendige infra."
Beeldtekst:
Ingeborg Leermakers-Doppenberg
Teammanager PIANOo
INGEBORG: "Je hoeft het gelukkig niet alleen te doen. Het ondersteuningspunt MKI, gesitueerd bij PIANOo, helpt je op weg. Uit consultaties met stakeholders is duidelijk geworden dat vooral aanbestedende diensten die nog niet met MKI werken, denk aan kleine gemeenten, behoefte hebben aan ondersteuning.
De inzet is gericht op het helpen werken met de milieukostenindicator en op de voorbereiding op wettelijke verplichtingen. Het MKI-ondersteuningspunt ontwikkelt hiervoor kennisinstrumenten, zoals handreikingen en praktijkvoorbeelden.
Het MKI-ondersteuningspunt doet dit niet alleen, maar werkt samen met verschillende kennispartners. Informatie over de milieukostenindicator wordt in 2026 gefaseerd aangeboden op onze website. Heb je vragen, dan kun je die stellen via ons vragenloket."
Beeldtekst:
Informatie over de milieukostenindicator (MKI) wordt gefaseerd aangeboden op de website van PIANOo vanaf februari 2026.
Vragen kun je stellen via info@pianoo.nl.
Het logo van PIANOo, expertisecentrum aanbesteden en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat verschijnen in beeld.
Wettelijke verplichtingen
De mogelijke verplichtingen om te sturen op de MKI betekenen het volgende:
- Milieuprestatie-eisen (product-MKI)
Voor asfalt- en betonproducten moeten producenten voldoen aan sectorbrede minimumeisen voor de producten. Je bent verplicht om voor alle aanbestedingen (dus zowel onder als boven de Europese drempel) deze minimale eisen te stellen voor de milieuprestatie van beton- en asfaltproducten. Mogelijk volgen er nog minimumeisen voor staal. - Gunningscriterium (project-MKI)
Voor “grote” projecten moet de MKI als gunningscriterium worden opgenomen. Er komt een nationale regeling die beschrijft hoe je dit moet toepassen en wat er wordt verstaan onder “grote” projecten. Mogelijk worden projecten van boven de Europese drempelbedragen gezien als “grote” projecten. Zodra deze regeling bekend is, zal er meer informatie beschikbaar komen.
Vooruitlopend op de mogelijke wettelijke verplichtingen, kan je ook nu al op vrijwillige basis milieuprestatie-eisen toepassen. Of de MKI meenemen als gunningscriterium.
Milieuprestatie-eisen
De milieuprestatie-eisen worden vastgesteld door onafhankelijke expertcommissies. CROW heeft de opdracht gekregen om dit proces te leiden. Dit kennisplatform maakt binnen de infrastructuur afspraken tussen opdrachtgevers en marktpartijen. Voor beton en asfalt zijn 2 aparte commissies opgericht. Hierin zitten vertegenwoordigers van zowel opdrachtgevers, aannemers, producenten als onafhankelijke experts.
Actualisatie van de milieuprestatie-eisen vinden elke 2 jaar plaats. Hierdoor blijven de eisen aansluiten bij de klimaatdoelen en de doelen voor circulaire economie. Deze eisen komen in de standaardbestekken die door de meeste opdrachtgevers worden gebruikt, zoals de RAW en UAV-GC . Dit maakt het voor aanbestedende diensten gemakkelijker. Het is verplicht om deze eisen te gebruiken en niet mogelijk om ze aan te passen.
Verlaging milieu-impact
De milieu-impact in de GWW-sector komt voor een groot deel door de productie van beton, asfalt en staal. De belangrijkste veranderingen moeten dan ook plaatsvinden bij de producenten van deze materialen. Deze producenten hebben echter een stabiele vraag naar producten met een lage milieu-impact nodig om te kunnen investeren in verduurzaming.
Door minimale milieuprestatie-eisen voor asfalt- en betonproducten ontstaat er één duidelijke norm waaraan nieuwe producten moeten voldoen. Deze eisen worden elke 2 jaar aangescherpt. Dit zorgt voor duidelijkheid en voorspelbaarheid in de markt. Producenten krijgen daardoor de ruimte en zekerheid die nodig is voor hun investeringen in verduurzaming.
Stand van zaken wetsvoorstel
De ministerraad heeft eind 2025 ingestemd met de nieuwe MKI-wetgeving. Op 7 april 2026 publiceerde de Raad van State (RvS) haar advies. De RvS adviseert de toelichting van het wetsvoorstel aan te passen.
De adviezen hebben betrekking op:
- het Unierecht (vooral aanbestedingsrichtlijn (2014/24/EU))
Eisen die in aanbestedingen aan opdrachten of opdrachtnemers worden gesteld, worden vaak gezien als mogelijke beperkingen van het vrij verkeer van diensten en van de vrijheid van vestiging. De toelichting moet daarom niet alleen ingaan op goederen, maar ook eventuele belemmeringen van het dienstenverkeer behandelen. - de plek van het wetsvoorstel
In de toelichting moet beter gemotiveerd worden waarom eisen van aanbestedingsrechtelijke aard worden opgenomen in de Wet Milieubeheer en niet in de Aanbestedingswet 2012.
Na aanpassing zal het wetsvoorstel, aan de Tweede Kamer worden gestuurd ter behandeling. Daarna gaat het naar de Eerste Kamer ter goedkeuring.
Het wettelijke invoeren van de MKI gebeurt niet alleen door het aanpassen van de Wet Milieubeheer, maar ook door het vaststellen van Algemene maatregelen van Bestuur (AMvB). De definitieve invoering wordt verwacht in 2027. Je kunt de laatste updates en de planning van het wetsvoorstel bekijken op de pagina Sturende Milieukostenindicator (MKI).