Strategieën voor innovatie

Start intern

Wil je een innovatietraject aangaan en gebruikmaken van nieuwe producten, diensten of technologie, dan begint dit vaak met het creëren van draagvlak binnen je organisatie. Om innovatie succesvol te realiseren en implementeren is het nodig dat je de mentaliteit en cultuur binnen je organisatie richt op het omarmen van innovatieve oplossingen.

De directie en het bestuur van je organisatie spelen een voortrekkersrol bij verandering van de cultuur en mentaliteit naar innovatiegerichtheid. Bijvoorbeeld door geen strikte kaders te stellen voor inkooptrajecten. Door bereid te zijn risico’s te nemen waar dat nodig is. Net als het faciliteren van experimenten en het aanwijzen van projecten waarin innovatiegericht wordt ingekocht. Wat ook helpt het uitdragen van een duidelijk doel waarvoor de organisatie innovatie wenst.

Voordat je met innovatie aan de slag gaat

Het is aan te raden om een aantal zaken te overwegen en bepaalde processen in te richten. Zorg bijvoorbeeld voor een missie en visie waarin staat beschreven op welke terreinen je organisatie de komende jaren wil vernieuwen. Dit kun je vastleggen in je innovatieagenda. Stel verder uitdagende doelen en leg deze vast. Besteed al in een vroeg stadium aandacht aan marktverkenning en behoeftebepaling. Kijk ook naar ontwikkelingen en lessen van andere organisaties; deze kunnen waardevol blijken. Zorg voor een organisatiecultuur waarbij innovatiegerichte inkoop wordt gestimuleerd, ook door de directie en bestuur. Waardeer tenslotte ook kleine ideeën, ondersteun kansrijke innovatieve ideeën en stimuleer anders kijken en denken.

Bied ruimte om innovatie mogelijk te maken       

Geef ondernemers de ruimte om met een innovatieve oplossing te komen en vermijd dat je zelf op de stoel van de ondernemer gaat zitten. Beperk jezelf tot ondersteunen en faciliteren. Er zijn meerdere manieren waarop je ondernemers kunt helpen bij het ontwikkelen van een innovatieve oplossing:

• Functioneel specificeren
  Bij functioneel specificeren beschrijf je helder wat je van een oplossing verwacht, zonder dat je de oplossing zelf bedenkt. Hoe functioneler je de uitvraag specificeert, hoe meer ruimte je voor ontwikkelde innovaties biedt.
  Meer informatie: Belemmeringen en tips voor functioneel specificeren 
• Inrichten van een proeftuin of pilot
  Een proeftuin of pilot is een praktijksituatie die je gebruikt om innovatieve oplossingen te testen in ‘de echte wereld’. Zo kun je door een proeftuin in te richten reeds ontwikkelde innovaties in de praktijk laten testen.
• Innovatie tijdens de looptijd
  Je kunt een leverancier stimuleren om tijdens de duur van een contract met innovatieve oplossingen te komen. Dit kan door prikkels en mogelijkheden van tevoren op te nemen in het contract. Ook afspraken over een open manier van samenwerking zijn noodzakelijk om innovatie de ruimte te geven. Met een open samenwerking bevorder je het vertrouwen tussen en de leverancier en jouw organisatie en verlaag je de drempel voor innovatieve voorstellen. In de inspiratiebundel vind je verder toelichting op de volgende voorbeelden: Geoormerkt innovatiebudget, Periodiek innovatievoorstel, Proeftuin, Leerruimte, Value engineering, Prestatieprikkels, Raamovereenkomst met innovatieperceel, en Samenwerkingsovereenkomsten.

Geef richting aan de markt

Door richting te geven aan de markt, geef je sturing aan een innovatietraject. Dit doe je door je ambities en plannen publiek bekend te maken. Of wanneer je de markt uitdaagt een aanbieding op maat te doen, waarna je je committeert de dienst of het product af te nemen. Je beperkt je rol in het ontwikkelingsproces voor deze innovatieve oplossing. Naast het geven van richting is het aan te bevelen ook ruimte te bieden aan de markt om zo bedrijven te faciliteren in het ontwikkelen van de gewenste innovaties.

• Innovatieagenda
  In een innovatieagenda beschrijf je welke innovaties de komende 2 tot 5 jaar prioriteit hebben binnen je organisatie. Zo laat je marktpartijen zien welke nieuwe concepten, producten en diensten je in de toekomst nodig hebt. Het is een open uitnodiging om in het innovatieproces te participeren.
• Innovatietraject met uitzicht op inkoop
  Bij het innovatietraject met uitzicht op inkoop geef je de intentie af om een producten of diensten die nog niet bestaan in te kopen. Je stimuleert zo de markt om met oplossingen op maat te komen. Je committeert je dan om een bepaalde innovatieve oplossing in de toekomst in te kopen, zodra deze door de markt is ontwikkeld.

Samenwerken met de markt        

In sommige gevallen valt te overwegen om intensief met de markt te gaan samenwerken om te komen tot de gewenste innovaties voor je organisatie. In deze gevallen geef je niet alleen richting en faciliteer je bedrijven, maar ga je een intensieve samenwerking met hen aan om gezamenlijk te komen tot de beste oplossing.

• Procesoverzicht innovatiegericht inkooptraject
  In dit procesoverzicht zie je welke activiteiten na elkaar plaatsvinden zodat je kunt toewerken naar het uiteindelijke resultaat: een innovatieve oplossingen inkopen en deze implementeren voor het beter uitvoeren van je publieke taken. De praktijk leert dat innovatie vaak maatwerk behoeft: stem dus met alle stakeholders af hoe je het proces wilt inrichten. En leg vast waarom en hoe je tot de gekozen insteek van je proces bent gekomen, zodat je er helder over kunt communiceren.
• Startup in Residence
  Wanneer een publieke opdrachtgever een nieuwe oplossing/invalshoek nodig heeft voor een vraagstuk, kan het innovatieve ondernemers uitdagen door middel van de Startup in Residence aanpak. Met deze aanpak gaat een ondernemer (bijvoorbeeld een startup) bij de opdrachtgever ‘in huis’ aan de slag met het ontwikkelen van een oplossing. Het gezamenlijk ontwikkelen en testen maakt deze aanpak bijzonder, net als de aandacht voor het leren over innovatie.
• Nieuwe technologie als basis voor een innovatieve oplossing
  Is er binnen de organisatie er een vraag/behoefte naar een oplossing waarbij een nieuwe (digitale) technologie de drijfveer is? Vaak is er dan een ontwikkelproces nodig voordat je daadwerkelijk kunt inkopen. Denk bijvoorbeeld aan digitale transformatie van de publieke dienstverlening, met nieuwe technologieën als kunstmatige intelligentie, blockchain, big data, of robotisering.