Kansen en belemmeringen voor deelname aan overheidsopdrachten
Naar aanleiding van het tienpuntenplan ‘Tien voorstellen voor een duurzamer en socialer inkoop- en aanbestedingsbeleid’ heeft het kabinet benoemd dat sociale ondernemingen en het klein mkb een goede kans moeten maken bij overheidsaanbestedingen. Om beter inzicht te krijgen in de positie, kansen en belemmeringen van deze ondernemingen bij overheidsopdrachten, is dit onderzoek uitgevoerd in opdracht van de ministeries van Economische Zaken en Klimaat en Sociale Zaken en Werkgelegenheid. (december 2025)
Het onderzoek richtte zich op 4 centrale vragen:
- Wat zijn de structurele ontwikkelingen van de deelname van sociale ondernemingen en klein mkb bij overheidsopdrachten in de periode 2015 - 2024?
- Welke belemmeringen ervaren sociale ondernemingen en het klein mkb tijdens het aanbestedingsproces in de periode 2022 - 2024?
- Welke kansen zien sociale ondernemingen en het klein mkb bij overheidsopdrachtgevers en welke suggesties hebben zij om een goede toegang tot overheidsopdrachten te waarborgen?
- Wat zijn mogelijke verbeteringen in het opdrachtgeverschap van overheden en andere aanbevelingen op grond van het onderzoek die bijdragen aan betere toegang tot overheidsopdrachten?
Conclusie
Op grond van de feitelijke deelname van klein mkb en sociale ondernemingen aan Europese aanbestedingen zijn er niet direct aanwijzingen gevonden dat er grote belemmeringen zijn om toegang te krijgen tot overheidsopdrachten boven de drempel. In de afgelopen jaren is het aandeel inschrijvingen en 27
gunningen aan het klein mkb op Europese aanbestedingen licht gestegen.
Voor sociale ondernemingen is het beeld minder eenduidig: hun deelname aan aanbestedingen is moeilijker te meten door het ontbreken van een uniforme definitie en centrale registratie. Wel blijft bij Europese aanbestedingen het aandeel gunningen aan sociale ondernemingen stabiel, ondanks een lichte daling in het aantal inschrijvingen.
Een hiaat in het onderzoek is dat het niet mogelijk was om op basis van kwantitatieve data veranderingen van de positie van sociale ondernemingen en klein mkb in opdrachten onder de aanbestedingsdrempel vast te stellen.