Marktoriëntatie Social Return: Zoektocht naar verankering van Intrinsieke Motivatie bij leverancier
Het doel van deze marktoriëntatie is te onderzoeken hoe de intrinsieke motivatie en de duurzame verankering van Social Return in de bedrijfsvoering van leveranciers effectief kunnen worden uitgevraagd en gewaardeerd. Daarnaast verkent deze oriëntatie op welke wijze team Categorie 'Inhuur Professionals' zelf proactief kan bijdragen aan de succesvolle plaatsing van kandidaten. Het is een vervolg op de Marktoriëntatie SROI van 2023. (juli 2026)
Belangrijkste Bevindingen
De binnengekomen feedback toont aan dat de bekendheid met de beleidsverruiming 'Maatwerk voor Mensen (Social Return 2.0)' momenteel nog beperkt is in de markt. Dit vernieuwde kader geeft leveranciers meer operationele vrijheid bij de invulling van de opgave. Waar de traditionele werkwijze strikt stuurt op een vast financieel percentage per opdracht, verschuift bij Social Return 2.0 de prioriteit naar de daadwerkelijk gegenereerde maatschappelijke impact.
Hoewel de specifieke beleidsverruiming minder bekend is, sluiten de concrete behoeften van de deelnemende marktpartijen hier nauw op aan. Zij geven op de volgende hoofdpunten nagenoeg dezelfde feedback:
- Toetsing op organisatieniveau
Social Return moet worden getoetst op het niveau van de gehele bedrijfsvoering (Corporate Governance) en worden losgekoppeld van specifieke, complexe projecten. - Geen hypothetische plannen
Vraag tijdens de aanbestedingsfase niet langer om toekomstgerichte Plannen van Aanpak. Deze plannen worden tegenwoordig veelvuldig met behulp van AI gegenereerd, waardoor ze een vertekend beeld kunnen geven van de werkelijkheid (window dressing). - Focus op historische resultaten
Beoordeel leveranciers op de daadwerkelijk behaalde resultaten van de afgelopen 2 tot 3 jaar. Maak hierbij gebruik van bestaande instrumenten zoals de PSO-ladder (prestatieladder sociaal ondernemen) of CSRD-jaarverslagen (Corporate Sustainability Reporting Directive), bij voorkeur op basis van extern geauditeerde data. - Volledige benutting van Social Return 2.0
Activeer de bestaande mogelijkheden die 'Maatwerk voor Mensen' biedt. Zorg ervoor dat ook indirecte uren, zoals gastcolleges, trainingen of pro bono consultancy, volwaardig worden meegeteld binnen de Social Return-opgave.
Tweedeling
De marktoriëntatie legt hierbij een tweedeling bloot in de motivatie en benadering van leveranciers:
- Inhoudelijk specialistische bureaus integreren Social Return structureel in hun ESG- (Environmental, Social and Governance) en SDG-strategie (Sustainable Development Goals). Deze partijen pleiten voor het inzetten van Social Return als een kwalitatief gunningscriterium, zodat organisaties die aantoonbaar impact realiseren hierin worden beloond.
- Intermediairs benaderen Social Return met name vanuit operationele impact en kostenefficiëntie. Deze partijen adviseren om Social Return als een minimumeis te handhaven en pleiten voor een heroverweging van de gehanteerde percentages.
Adviezen en Operationele Handvatten voor Categoriemanagement
- Optimalisatie van de aanbestedingssystematiek
Beoordeel maatschappelijke identiteit vooraf: toets de maatschappelijke prestaties van inschrijvers aan de voorkant van de procedure op basis van vaste, objectieve pijlers zoals de PSO-ladder, visie, corporate governance en interne monitoring.
Verschuif het Plan van Aanpak naar de contractfase: vraag tijdens de aanbestedingsfase geen hypothetische plannen uit. Maak het Plan van Aanpak in plaats daarvan een harde contractvoorwaarde ná gunning. Het Plan van Aanpak wordt door de opdrachtnemer besproken met de opdrachtgever en niet met de aanbestedende dienst/inkoper.
Verplicht externe auditing: stel een verplichte, externe audit op de gerapporteerde Social Return-inzet als voorwaarde. Dit borgt de betrouwbaarheid van de data en gaat strategisch biedgedrag of onjuiste rapportages effectief tegen. - Inrichting van een centraal Social Return-loket
Bundel expertise via een centraal aanspreekpunt: richt één centraal loket in met een vaste 'verbindingsofficier' om de interne en externe kennisdeling te optimaliseren.
Monitor resultaten Rijksbreed via een eenduidig dashboard: centraliseer de monitoring in een uniform dashboard om de administratieve lasten voor zowel de overheid als de marktpartijen te minimaliseren.
Hoewel de meeste leveranciers stellen dat zij vanuit een intrinsieke motivatie grote maatschappelijke impact maken, merken zij dat dit in aanbestedingen nog nauwelijks wordt meegewogen. Zij pleiten er dan ook voor dat deze inzet in de toekomst structureel wordt gewaardeerd.