Handreiking digitale autonomie
Wil je als organisatie minder afhankelijk zijn van één digitale aanbieder, gemakkelijker kunnen overstappen naar een andere IT- of clouddienst, meer zeggenschap hebben over jouw data of samen met andere partijen investeren in alternatieve digitale oplossingen? Deze handreiking helpt je om die mogelijkheden te herkennen en te benutten. (oktober 2026)
Dit document biedt richting en bevat geen algemene juridische conclusies. Wat mogelijk is hangt af van de concrete omstandigheden van het geval: een bindend oordeel is uiteindelijk aan de rechter.
Voor wie
De handreiking is in het bijzonder bedoeld voor:
- Ondernemingen die diensten aanbieden en daarbij twijfelen of samenwerkingen zijn toegestaan bij de ontwikkeling van digitaal autonome(re) oplossingen. Dit kan bijvoorbeeld door kennis, expertise en middelen te bundelen, complementaire producten of diensten te ontwikkelen of afspraken te maken over open standaarden. Zo kunnen oplossingen ontstaan die anders niet, of minder snel, tot stand zouden komen. Hierdoor kan het aanbod worden verbreed en kunnen overstappen en concurrentie worden bevorderd;'.
- Ondernemingen die diensten inkopen en gezamenlijk willen kiezen voor sectorspecifieke oplossingen, bijvoorbeeld via vormen van gezamenlijke inkoop of investeringen, door gezamenlijke technische eisen te formuleren rond interoperabiliteit en dataportabiliteit.
- Gebruikers van verbonden producten die toegang tot eigen data willen hebben en afnemers van clouddiensten die vrij willen zijn in hun keuze tussen clouddiensten.
- Overheden (Rijk, provincies en gemeenten) die via hun inkoopbeleid en rol als launching customer een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de ontwikkeling en opschaling van digitaal autonome oplossingen.
Digitale autonomie is een breed vraagstuk dat verschillende doelgroepen en wettelijke kaders raakt. Niet ieder onderdeel van dit document is daarom voor iedere doelgroep even relevant. De focus ligt op terreinen waarop de ACM toezicht houdt: de concurrentieregels, wetgeving op digitaal gebied en de Wet Markt en Overheid. Dit document beschrijft mogelijkheden binnen de wet- en regelgeving waarop de ACM toezicht houdt om digitale autonomie te bevorderen en welke rechten en plichten daarbij relevant kunnen zijn.