Terugblik: webinar KPI’s voor monitoring van MVOI in de praktijk

• Download in MP4 formaat MP4 | 887.31 MB
• Download in WEBM formaat WEBM | 517.68 MB

File: 20251111 MVOI LQ_Subtitle 1
---

01:00:17,079 --> 01:00:20,920
Goedemorgen.
Welkom bij het webinar over KPI's...

01:00:21,039 --> 01:00:24,400
voor het monitoren van MVOI in de praktijk.

01:00:24,519 --> 01:00:28,280
Mijn naam is Hans Bloemendaal.
Ik ben vandaag de host van het webinar.

01:00:29,440 --> 01:00:31,920
Ik trap af met wat praktische informatie.

01:00:33,360 --> 01:00:39,760
Vragen kunnen jullie stellen via de Q&A
of de V&A, de button onder in het scherm.

01:00:39,880 --> 01:00:43,760
Je ziet alleen je eigen vragen en we proberen
die zoveel mogelijk te beantwoorden...

01:00:43,880 --> 01:00:48,400
maar het kan zijn dat we vanwege tijdgebrek
een selectie moeten maken.

01:00:48,519 --> 01:00:52,760
Alle vragen worden dan
vervolgens wel per mail beantwoord.

01:00:54,079 --> 01:00:57,400
Na afloop is er een opname beschikbaar
van dit webinar.

01:00:57,519 --> 01:00:59,159
Dat staat op de website van PIANOo.

01:00:59,280 --> 01:01:03,360
Jullie krijgen de link toegestuurd,
dus je kunt het nog een keertje bekijken...

01:01:03,480 --> 01:01:06,280
of eventueel de link doorsturen
naar je collega.

01:01:09,199 --> 01:01:11,039
Dat zijn de praktische dingen.

01:01:11,159 --> 01:01:16,280
Presentatie, jullie zien wat slides voorbij
komen, ook die zullen we met jullie delen.

01:01:17,960 --> 01:01:22,480
In de aankondiging stond:
KPI's monitoren van MVOI in de praktijk.

01:01:22,599 --> 01:01:26,519
Dat brengt me ook meteen
bij de sprekers die aan tafel zitten.

01:01:27,320 --> 01:01:32,480
Drie mensen aan tafel, twee mensen
ook vanuit Dongen die inbellen.

01:01:32,599 --> 01:01:35,840
Ik ga ze één voor één introduceren.

01:01:35,960 --> 01:01:38,760
Het onderwerp van vandaag,
ook dat is aangekondigd.

01:01:38,880 --> 01:01:42,159
Het draait vandaag met name om de GWW.

01:01:43,079 --> 01:01:47,719
Dat brengt me eigenlijk meteen ook
bij de eerste spreker.

01:01:47,840 --> 01:01:51,480
Evert. Evert Swart.
Jij zit naast mij.

01:01:51,599 --> 01:01:55,679
Een korte introductie. Wat is je werkveld
en welke opdrachtgevers werk je voor?

01:01:55,800 --> 01:01:58,440
Ik werk vooral
op het snijvlak beleid en praktijk.

01:01:58,559 --> 01:02:02,559
Dat is vaak gestold in een contract,
dus ik heb vooral met contracten te maken.

01:02:02,679 --> 01:02:04,719
Althans, ik niet,
mijn opdrachtgevers.

01:02:04,840 --> 01:02:08,280
Die wilden kijken
hoe je duurzaamheid daarin doorvertaalt.

01:02:08,400 --> 01:02:11,119
Dus het zijn met name koepelorganisaties...

01:02:11,239 --> 01:02:16,440
maar er zitten gemeentes, provincies,
Rijkswaterstaat, kortom een breed scala.

01:02:16,559 --> 01:02:19,360
Ja, en je neemt vandaag ook een case mee.

01:02:19,480 --> 01:02:22,199
Ja, ik werk ook voor
de Buyer Group Duurzaam Baggeren.

01:02:22,320 --> 01:02:24,119
Die hebben een marktvisie geschreven.

01:02:24,239 --> 01:02:28,440
En daarin zit: hoe vertaal je
dat beleid dus echt naar de praktijk?

01:02:28,559 --> 01:02:31,599
Dus daar kan ik uit putten,
uit hun ervaringen.

01:02:31,719 --> 01:02:34,360
Van verschillende waterbeheerders.
-Oké, dank je wel.

01:02:34,480 --> 01:02:36,760
We komen zo
uitgebreid bij jou terug, Evert.

01:02:36,880 --> 01:02:40,199
Joop Förster, Rijkswaterstaat.

01:02:40,760 --> 01:02:44,039
Zou jij je voor willen stellen
en aangeven wat jouw werkveld is...

01:02:44,159 --> 01:02:47,360
en welke case jij meebrengt?
-Goedemorgen, Joop Förster.

01:02:47,480 --> 01:02:51,519
Ik werk bij het team Laadinfra
bij Rijkswaterstaat.

01:02:51,639 --> 01:02:54,400
Dat is een team
wat zich met name bezighoudt...

01:02:54,519 --> 01:02:57,880
met laadoplossingen
voor emissieloos materieel.

01:02:58,000 --> 01:03:00,760
Ik ben adviseur duurzaam inkopen.

01:03:00,880 --> 01:03:03,480
Ik bemoei me ook nog
met wat andere thema's.

01:03:03,599 --> 01:03:08,360
Ik heb vandaag een project meegenomen
wat vrij breed is...

01:03:08,480 --> 01:03:12,960
om te kijken wat er allemaal kan
op het gebied van duurzaam inkopen.

01:03:13,079 --> 01:03:19,039
Dat is de verbreding van de A1.
-Ja, dank je wel.

01:03:19,159 --> 01:03:24,320
Dan schakelen we naar Dongen
en daar zitten voor ons klaar:

01:03:24,440 --> 01:03:27,079
Ineke Jansen...
Ineke Andries en Ruud Jansen.

01:03:27,199 --> 01:03:29,840
Ik moet het wel meteen goed zeggen.

01:03:29,960 --> 01:03:33,800
Misschien ook één voor één
een korte introductie van jullie kant.

01:03:33,920 --> 01:03:36,960
Ja, graag. Ik ben Ruud Jansen...

01:03:37,079 --> 01:03:39,960
adviseur techniek en ontwikkeling
bij de gemeente Dongen.

01:03:40,079 --> 01:03:45,079
Daarnaast beheer ik de wegen
en de civiele kunstwerken, bruggen.

01:03:46,920 --> 01:03:53,960
Wij zijn steeds nadrukkelijker bezig
met circulariteit en duurzaam inkopen...

01:03:54,079 --> 01:03:57,440
en het terugdringen van milieukosten...

01:03:57,559 --> 01:04:01,239
binnen de civieltechnische projecten
binnen onze gemeente.

01:04:05,000 --> 01:04:06,480
Mijn naam is Ineke Andries.

01:04:06,599 --> 01:04:10,800
Ik ben inkoopadviseur en algemeen jurist
bij de gemeente Dongen.

01:04:10,920 --> 01:04:14,880
Samen met Ruud zijn we eerst
in de praktijk aan de slag gegaan...

01:04:15,000 --> 01:04:19,000
om duurzaamheid en circulariteit
aan te brengen binnen de GWW.

01:04:21,000 --> 01:04:25,800
En nu zijn we bezig
om het ook in beleid vast te leggen...

01:04:25,920 --> 01:04:29,440
en te zorgen dat iedereen
ermee aan de slag gaat.

01:04:30,360 --> 01:04:33,840
Dank jullie wel, en ook jullie
hebben een case meegenomen.

01:04:33,960 --> 01:04:35,480
Waar heeft die betrekking op?

01:04:36,599 --> 01:04:38,320
Ik geef het woord aan Ruud.

01:04:40,239 --> 01:04:46,000
Onze case heeft betrekking op het vervangen
van twee bruggen in Dongen.

01:04:46,119 --> 01:04:49,599
Die hebben we zo duurzaam mogelijk
in de markt gezet.

01:04:49,719 --> 01:04:53,800
Daar hebben we de marktpartijen
ook bij uitgedaagd...

01:04:53,920 --> 01:04:58,760
om nóg duurzamer aan te bieden
dan wat we uitgevraagd hebben.

01:05:00,199 --> 01:05:03,559
Dank jullie wel.
Ook bij jullie komen we later terug.

01:05:03,679 --> 01:05:08,920
Dat brengt mij op de laatste gast aan tafel.
Dat is Godard Croon.

01:05:09,519 --> 01:05:13,840
Gemeente Rotterdam. Transitieregisseur
circulair opdrachtgeven en inkopen.

01:05:15,559 --> 01:05:17,440
Godard, ook aan jou de vraag...

01:05:17,559 --> 01:05:22,320
Mensen die het vorige webinar gezien
hebben, kennen misschien jouw gezicht.

01:05:23,400 --> 01:05:26,440
Toch even de vraag:
wat doe je bij de gemeente Rotterdam?

01:05:26,559 --> 01:05:32,320
Ik zorg ervoor dat circulair inkopen
de norm wordt, en dat vergt een hele puzzel.

01:05:32,440 --> 01:05:35,760
Dus dat gaat
over alle afdelingen eigenlijk.

01:05:35,880 --> 01:05:38,400
Dat is niet alleen gericht
op openbare ruimte...

01:05:38,519 --> 01:05:41,440
maar ook op allerlei andere sectoren.

01:05:41,559 --> 01:05:46,159
Het vergt veel gedragsaanpassing,
procesaanpassing.

01:05:46,280 --> 01:05:49,760
Dat begint vaak ook met het inzicht van:
waar staan we eigenlijk?

01:05:49,880 --> 01:05:53,480
En daar komt dit traject
onder andere uit voort.

01:05:53,599 --> 01:05:56,440
Ik wilde inderdaad vragen:
wat is jouw relatie met het onderwerp?

01:05:56,559 --> 01:05:59,159
Maar dat geef je hiermee eigenlijk al aan.

01:06:01,320 --> 01:06:03,679
Godard, jij gaat straks
een korte inleiding doen...

01:06:03,800 --> 01:06:06,880
en dan ga je ook
met de sprekers in gesprek...

01:06:07,000 --> 01:06:13,159
over hoe de tool die je introduceert
ook in de praktijk gebracht kan worden.

01:06:14,840 --> 01:06:18,559
Daar krijg je alle ruimte voor,
maar we beginnen even met een pollvraag...

01:06:18,679 --> 01:06:24,639
en die heeft betrekking op de GWW,
het onderwerp van vandaag.

01:06:24,760 --> 01:06:30,000
En de vraag is: aan welke MVOI-thema's
denk je bij GWW...

01:06:30,119 --> 01:06:32,840
als het gaat om het formuleren van KPI's?

01:06:32,960 --> 01:06:37,239
Dan hebben we het over de zes thema's, de
maatschappelijke doelen waar we aan bijdragen:

01:06:37,360 --> 01:06:41,519
klimaat, circulair, milieu en
biodiversiteit, social return...

01:06:41,639 --> 01:06:45,199
diversiteit en inclusie
en ketenverantwoordelijkheid.

01:06:45,320 --> 01:06:47,800
Je hebt de gelegenheid
om meerdere thema's te kiezen.

01:06:55,440 --> 01:06:58,079
Er ontstaat een mooi beeld.

01:07:01,079 --> 01:07:06,079
Klimaat en circulair gaan richting
ik zou bijna zeggen de 100%.

01:07:06,199 --> 01:07:11,760
Maar circulair zit op 90%, als ik kijk.
Klimaat op 83%.

01:07:11,880 --> 01:07:14,559
Milieu, biodiversiteit
scoort ook heel goed.

01:07:14,679 --> 01:07:18,039
Bijna twee derde van de mensen
geeft aan dat daar kansen liggen.

01:07:19,039 --> 01:07:21,840
Maar toch ook
wat wij dan noemen de sociale thema's...

01:07:21,960 --> 01:07:24,440
de meer mensgerichte thema's,
ketenverantwoordelijkheid.

01:07:24,559 --> 01:07:27,280
De helft geeft aan
dat daar mogelijkheden liggen.

01:07:27,400 --> 01:07:31,519
Social return ook ongeveer de helft en
diversiteit en inclusie ongeveer een kwart.

01:07:31,639 --> 01:07:33,960
Dus mogelijkheden genoeg.

01:07:35,559 --> 01:07:39,639
Daar gaan we straks meer over horen
en met elkaar over spreken.

01:07:41,079 --> 01:07:44,599
Ik wil voorstellen, Godard,
dat jij een introductie doet nu...

01:07:44,719 --> 01:07:49,480
over wat het onderwerp is van vandaag
en de tool die je presenteert.

01:07:51,199 --> 01:07:53,039
Voor de meesten
waarschijnlijk bekend...

01:07:53,159 --> 01:07:58,199
maar we hebben een traject doorlopen
met CE Delft...

01:07:58,320 --> 01:08:01,000
Volgende slide graag.
Ja, dank je wel.

01:08:01,119 --> 01:08:03,199
Waarin we hebben voortgebouwd op werk...

01:08:03,320 --> 01:08:06,920
wat al door de gemeenten Den Haag
en Utrecht was opgepakt...

01:08:07,039 --> 01:08:11,800
en waarin een aantal indicatoren
voor MVOI waren gekozen.

01:08:11,920 --> 01:08:15,480
Dat hebben we nog verder
uitgebouwd, verdiept...

01:08:15,599 --> 01:08:20,920
en ook gezorgd dat er
monitoringsinstrumenten in terugkomen...

01:08:21,039 --> 01:08:23,960
die je kunt gebruiken voor de bewijslast.

01:08:25,439 --> 01:08:29,239
Wat we ook belangrijk vonden,
was dat het aansluit bij CSRD...

01:08:29,359 --> 01:08:32,840
dat ook bekend is voor bedrijven,
waar ze om worden gevraagd...

01:08:32,960 --> 01:08:37,199
en op welke manier dat linkt aan
hun eigen rapportageverplichtingen.

01:08:38,279 --> 01:08:41,640
Dat traject hebben we gedaan met
de grote gemeenten, en met het Rijk...

01:08:41,760 --> 01:08:46,800
RIVM, PIANOo,
en een organisatie als VNG...

01:08:46,920 --> 01:08:50,439
die natuurlijk naar de bredere doelgroep
van gemeenten kijkt.

01:08:51,600 --> 01:08:54,720
Dus in eerste instantie
is dit ontwikkeld voor gemeenten...

01:08:54,840 --> 01:08:59,920
maar het zou net zo goed voor provincies
en waterschappen toepasbaar kunnen zijn.

01:09:00,039 --> 01:09:03,119
We hebben veel externe kennis
naar binnen gehaald...

01:09:03,239 --> 01:09:07,000
om ons ook op de verschillende thema's
te laten verrijken.

01:09:07,119 --> 01:09:11,800
Dat heeft geleid tot het Excel
wat jullie mogelijk al gezien hebben...

01:09:11,920 --> 01:09:15,439
waar we straks ook doorheen gaan lopen.
Kun je de volgende slide doen?

01:09:16,640 --> 01:09:19,239
Onze poging was
om zo laagdrempelig mogelijk...

01:09:19,359 --> 01:09:21,239
maar ook zo degelijk mogelijk te zijn.

01:09:21,359 --> 01:09:25,479
Dat is een balanceeract, dus het kan
voor sommigen wat uitschieten...

01:09:25,600 --> 01:09:27,720
naar de ene kant of naar de andere kant.

01:09:27,840 --> 01:09:30,720
Maar we hoopten daarin
een mooi compromis te vinden...

01:09:30,840 --> 01:09:33,359
waarmee we ook zo min mogelijk
administratieve last...

01:09:33,479 --> 01:09:37,840
willen opleggen
aan de interne organisatie...

01:09:37,960 --> 01:09:41,520
maar ook aan bijvoorbeeld
leveranciers of aannemers.

01:09:41,640 --> 01:09:47,079
We hebben geprobeerd om niet alleen
een aantal procesvragen neer te leggen...

01:09:47,199 --> 01:09:52,880
maar juist te focussen op het effect,
want dat was een onderwerp wat achterbleef.

01:09:53,000 --> 01:09:57,159
Dus de indicatoren gaan vooral
over de daadwerkelijke effecten.

01:09:57,279 --> 01:10:02,079
En dan zitten er ook nog een aantal proces-
vragen achter die je ook mee kan nemen.

01:10:02,199 --> 01:10:07,359
Het mooie van het traject is dat ook
het Rijkstraject Regie op monitoring...

01:10:07,479 --> 01:10:09,840
gebruik gaat maken
van deze zelfde indicatoren.

01:10:09,960 --> 01:10:15,720
Dus als je het hebt over uniformiteit,
dan is het een goede start...

01:10:15,840 --> 01:10:18,439
om met z'n allen
dezelfde taal te gaan praten...

01:10:18,560 --> 01:10:22,479
en dezelfde indicatoren
onder dezelfde thema's te gaan vatten...

01:10:22,600 --> 01:10:28,319
zodat ook de markt niet wordt belast
met continu weer een ander perspectief.

01:10:29,479 --> 01:10:33,600
Een half jaar geleden zeiden we: ga er vooral
mee aan de slag en begin ergens mee.

01:10:33,720 --> 01:10:35,960
Nu kunnen we zeggen: doe het vooral...

01:10:36,079 --> 01:10:39,439
want dit is ook de weg
die we uiteindelijk gaan inslaan.

01:10:39,560 --> 01:10:41,600
Dat is natuurlijk wel heel mooi.

01:10:44,880 --> 01:10:46,840
Dank je wel, Godard,
voor de introductie.

01:10:46,960 --> 01:10:51,279
Wat we vandaag gaan doen, is gebruikmaken
van die tool die ontwikkeld is.

01:10:51,399 --> 01:10:54,800
Er is dus sprake van een Handreiking.

01:10:54,920 --> 01:10:58,199
Dat is eigenlijk een soort van handleiding
hoe je die tool gebruikt.

01:10:58,319 --> 01:11:02,600
En de tool zelf gaan we doorlopen
aan de hand van een aantal praktijkcases.

01:11:02,720 --> 01:11:08,479
Elke spreker introduceert
eerst de praktijkcase...

01:11:08,600 --> 01:11:11,399
voordat we hem verder beet gaan pakken.
-Precies.

01:11:12,760 --> 01:11:16,920
Evert, jij bent de eerste
die van start mag.

01:11:17,039 --> 01:11:19,279
En dat doe je aan de hand van een slide.

01:11:19,399 --> 01:11:22,479
Ja, maar één slide.
Kort even de context.

01:11:23,640 --> 01:11:26,880
Het gaat over bagger, stedelijk bagger,
landelijk baggerwerk.

01:11:27,000 --> 01:11:29,119
Dus het regionale baggerwerk meer.

01:11:29,880 --> 01:11:32,680
We hebben veel water,
dat moet op diepte gehouden worden.

01:11:32,800 --> 01:11:34,960
Dat doen ze één keer
in de 8 jaar of 16 jaar.

01:11:35,079 --> 01:11:38,239
Of als het om havens gaat
nog wat korter op elkaar.

01:11:39,880 --> 01:11:43,920
De meest bekende zijn van Rijkswaterstaat,
die baggeren natuurlijk. Waterschappen ook.

01:11:44,039 --> 01:11:47,079
Maar provincies doen het net zo goed.
Het is vaak nautisch baggerwerk.

01:11:47,199 --> 01:11:49,640
Gemeenten doen vaak
binnen de stedelijke kern nog wat...

01:11:49,760 --> 01:11:52,800
of laten het over aan een waterschap,
maar werken daarin samen.

01:11:52,920 --> 01:11:56,000
De havenschappen natuurlijk.
Je hebt tal van opdrachtgevers...

01:11:56,119 --> 01:11:59,960
die in meer of mindere mate
baggerwerken aanbesteden.

01:12:00,840 --> 01:12:04,399
Als je dan kijkt naar MVOI,
wat kan ik dan binnen zo'n baggerwerk?

01:12:04,520 --> 01:12:07,680
Dan is het vooral interessant om te kijken:
waar zit de impact?

01:12:07,800 --> 01:12:09,560
Tuurlijk, je doet het voor een reden.

01:12:09,680 --> 01:12:13,000
Vaak het op diepte houden,
het gaat om klimaatadaptatie natuurlijk.

01:12:13,119 --> 01:12:15,279
Waterveiligheid heeft ermee te maken.

01:12:16,079 --> 01:12:20,359
Nautisch baggeren. Dat zijn vaak dingen
die al van tevoren zijn vastgelegd.

01:12:21,359 --> 01:12:27,520
Soms is het echt ecologisch warm
of is het een randaspect.

01:12:27,640 --> 01:12:32,119
Daar komt al wat meer bandbreedte
waarin je aanbestedingskeuzes kan maken.

01:12:32,239 --> 01:12:34,439
Dat geldt ook voor de afzet van je bagger.

01:12:34,560 --> 01:12:39,399
Dat kan heel circulair. Het kan op de kant.
Het kan in de vorm van een baksteen.

01:12:39,520 --> 01:12:41,840
Wat je niet wil,
is dat het naar de stort gaat.

01:12:41,960 --> 01:12:46,039
Kortom, er zijn legio mogelijkheden
waar je met je bagger naartoe gaat.

01:12:46,159 --> 01:12:50,600
Dat hele proces zelf is vrij arbeidsintensief
of energie-intensief, eigenlijk.

01:12:50,720 --> 01:12:53,239
Er komt veel zwaar transport bij kijken.

01:12:54,119 --> 01:12:57,800
Daar hebben we met elkaar ook afspraken
over gemaakt in het SEB-convenant.

01:12:57,920 --> 01:13:01,399
Ook in dat convenant zie je
dat er een ambitieniveauverschil is.

01:13:01,520 --> 01:13:03,960
Kortom, dat je daar keuzes kan maken.

01:13:04,079 --> 01:13:07,039
Het SEB-convenant?
-Schoon en emissieloos bouwen.

01:13:07,159 --> 01:13:12,079
Ik noem het schoon en emissieloos baggeren,
een woordgrapje wat wij graag gebruiken.

01:13:12,199 --> 01:13:15,479
Het gaat om de afspraken die overheden
met elkaar hebben gemaakt...

01:13:15,600 --> 01:13:20,279
om te bewegen
naar meer emissieloos, elektrisch.

01:13:20,399 --> 01:13:23,319
Dat heeft dan ook weer
met fijnstof te maken.

01:13:23,439 --> 01:13:26,399
Zeker baggeren, dat gebeurt veel,
ook in stedelijk gebied.

01:13:26,520 --> 01:13:29,920
Met al dat materieel,
wil je dat fijnstof daar bijvoorbeeld niet.

01:13:30,039 --> 01:13:34,640
Dus ook daar kan je stappen zetten
via je aanbesteding.

01:13:36,079 --> 01:13:39,159
Ruimtelijke impact
is ook iets wat erop staat.

01:13:39,279 --> 01:13:44,319
Als je de bagger in je park moet leggen,
ja, daar zijn meningen over.

01:13:44,439 --> 01:13:48,880
Soms wil je dat juist wel, van: jongens,
het ligt daar toch, dus hou het vooral daar.

01:13:49,000 --> 01:13:53,760
Maar je kan er ook geluidswallen
mee maken, et cetera.

01:13:53,880 --> 01:13:57,920
Kortom, ook in je ruimtelijke impact
kan je zelf dingen in je planfase bepalen...

01:13:58,039 --> 01:14:01,199
maar je kan ook je opdrachtnemer
daarin uitdagen.

01:14:02,000 --> 01:14:05,199
Dan heb je automatisch ook weer
met transportbewegingen te maken.

01:14:05,319 --> 01:14:07,560
Zit het in de buurt of is het verder weg?

01:14:09,279 --> 01:14:13,000
Veel zaken zijn wel genormeerd,
zeker de milieu- en energiekant.

01:14:14,159 --> 01:14:18,800
Zoals ik zei, in de planfase dek je al
een hoop af maar er blijft nog veel over.

01:14:18,920 --> 01:14:22,159
En je ziet ook in de markt,
die heel concurrerend is...

01:14:22,279 --> 01:14:27,920
veel kleinere opdrachtgevers,
ook grotere, dagen elkaar uit.

01:14:28,039 --> 01:14:32,800
Bij de ene gaat de transitie een stuk sneller
dan de andere als het om emissieloos gaat.

01:14:32,920 --> 01:14:37,359
Maar anderen hebben weer
ecologische aspecten hun kwaliteiten.

01:14:37,479 --> 01:14:44,520
En speel je als inkoper, als overheid
dan een belangrijke rol in die transitie?

01:14:44,640 --> 01:14:48,920
Ja, zeker. Als je kijkt: waar zit mijn impact
en waar wil ik wat doen?

01:14:49,039 --> 01:14:52,319
Dan ben je aan zet.
Dan kan je gewoon de markt uitdagen.

01:14:52,439 --> 01:14:58,560
Je ziet ook vaak in aanbestedingen dat
de kwaliteit de helft van de prijs bepaalt.

01:14:58,680 --> 01:15:03,880
Dus dat je fictieve kortingen toepast.
Ja, je bent dus inderdaad flink aan zet.

01:15:04,000 --> 01:15:08,000
De overheid is de enige of een van
de weinige grote opdrachtgevers, denk ik.

01:15:08,399 --> 01:15:10,279
Ja, de bepalende factor wel.

01:15:10,399 --> 01:15:14,159
Als wij geen duidelijke lijn uitzetten,
dan gebeurt het niet in de markt.

01:15:14,279 --> 01:15:16,640
De markt kan dat goed.
Dat hebben ze ook laten zien.

01:15:16,760 --> 01:15:19,239
Maar je moet wel die lijn uitzetten.
Ja, zeker.

01:15:19,359 --> 01:15:22,159
Dus dat is een beetje de context...

01:15:23,319 --> 01:15:24,840
als het gaat om baggeren.

01:15:24,960 --> 01:15:27,279
En wat ik al zei, er liggen veel opties...

01:15:27,399 --> 01:15:30,479
die je, als je daar geld voor over hebt,
ook moet monitoren.

01:15:30,600 --> 01:15:36,560
En ik denk dat je dan juist in het doel
waar Godard het woord voor doet...

01:15:36,680 --> 01:15:39,600
heel goed gebruik kan maken van:
hoe pak ik dat eigenlijk aan?

01:15:39,720 --> 01:15:43,000
Is dit het moment dat we gaan schakelen?

01:15:43,119 --> 01:15:45,800
Ja, want je noemde het al,
het is een mooie lijst...

01:15:45,920 --> 01:15:49,680
om eens doorheen te grasduinen.

01:15:49,800 --> 01:15:54,279
Wat zou je er zelf uitpikken?
Je noemde een aantal van die zaken...

01:15:54,399 --> 01:15:59,319
Je zei ook
dat er een hoop genormeerd is.

01:15:59,439 --> 01:16:04,439
Welke zou jij sowieso uitvragen?
En waar zou jij informatie op willen?

01:16:04,560 --> 01:16:08,560
Klassiek zie je natuurlijk klimaatmitigatie.
Ik gaf het al aan.

01:16:08,680 --> 01:16:10,840
Je hebt veel materieel ingezet...

01:16:12,279 --> 01:16:15,199
maar circulariteit
is ook wel duidelijk een aspect...

01:16:15,319 --> 01:16:17,159
waar je mee aan de slag kan.

01:16:18,960 --> 01:16:22,000
En als we het
over klimaat en mitigatie hebben...

01:16:22,880 --> 01:16:26,159
dan gaat het over het materieel
wat je inzet.

01:16:26,279 --> 01:16:30,760
Zou je daar ook nog een ander thema
aan kunnen koppelen?

01:16:30,880 --> 01:16:34,840
Het materieel wat je inzet, maar ook
de transportafstanden bijvoorbeeld.

01:16:34,960 --> 01:16:39,000
Hoe ga je daarmee om? Dat is als het
om hinder gaat of om luchtkwaliteit...

01:16:39,119 --> 01:16:41,439
maar net zo goed om je emissies.

01:16:41,560 --> 01:16:43,600
Je ziet wel in bestekken terugkomen...

01:16:43,720 --> 01:16:48,840
dat ze een opslag doen voor het aantal
kilometers dat er gereden moet worden.

01:16:50,159 --> 01:16:54,039
Dat is ook goed om terug te krijgen
als informatie.

01:16:54,159 --> 01:16:57,319
Ik denk dat dat ook een aspect is
met je opdrachtgever...

01:16:57,439 --> 01:17:00,640
of dat je van tevoren zelf nadenkt:
hoe ga ik dit monitoren?

01:17:00,760 --> 01:17:02,840
Wil ik cijfers terugzien
van mijn opdrachtgever?

01:17:02,960 --> 01:17:05,840
Iets wat je heel goed kan beschrijven
in je aanbesteding.

01:17:05,960 --> 01:17:10,079
Of je zegt: nee, ik wil een jaargesprek,
één keer in het jaar met jou om tafel.

01:17:11,000 --> 01:17:13,159
Hoe gaat het bij jou
met die klimaatmitigatie?

01:17:13,279 --> 01:17:15,199
Hoe ga jij om met die transitie?

01:17:15,319 --> 01:17:18,039
Het is ook een groeipad, die transitie...

01:17:18,159 --> 01:17:21,880
dus daar past zo'n jaargesprek ook bij,
om dat goed te evalueren met elkaar.

01:17:22,000 --> 01:17:28,039
Kortom, de manier waarop je monitort,
heeft veel te maken met de acceptatie van:

01:17:28,159 --> 01:17:31,359
wat past bij ons
en wat past bij mijn opdrachtnemers?

01:17:31,479 --> 01:17:35,479
Want wat een interessante is,
ook als je kijkt naar de Excel...

01:17:35,600 --> 01:17:37,479
Je noemt schoon en emissieloos bouwen.

01:17:38,640 --> 01:17:42,199
Daar is wat hybride...

01:17:43,039 --> 01:17:46,319
We hebben twee thema's
die daar eigenlijk relevant voor kunnen zijn.

01:17:46,439 --> 01:17:49,000
Het is maar net welke je aangrijpt.

01:17:49,800 --> 01:17:56,840
Klimaatmitigatie is een thema,
want als je schoon en emissieloos bouwt...

01:17:56,960 --> 01:18:00,560
door gebruik te maken van elektriciteit...

01:18:00,680 --> 01:18:04,920
ben je als het goed is
je elektriciteit aan het opladen.

01:18:05,039 --> 01:18:07,520
Mogelijk met eigen opgewekte energie...

01:18:07,640 --> 01:18:12,560
maar grote kans dat je het doet
met de elektriciteitsmix die in Nederland is.

01:18:13,439 --> 01:18:19,880
Dan heb je eigenlijk te maken
met een deels grijze en deels groene bron.

01:18:20,000 --> 01:18:22,239
Dus als we het hebben over emissieloos...

01:18:22,359 --> 01:18:27,279
misschien wel bij de uitlaat
van het materieel zelf...

01:18:27,399 --> 01:18:34,239
maar niet zozeer in de hele toeleveringsketen
van de energie die je dan gebruikt.

01:18:34,359 --> 01:18:40,760
Dus daar is nog wel een discussie over:
hoort SEB thuis onder klimaatmitigatie?

01:18:40,880 --> 01:18:47,800
Of zou je toch eerder bij milieu
en dan specifiek luchtkwaliteit uitkomen?

01:18:47,920 --> 01:18:52,680
Dat is waar wij in Rotterdam voor kiezen,
maar het heeft dus op beide vlakken effect.

01:18:52,800 --> 01:18:56,399
Alleen het effect voor luchtkwaliteit
is bijna 100%...

01:18:56,520 --> 01:19:00,880
en het effect op de energietransitie
is zeg maar 50%.

01:19:01,000 --> 01:19:04,119
Ja, volgens mij hoorde ik
het je ook al even zeggen, Evert.

01:19:04,239 --> 01:19:07,279
Ik hoorde je luchtkwaliteit
volgens mij ook noemen.

01:19:07,399 --> 01:19:10,319
Ja, zeker in een stedelijk gebied.
Dan speelt het heel erg.

01:19:10,439 --> 01:19:12,880
En als je helemaal
achter in die polder zit...

01:19:13,000 --> 01:19:16,880
dan is de uitdaging misschien:
HVO, wat je nu heel veel ziet...

01:19:17,000 --> 01:19:19,319
en is elektrisch gewoon net
nog even wat lastiger.

01:19:19,439 --> 01:19:22,239
Of niet het punt
waar je wil beginnen met die transitie.

01:19:22,359 --> 01:19:25,359
In het stedelijk gebied
is het de luchtkwaliteit.

01:19:25,479 --> 01:19:29,520
Want de kijkers
zien waarschijnlijk de Excel nu.

01:19:29,640 --> 01:19:33,960
Als je kijkt bij milieu en dan specifiek
het onderdeel luchtkwaliteit...

01:19:34,079 --> 01:19:36,520
zou je daar ook de transportafstanden
kunnen opnemen.

01:19:36,640 --> 01:19:40,199
Dus van hoe ver komt die aannemer?

01:19:41,119 --> 01:19:42,640
Waar gaat die naartoe?
-Ja.

01:19:42,760 --> 01:19:46,840
En maakt hij daarbij gebruik
van zero emission-vervoersmiddelen?

01:19:46,960 --> 01:19:53,079
Heeft hij materieel en kan hij daarvan
het aantal stuks weergeven?

01:19:53,840 --> 01:19:57,600
Maar nog mooier,
dat is een verdiepende vraag eigenlijk:

01:19:57,720 --> 01:20:00,279
hoeveel draaiuren
maakt hij dan met dat materieel?

01:20:00,399 --> 01:20:02,000
Dat wil je ook rapporteren...

01:20:02,119 --> 01:20:06,720
want hij kan wel een zero emission-
materieelstuk neerzetten...

01:20:06,840 --> 01:20:13,359
maar toch in de praktijk vooral
gebruikmaken van zijn dieselmaterieel.

01:20:13,479 --> 01:20:17,279
Ik wil je even onderbreken,
want we duiken meteen de Excel in...

01:20:17,399 --> 01:20:19,199
en dat hadden we ook afgesproken.

01:20:19,319 --> 01:20:21,800
Maar ik kan me voorstellen
dat de kijkers thuis denken:

01:20:21,920 --> 01:20:25,000
goh, dat zijn wel heel veel kolommen
en rijen die ik zie staan.

01:20:25,119 --> 01:20:26,800
Misschien heel kort eventjes...

01:20:27,520 --> 01:20:31,920
waar die uit bestaat.
-Ik zal even uitzoomen.

01:20:32,039 --> 01:20:37,920
Ja, maar hier zie je in de linkerkolom
eigenlijk in verschillende kleuren...

01:20:38,039 --> 01:20:40,159
de verschillende MVOI-thema's staan.

01:20:40,279 --> 01:20:45,000
Dus klimaatmitigatie, klimaatadaptatie
staan bij elkaar genoemd.

01:20:45,119 --> 01:20:50,560
Circulair, milieu en dat is dan uitgewerkt
in luchtkwaliteit en biodiversiteit.

01:20:52,000 --> 01:20:55,760
En hier de sociale thema's,
ketenverantwoordelijkheid en ISV.

01:20:55,880 --> 01:20:58,479
Diversiteit en inclusie, en social return.

01:20:58,600 --> 01:21:02,640
En voor al die thema's,
voor al die zes à zeven thema's...

01:21:02,760 --> 01:21:06,960
hebben we in deze kolom,
dus de KPI-omschrijving...

01:21:07,079 --> 01:21:12,560
een aantal indicatoren benoemd.

01:21:12,680 --> 01:21:16,239
Even teruggaand naar zero emission.

01:21:16,359 --> 01:21:18,840
Dan zou je dus
als indicator kunnen gebruiken:

01:21:18,960 --> 01:21:22,039
het aantal draaiuren met zero emission.

01:21:22,159 --> 01:21:25,279
Dat is een indicator
waar je dan op gerapporteerd wil krijgen.

01:21:25,399 --> 01:21:27,680
Waarin je vragen kan stellen
in je aanbesteding.

01:21:27,800 --> 01:21:34,520
Hoeveel draaiuren
ga jij zero emission leveren?

01:21:34,640 --> 01:21:38,560
En dat kun je monitoren en ook
aan het einde van het contract controleren.

01:21:38,680 --> 01:21:41,439
Juist ook een mooi gespreksonderwerp
met je opdrachtnemer...

01:21:41,560 --> 01:21:44,039
omdat in die hele transitie, draaiuren...

01:21:44,159 --> 01:21:47,239
Ik heb een accupakket, maar hoelang
gaat die mee, hoelang is mijn werk?

01:21:47,359 --> 01:21:49,000
Heb je een heel mooi gesprek.

01:21:49,119 --> 01:21:51,720
En gedurende het gesprek
kan je ook de punten vinden:

01:21:51,840 --> 01:21:55,079
oké, maar moet ik dan op deze puntjes
gaan letten in de monitoring?

01:21:55,199 --> 01:21:57,439
Ja, dat vind ik een hele goede.

01:21:57,560 --> 01:22:00,439
En je noemde ook circulariteit.

01:22:00,560 --> 01:22:05,239
Dan gaat het bij baggeren
vooral om die uitstroom.

01:22:05,359 --> 01:22:10,520
Wat doe je met het bagger
wat je uit de rivier of het water haalt?

01:22:10,640 --> 01:22:14,479
Dan zie je hier bij circulair
ook een aantal varianten staan.

01:22:14,600 --> 01:22:16,680
Het vrijkomende materiaal.

01:22:17,560 --> 01:22:21,479
In hoeverre gaat dat
naar de stortverbranding of compostering?

01:22:21,600 --> 01:22:25,079
In hoeverre gaat dat naar hergebruik
of gaat het naar recycling?

01:22:25,199 --> 01:22:29,239
Deze indicatoren zijn niet letterlijk
passend voor bagger.

01:22:29,359 --> 01:22:33,239
Dat zie je dan ook weer, want dit is
geredeneerd vanuit een product...

01:22:34,079 --> 01:22:36,960
maar in jouw geval of in het geval
van baggerwerkzaamheden...

01:22:37,079 --> 01:22:40,680
waar zou je...
-Dit is een heel goede toolbox.

01:22:40,800 --> 01:22:43,960
Inderdaad, ieder vakspecialisme
heeft zijn eigen termen.

01:22:44,079 --> 01:22:47,159
Maar die Ladder van Lansink
zie je terug bij het baggerwerk.

01:22:47,279 --> 01:22:51,880
Wat je eigenlijk wil, is dat het zoveel mogelijk
op de kant in het systeem blijft.

01:22:52,000 --> 01:22:55,119
Dus dan heb je het meer over
het hergebruik van materiaal.

01:22:56,560 --> 01:23:00,680
Je kan het ook gaan bakken.
Dat is ook een vorm van hergebruik...

01:23:00,800 --> 01:23:04,199
maar dan wel een stapje anders
op die Ladder van Lansink.

01:23:04,319 --> 01:23:06,920
In je aanbestedingen
kun je daar punten aan besteden.

01:23:07,039 --> 01:23:09,840
Je ziet ook vaak dat de aannemer
met een plan moet komen:

01:23:09,960 --> 01:23:13,760
Dit is het gebied, dit is de bagger.
De kwaliteit weten ze vaak al.

01:23:13,880 --> 01:23:16,640
Kom maar met ideeën.
Vervolgens is het natuurlijk toetsen:

01:23:16,760 --> 01:23:19,960
hoe pakt het uit in de uitvoering?

01:23:20,079 --> 01:23:23,960
En dan heb je dat stukje monitoring.
-Zijn die plannen nu ook al kwantitatief?

01:23:24,880 --> 01:23:29,039
Ja, bagger is kwantitatief, echt van:
zoveel kuub verwachten we dat eruit komt.

01:23:29,159 --> 01:23:30,640
Er wordt ook vaak nagemeten.

01:23:30,760 --> 01:23:33,600
Het gaat allemaal op transport
als het niet op de kant gaat...

01:23:33,720 --> 01:23:37,680
en als het op de kant gaat, dan heb je
nog steeds draaiuren bij wijze van spreken.

01:23:37,800 --> 01:23:41,399
Maar zodra het in die vrachtwagen zit,
dan gaat het om kuub.

01:23:41,520 --> 01:23:44,159
Dus dat kan je heel goed
bijhouden eigenlijk.

01:23:44,279 --> 01:23:48,880
En zijn er goede monitoringssystemen
die nu veel gebruikt worden?

01:23:49,000 --> 01:23:52,840
Sowieso, dat wisselt per waterbeheerder.

01:23:52,960 --> 01:23:56,279
Er zijn waterbeheerders die echt uitvragen:
dit is het baggervak.

01:23:56,399 --> 01:24:00,600
Laat achteraf maar weten hoeveel
vrachtwagens hieruit zijn gekomen.

01:24:01,560 --> 01:24:05,479
En er zijn waterschappen
die dat veel meer loslaten in de zin van:

01:24:05,600 --> 01:24:07,640
ik wil gewoon dat die op diepte komt.

01:24:09,039 --> 01:24:13,680
Dan zijn de kuub minder iets
waar dat vergrootglas op ligt.

01:24:13,800 --> 01:24:18,600
Dus dat hangt een beetje af van de cultuur
van je organisatie, denk ik.

01:24:18,720 --> 01:24:23,760
Eigenlijk heb je al heel veel verschillende
thema's langs laten komen.

01:24:24,720 --> 01:24:27,239
We hebben nu dus gekeken naar klimaat.

01:24:28,399 --> 01:24:31,479
Adaptatie zit in de kern van baggeren.

01:24:31,600 --> 01:24:34,279
Daar lever je al een bijdrage.

01:24:34,399 --> 01:24:39,319
Klimaatmitigatie
dan wel zero emission en luchtkwaliteit.

01:24:39,439 --> 01:24:43,079
Het is even de vraag
waar je dat onder zou scharen.

01:24:43,199 --> 01:24:47,319
Je zou het onder allebei kunnen meenemen.
Ook overigens, circulair.

01:24:47,439 --> 01:24:51,239
En vooral de toepassing van
het uitgaande materiaal hebben we besproken.

01:24:51,359 --> 01:24:54,119
Zie je nog andere kansen
bij de andere thema's?

01:24:55,079 --> 01:24:56,760
Biodiversiteit?
-Ja.

01:24:56,880 --> 01:25:00,520
Daar is veel mogelijk,
maar het is een beetje contextafhankelijk.

01:25:00,640 --> 01:25:05,319
Ik denk dat het niet het meest logisch is
om daar op in te gaan.

01:25:06,479 --> 01:25:11,239
Ketenverantwoordelijkheid
zit al veel in het baggerwerk.

01:25:11,359 --> 01:25:14,439
De CO2-prestatieladder is al
een stukje ketenverantwoordelijkheid.

01:25:14,560 --> 01:25:17,680
Zeker op niveau vijf
als je die uitvraagt.

01:25:17,800 --> 01:25:20,439
Verder is er veel genormeerd
als het om depots gaat...

01:25:20,560 --> 01:25:24,039
maar uiteindelijk breng je
geen product binnen, je koopt niks.

01:25:24,159 --> 01:25:25,760
Je brengt vooral iets weg.

01:25:25,880 --> 01:25:27,239
Dus dan, ja...

01:25:27,359 --> 01:25:30,600
Diversiteit en inclusie
vind ik een lastige voor baggerwerk.

01:25:30,720 --> 01:25:33,840
Het is zo efficiënt gemaakt...

01:25:33,960 --> 01:25:36,399
dat je met zo weinig mogelijk handen
buiten bezig bent.

01:25:36,520 --> 01:25:38,560
En die handen
moeten verschillende dingen doen.

01:25:38,680 --> 01:25:40,840
Maar op kantoor kan het weer wel, denk ik.

01:25:40,960 --> 01:25:44,960
Zeker de wat grotere baggerbedrijven,
daar zit gewoon een kantoor achter.

01:25:45,079 --> 01:25:50,039
Dat geldt ook voor social return. Ik zie het niet
terug, maar volgens mij liggen daar kansen...

01:25:50,159 --> 01:25:54,439
als je daar als organisatie
belang aan hecht.

01:25:54,560 --> 01:25:58,319
Het komt niet veel terug in baggeren?
-In de aanbestedingen zie ik het niet veel.

01:25:58,439 --> 01:26:01,159
Nee, ik denk dat daar
meer mogelijkheden in zijn...

01:26:01,279 --> 01:26:05,760
dan dat ik nu aantref.
-Oké. Mooi.

01:26:06,960 --> 01:26:10,239
Goed, dan zijn we de lijst
in ieder geval doorgelopen.

01:26:10,359 --> 01:26:13,479
Nu we deze lijst zo doornemen...

01:26:13,600 --> 01:26:18,439
zou jij nog nieuwe keuzes
of nieuwe prioriteiten toevoegen...

01:26:18,560 --> 01:26:21,199
aan jullie netwerk of jullie traject?

01:26:21,319 --> 01:26:24,319
Wat zou jij zelf als eerste stappen zetten?

01:26:24,439 --> 01:26:29,399
Als je hiernaar kijkt, die social return
lijkt me een punt van verbetering.

01:26:29,520 --> 01:26:32,239
Daar zou meer aandacht
op gelegd kunnen worden.

01:26:32,359 --> 01:26:36,279
En we noemden net al even:
fijnstof of emissie.

01:26:36,399 --> 01:26:38,960
Je ziet nu vaak
dat het gericht is op emissie.

01:26:39,079 --> 01:26:43,119
Fijnstof mag wat meer
uit de verf komen, denk ik.

01:26:43,239 --> 01:26:46,199
Dat is wel iets
wat beter gekwantificeerd kan worden.

01:26:46,319 --> 01:26:48,239
Wat de echte impact nou eigenlijk is.

01:26:48,359 --> 01:26:52,399
Dat geeft weer wat handen en voeten
voor de toekomst, hoe je dat doet.

01:26:52,520 --> 01:26:57,279
Zou je dan fijnstof als aparte categorie
inzichtelijk willen krijgen?

01:26:57,399 --> 01:27:01,720
Want uiteindelijk, luchtkwaliteit
en zero emission-materieel bijvoorbeeld...

01:27:01,840 --> 01:27:04,159
is een manier om fijnstof te voorkomen.

01:27:04,279 --> 01:27:08,840
Misschien niet 100%,
maar ik ga er even vanuit dat dat wel...

01:27:08,960 --> 01:27:13,560
In deze zit hij al als categorie benoemd,
denk ik. In jouw overzicht.

01:27:13,680 --> 01:27:16,319
Dus op zo'n manier
kan je hem gewoon benaderen.

01:27:16,439 --> 01:27:19,760
Dan kan je kijken: wat kan ik binnen
mijn bestek en hoe ga ik dat meten?

01:27:19,880 --> 01:27:21,960
Dat meten lijkt me heel goed om te doen.

01:27:22,960 --> 01:27:26,159
Ja, goed.
-Dank.

01:27:26,279 --> 01:27:29,760
Ik denk dat we het hierbij laten.
Jullie hebben ze allemaal doorgelopen.

01:27:29,880 --> 01:27:33,319
Godard, misschien goed om te vertellen,
dit zijn de keuzes die je maakt:

01:27:33,439 --> 01:27:35,640
hier zet ik op in, hier zet ik op in.

01:27:35,760 --> 01:27:38,560
Dat is niet het enige in die tool,
want je gaf al aan:

01:27:38,680 --> 01:27:41,359
vervolgens ga je naar indicatoren
en hoe je het kan meten.

01:27:41,479 --> 01:27:47,119
Daar rolt iets uit waar je echt
in de praktijk mee aan de slag kan.

01:27:48,760 --> 01:27:51,439
Een vraag die daarop aansluit:
is dit een openbare sheet?

01:27:51,560 --> 01:27:55,760
Reken maar, want daar is hij voor opgezet.
Gebruik hem vooral.

01:27:56,520 --> 01:28:01,439
Er staan linkjes op zowel de website
van PIANOo als op de website van CE Delft.

01:28:01,560 --> 01:28:07,000
En we sturen jullie na afloop
een mail toe...

01:28:07,119 --> 01:28:12,840
waarin niet alleen de presentaties zit,
maar ook de linkjes naar de bestanden.

01:28:12,960 --> 01:28:17,479
Dat is dit Excel-bestand, maar vooral
ook de Handreiking die erbij zit...

01:28:17,600 --> 01:28:21,720
want die geeft veel meer uitleg
over de onderwerpen zelf...

01:28:21,840 --> 01:28:26,319
maar ook wat de indicatoren zijn
en de manier waarop je het kan meten.

01:28:30,159 --> 01:28:32,560
Er wordt nog een vraag gesteld
over biodiversiteit.

01:28:32,680 --> 01:28:35,920
Niet besproken, maar er zijn wel
veel kansen rondom biodiversiteit.

01:28:36,039 --> 01:28:38,840
Dat kan je denk ik alleen maar beamen?

01:28:38,960 --> 01:28:41,119
Ik denk in elk gebied,
als je buiten werkt...

01:28:41,239 --> 01:28:44,960
heb je met je omgeving
en met biodiversiteit te maken.

01:28:46,840 --> 01:28:49,079
Het is meer: ga je dat als eis stellen?

01:28:49,199 --> 01:28:51,800
Als je dat als eis stelt,
is het makkelijk buiten te toetsen.

01:28:51,920 --> 01:28:53,720
Dus dan is dat je stukje normering.

01:28:53,840 --> 01:28:58,000
Als het een gunningcriterium wordt, daag
de markt uit en laat ze daarin meedenken.

01:28:58,119 --> 01:29:01,319
Laat ze met een plan komen, bijvoorbeeld.
-Oké, dank je wel.

01:29:02,479 --> 01:29:08,640
Gaan we naar Joop.
Ik geef de afstandsbediening even door.

01:29:09,319 --> 01:29:15,039
Joop, zou jij ons mee willen nemen in de
ins en outs van het project rondom de A1?

01:29:15,159 --> 01:29:21,680
Ja, het is een project, een verbreding
van de A1 van Apeldoorn naar Azelo.

01:29:21,800 --> 01:29:24,920
Ik was er zelf niet bij betrokken,
maar ik heb hem uitgekozen...

01:29:25,039 --> 01:29:29,920
omdat er heel veel materiaal en materieel
is ingezet en gebruikt.

01:29:30,039 --> 01:29:34,119
Met materieel bedoelen we
de machines die zijn gebruikt.

01:29:35,239 --> 01:29:38,960
Materiaal, natuurlijk asfalt, het beton.

01:29:41,199 --> 01:29:47,760
Het doel van het project was het verbeteren
van de doorstroming en de verkeersveiligheid.

01:29:47,880 --> 01:29:51,720
De ruimtelijke kwaliteit zo optimaal
mogelijk in de omgeving benutten...

01:29:51,840 --> 01:29:55,359
en het is een project waar heel erg
is ingezet op duurzaamheid.

01:29:55,479 --> 01:29:59,239
Zowel in het ontwerp,
de realisatie en het gebruik.

01:30:00,960 --> 01:30:03,600
Is de slide te zien voor de mensen thuis?

01:30:04,479 --> 01:30:06,640
Ik kijk even naar de techniek.
-Ja.

01:30:08,800 --> 01:30:12,279
Het gaat hier
om het stukje Apeldoorn-Twello.

01:30:12,399 --> 01:30:15,640
Dat is een onderdeel
van dit grotere project.

01:30:16,640 --> 01:30:20,760
Samen met Heijmans is het uitgevoerd,
het is inmiddels gereed.

01:30:20,880 --> 01:30:23,840
Het is vooral een verbreding geweest.

01:30:25,079 --> 01:30:27,479
Dan gaan we even naar deze slide.

01:30:27,600 --> 01:30:31,279
Hierin staan een aantal kengetallen
wat er allemaal is gebeurd...

01:30:31,399 --> 01:30:35,439
op het gebied van dit project
en hoe duurzaamheid is toegepast.

01:30:36,319 --> 01:30:38,399
Ik kan in algemene zin iets vertellen...

01:30:38,520 --> 01:30:45,920
over hoe Rijkswaterstaat duurzaam
probeert aan te besteden in de GWW.

01:30:46,039 --> 01:30:49,439
We hebben vier transitiepaden
die zich bezighouden met de verduurzaming...

01:30:49,560 --> 01:30:55,279
van wegverharding,
van kunstwerken, van WDSM.

01:30:55,399 --> 01:30:59,159
Dat is weg-, dijk- en spoormaterieel,
dus de machines...

01:30:59,279 --> 01:31:03,880
en kustlijnzorg en vaargeulonderhoud,
waar jij net iets over verteld hebt.

01:31:05,239 --> 01:31:08,159
We werken met de pelotonaanpak
en de koploperaanpak.

01:31:08,279 --> 01:31:13,920
Pelotonaanpak betekent dat we
de grote groep van marktpartijen...

01:31:14,039 --> 01:31:20,119
steeds iets duurzamer proberen te maken,
met iets strengere eisen in de tijd.

01:31:20,239 --> 01:31:24,479
En de koploperaanpak betekent
dat we op een aantal projecten...

01:31:24,600 --> 01:31:28,640
aannemers die voorlopen op het peloton...

01:31:28,760 --> 01:31:31,840
willen belonen en extra kansen
willen geven in projecten.

01:31:33,600 --> 01:31:38,560
In dit project zijn drie van de vier
transitiepaden vertegenwoordigd.

01:31:39,920 --> 01:31:45,439
Veel wegverharding, kunstwerken.
Daaronder verstaan we viaducten, bruggen.

01:31:45,560 --> 01:31:48,560
En natuurlijk het materieel dat is ingezet.

01:31:50,079 --> 01:31:52,960
Oké, dank je wel voor de inleiding.

01:31:53,760 --> 01:31:56,359
Godard, dan is het woord
weer eventjes aan jou.

01:31:56,479 --> 01:32:00,920
Op deze slide zie je heel veel verschillende
ingrepen die jullie gedaan hebben.

01:32:01,039 --> 01:32:08,119
Welke thema's zie jij terug
en hoe zou jij die zelf formuleren?

01:32:08,239 --> 01:32:14,479
Ik kan het nog verduidelijken. We besteden
meestal aan met MKI, milieukostenindicator.

01:32:14,600 --> 01:32:20,439
Dat betekent dat we de milieu-impact
van het project uitdrukken in euro's.

01:32:20,560 --> 01:32:26,279
Dat wil zeggen, hoe duurzamer
je aanbieding, hoe lager je MKI...

01:32:26,399 --> 01:32:30,760
hoe lager je prijs en hoe groter de kans
dat je de opdracht gegund krijgt.

01:32:30,880 --> 01:32:36,600
Daar komen bijvoorbeeld thema's
als circulariteit in terug.

01:32:37,680 --> 01:32:41,560
Dus hoe minder materiaal je gebruikt
of hoe duurzamer...

01:32:41,680 --> 01:32:44,600
hoe meer je hergebruikt, hoe lager je MKI.

01:32:44,720 --> 01:32:47,600
Afhankelijk van de scope
wordt materieel daar ook in meegenomen.

01:32:47,720 --> 01:32:52,600
Dus hoe duurzamer je materieel,
hoe lager je MKI.

01:32:53,720 --> 01:32:55,640
En dat zie je ook terug in deze cijfers.

01:32:55,760 --> 01:33:00,640
Dus wat vooral
heel veel impact maakt...

01:33:00,760 --> 01:33:06,079
is het materiaalgebruik,
dus asfalt, beton, liggers.

01:33:07,800 --> 01:33:11,920
Dat vooral.
-Ja, en dat is grappig aan de Excel.

01:33:13,199 --> 01:33:16,520
Daar zie je ook het dilemma
tussen de thema's soms opduiken...

01:33:16,640 --> 01:33:19,680
of de verbinding tussen thema's.

01:33:19,800 --> 01:33:21,840
Want als jij zegt hergebruik...

01:33:21,960 --> 01:33:26,640
met hergebruik kan je een hoop uitstoot
voorkomen. Helemaal waar.

01:33:26,760 --> 01:33:33,399
Je ziet hier geleiderail en asfalt,
beton worden hergebruikt.

01:33:33,520 --> 01:33:36,600
Allerlei materialen die op die manier...

01:33:36,720 --> 01:33:39,840
sowieso dus al op een circulaire manier
worden opgepakt.

01:33:39,960 --> 01:33:43,000
Dus die je terug zou vinden
onder circulair.

01:33:43,119 --> 01:33:44,800
Als je kijkt naar de input...

01:33:44,920 --> 01:33:50,199
dan kijk je dus eigenlijk naar
de samenstelling van de input.

01:33:50,319 --> 01:33:52,520
Dan zou je dat scharen onder hergebruikt.

01:33:52,640 --> 01:33:57,359
Door het hergebruiken
heb je ook minder CO2-uitstoot...

01:33:57,479 --> 01:33:59,439
in de totstandkomingsketen nodig.

01:33:59,560 --> 01:34:05,039
Want je hoeft dat staal, asfalt
en beton niet opnieuw te maken.

01:34:06,079 --> 01:34:09,159
Misschien dat het recycleproces
wat uitstoot, maar een stuk minder...

01:34:09,279 --> 01:34:14,359
dan het volledig vanaf de delving
een plek te geven.

01:34:14,479 --> 01:34:18,199
Dus daar komt het ook terug,
onder klimaatmitigatie.

01:34:18,319 --> 01:34:22,720
Uiteindelijk hebben we in de Excel
onder het thema milieu...

01:34:22,840 --> 01:34:29,479
ook de MKI-waarde
als een indicator opgenomen.

01:34:29,600 --> 01:34:34,760
Want dat is eigenlijk de bundeling
van verschillende milieueffecten.

01:34:34,880 --> 01:34:40,399
En dan zie je dus
dat je onder klimaatmitigatie...

01:34:40,520 --> 01:34:43,600
cijfers terug zou kunnen zien
op basis van dat hergebruik.

01:34:43,720 --> 01:34:47,920
Onder circulair zou je kunnen rapporteren
op percentage hergebruik.

01:34:48,039 --> 01:34:52,199
En binnen je MKI zal je ook
een verlaging van je totale MKI gaan zien.

01:34:52,319 --> 01:34:56,199
Dus zo zie je dat je
voor zo'n ingreep in dit geval...

01:34:56,319 --> 01:35:01,680
drie thema's en drie verschillende
indicatoren een plek geeft.

01:35:03,279 --> 01:35:05,960
Je zou ook prima alleen op MKI...

01:35:06,079 --> 01:35:10,079
of alleen op klimaatmitigatie
of alleen op circulair kunnen rapporteren.

01:35:10,199 --> 01:35:14,840
Maar om even de verbinding tussen
die verschillende thema's toe te lichten.

01:35:14,960 --> 01:35:20,039
Dat zou dus in het geval van hergebruik
op die drie thema's terug kunnen slaan.

01:35:20,159 --> 01:35:21,800
Ja, even een checkvraag.

01:35:21,920 --> 01:35:25,239
Ik denk dat je in de tool ook
wil laten zien hoe dat eruitziet?

01:35:25,359 --> 01:35:28,039
Ja, ik zal je meenemen.

01:35:28,159 --> 01:35:31,479
Ik vraag meteen aan de techniek
om die dan eventjes te tonen.

01:35:31,600 --> 01:35:35,760
Geeft mij ook de gelegenheid om daar
meteen twee vragen over te stellen.

01:35:36,920 --> 01:35:41,720
Is de tool vooral om aanbestedingen
voor te bereiden en in te richten?

01:35:41,840 --> 01:35:43,199
Ook.
-Dat is één.

01:35:43,319 --> 01:35:46,159
Maar de tweede vraag gaat over:

01:35:46,279 --> 01:35:50,479
kan die gebruikt worden voor rapportage
en het informeren van het management?

01:35:50,600 --> 01:35:53,239
Dat is óók waar.
En er zit ook nog iets tussenin.

01:35:53,359 --> 01:35:54,920
En dat is het monitoren zelf.

01:35:55,039 --> 01:35:58,640
Eigenlijk is het kip-ei.

01:35:58,760 --> 01:36:02,920
Als je geen data kan overleggen,
is het heel moeilijk om bij te sturen.

01:36:03,039 --> 01:36:08,960
Dus ja, deze tool is ontwikkeld
zodat er gemeten, gemonitord kan worden.

01:36:09,079 --> 01:36:13,000
Maar het is ook heel fijn om hem te hanteren,
eigenlijk wat Evert al aangeeft...

01:36:13,119 --> 01:36:15,439
als een lijst waaruit je kan kiezen:

01:36:15,560 --> 01:36:19,800
welke nuances gaan we binnen
de verschillende thema's oppakken...

01:36:19,920 --> 01:36:21,720
en op welke manier
gaan we dat uitvragen?

01:36:21,840 --> 01:36:25,680
Dus het helpt je bij de voorbereiding
van je aanbesteding...

01:36:25,800 --> 01:36:31,560
om de juiste thema's te selecteren,
om de juiste indicatoren erbij te pakken...

01:36:31,680 --> 01:36:36,079
om in het uitvraagproces ook te vragen
naar de juiste methodieken...

01:36:36,199 --> 01:36:42,560
die bewijsmateriaal of bewijslast geven
voor die thema's en die indicatoren.

01:36:43,560 --> 01:36:48,079
Uiteindelijk levert het als je al je projecten
op diezelfde manier gaat hanteren...

01:36:48,199 --> 01:36:53,680
je ook data op die uiteindelijk
voor bestuur en directie...

01:36:53,800 --> 01:36:57,319
een sturingsmiddel oplevert.

01:36:57,439 --> 01:36:59,039
Dus dat is het hele proces.

01:36:59,159 --> 01:37:05,560
Dus we zien het als relevant
voor heel veel rollen in die inkoopketen.

01:37:05,680 --> 01:37:10,880
Eigenlijk voor beleidsmakers al
om scherper te definiëren:

01:37:11,000 --> 01:37:13,239
wat willen wij
binnen die verschillende thema's?

01:37:13,359 --> 01:37:18,119
Voor inkoopteams om duidelijker te kiezen
en ook de bewijslast te selecteren.

01:37:18,239 --> 01:37:21,840
En uiteindelijk voor de praktijk
om het op te vragen.

01:37:21,960 --> 01:37:26,000
Beheer, contractmanagement,
die moeten het vergaren en bundelen...

01:37:26,119 --> 01:37:29,199
en dat uiteindelijk
terugkoppelen aan het bestuur...

01:37:29,319 --> 01:37:33,520
voor bijsturen of de vlag uithangen.

01:37:33,640 --> 01:37:38,800
Ja, ik miste tot nu toe even
het woordje contractmanagement.

01:37:38,920 --> 01:37:43,439
Maar ik ben blij dat je het noemt, want
daar zit ook wel de sleutel van het succes.

01:37:43,560 --> 01:37:45,640
Evert?
-Ja, wat ook heel mooi is...

01:37:45,760 --> 01:37:48,239
zeker als je het
in die beleidsfase oppakt...

01:37:48,359 --> 01:37:50,600
is dat je het gesprek aangaat
met de markt:

01:37:50,720 --> 01:37:54,319
dit is het beleidsvoornemen dat we hebben,
we willen er samen naartoe.

01:37:54,439 --> 01:37:57,520
Daar vraagt de markt ook duidelijk om.
Hoe gaan we dat meten?

01:37:57,640 --> 01:38:00,560
En als je van te voren
al wat handvatten mee kan geven...

01:38:00,680 --> 01:38:03,319
aan degenen die het uiteindelijk
toe moeten passen...

01:38:03,439 --> 01:38:05,680
komt er ook veel meer uniformiteit,
denk ik.

01:38:05,800 --> 01:38:09,359
En dat is wel kritiek van de markt:
joh, het moet wat uniformer.

01:38:09,479 --> 01:38:12,319
Prima dat je het doet, maar niet
op tien verschillende manieren.

01:38:12,439 --> 01:38:14,000
We hadden het er net al even over.

01:38:14,119 --> 01:38:17,560
Je zou nu 50 verschillende aanbestedingen
over hetzelfde product...

01:38:17,680 --> 01:38:21,479
op 50 verschillende manieren
uitgevraagd zien worden.

01:38:21,600 --> 01:38:24,840
En juist die uniformiteit
in het benaderen van de markt...

01:38:24,960 --> 01:38:28,600
en in het bepalen van: waar liggen die
zwaartepunten, waar moeten we op inzetten?

01:38:28,720 --> 01:38:32,479
Daarbij gaat het uiteindelijk helpen,
maar dan moet je wel dezelfde taal spreken.

01:38:32,600 --> 01:38:36,279
Als we dezelfde taal spreken aan de hand
van deze indicatoren helpt dat heel erg.

01:38:36,399 --> 01:38:40,279
Ik wil ook niet zeggen
dat deze indicatoren totaal uitputtend zijn.

01:38:40,399 --> 01:38:46,239
Nogmaals, het is een balanceeract geweest
tussen volledig en laagdrempelig.

01:38:46,359 --> 01:38:49,760
Dus er zal altijd nog
op genuanceerd kunnen worden.

01:38:49,880 --> 01:38:53,439
Maar ik denk wel dat het
een mooi startpunt is voor dat gesprek.

01:38:53,560 --> 01:38:56,720
Ik kijk ook even op de klok.
Die tikt gewoon genadeloos door.

01:38:56,840 --> 01:39:00,880
Ja, sorry, Joop. We gaan nog even
bij jouw project stilstaan.

01:39:01,000 --> 01:39:05,199
Ja, daar is tijd voor,
maar niet langer dan een paar minuten...

01:39:05,319 --> 01:39:08,600
want we moeten ook weer door.
-We hebben hergebruik al aangestipt.

01:39:08,720 --> 01:39:12,920
Dat kwam op een paar plekken terug
bij beton, asfalt en staal.

01:39:13,039 --> 01:39:19,079
Ik kan jouw scherm niet goed lezen,
maar welke thema's zie jij nog meer terug...

01:39:19,199 --> 01:39:21,239
als je naar de resultaten kijkt?
-Het materieel.

01:39:21,359 --> 01:39:24,800
We hebben echt ingezet
op emissieloos materieel...

01:39:24,920 --> 01:39:28,000
dus heel veel elektrisch materieel ingezet.

01:39:28,119 --> 01:39:31,720
Daar zijn ook uitdagingen
in naar voren gekomen...

01:39:31,840 --> 01:39:34,720
om de laadinfrastructuur te realiseren.

01:39:34,840 --> 01:39:39,000
Het is ook heel belangrijk als je
bij een aanbesteding of project...

01:39:39,119 --> 01:39:43,359
met emissieloos materieel aan de slag wil,
dat je in een vroeg stadium nadenkt over:

01:39:43,479 --> 01:39:46,359
hoe ga je het opladen,
waar ga je het opladen?

01:39:46,479 --> 01:39:49,359
En de mogelijkheden
ook deelt met de markt...

01:39:49,479 --> 01:39:54,000
zodat je daar niet in de contractfase
pas over na gaat denken...

01:39:54,119 --> 01:39:58,039
en dan tegen drempels aanloopt.
-Daar hebben jullie in kunnen faciliteren?

01:39:58,840 --> 01:40:04,760
Volgens mij zijn er laadpleinen gerealiseerd
waar gebruik van gemaakt is.

01:40:04,880 --> 01:40:09,079
Maar het team waar ik op dit moment
in werk, is echt in het leven geroepen...

01:40:09,199 --> 01:40:13,000
om projecten in een vroeg stadium
mee te nemen in deze vragen.

01:40:13,119 --> 01:40:16,560
Ook inzichtelijk te maken
wat de vermogensvraag is van een project...

01:40:16,680 --> 01:40:21,239
en dan te kijken in de omgeving:
is er voldoende beschikbaar?

01:40:21,359 --> 01:40:24,279
En zo niet, welke oplossing
kunnen we daarvoor creëren?

01:40:24,399 --> 01:40:27,720
Als je dan specifiek kijkt naar
het thema milieu en luchtkwaliteit...

01:40:27,840 --> 01:40:30,600
hebben jullie het ook
onder die geschaard?

01:40:30,720 --> 01:40:33,640
Zero emission
of schoon en emissieloos bouwen?

01:40:33,760 --> 01:40:37,560
Ja, ons transitiepad
zet vooral in op de transitie.

01:40:37,680 --> 01:40:42,279
Dat wil zeggen dat er steeds meer
materieel gebruikt wordt dat emissieloos is.

01:40:42,399 --> 01:40:46,079
Maar als dat nog steeds
wordt opgeladen met grijze stroom...

01:40:46,199 --> 01:40:48,520
dan zijn er nog steeds emissies.

01:40:48,640 --> 01:40:54,000
Maar het idee is wel dat de energiemix
in Nederland ook steeds groener wordt...

01:40:54,119 --> 01:40:58,479
en als het materieel er dan is
en de energiemix wordt groener...

01:40:58,600 --> 01:41:02,199
dan dragen we op die manier bij
aan het voorkomen van emissies.

01:41:02,319 --> 01:41:04,920
Ja, dat is ook een beetje kip-ei.
-Ja, zeker.

01:41:05,039 --> 01:41:08,199
Als je die stap niet zet,
verander je dat proces ook niet.

01:41:08,319 --> 01:41:11,079
Misschien leuk om aandacht te besteden
aan de sociale thema's...

01:41:11,199 --> 01:41:14,039
want het publiek ziet daar veel kansen.

01:41:14,840 --> 01:41:17,680
Leuk om daar dan in dit verband
ook even naar te kijken.

01:41:17,800 --> 01:41:20,880
Ja, kwam dat terug in jullie project?

01:41:21,000 --> 01:41:24,640
Volgens mij niet in deze aanbesteding,
maar dat durf ik niet zeker te zeggen.

01:41:24,760 --> 01:41:28,680
Maar het is wel een thema waar we
de laatste tijd meer mee bezig zijn.

01:41:28,800 --> 01:41:31,119
Waar ook nog echt kansen liggen.

01:41:31,239 --> 01:41:35,479
Ik weet wel dat we binnen onze eigen
bedrijfsvoering daar al best ver mee zijn...

01:41:35,600 --> 01:41:38,960
maar op de projecten
liggen daar nog zeker kansen.

01:41:39,680 --> 01:41:44,119
Aan welke thema's denk je dan? Want hier
zien we ketenverantwoordelijkheid en ISV.

01:41:44,239 --> 01:41:49,119
Gaat over het voorkomen van milieu-
en sociale misstanden in de keten.

01:41:49,239 --> 01:41:54,920
Bij dit soort projecten moet je
volgens mij altijd een mix vinden...

01:41:55,039 --> 01:41:58,880
in zoveel mogelijk doen, maar het ook
behapbaar houden voor je team...

01:41:59,000 --> 01:42:04,119
wat de aanbesteding
en de contractfase moet uitvoeren.

01:42:04,239 --> 01:42:09,600
Ik weet dat het vrij laagdrempelig is
om in ieder geval vragen te stellen...

01:42:09,720 --> 01:42:14,800
over ketenverantwoordelijkheid en daar
rapportages over op te vragen bijvoorbeeld.

01:42:14,920 --> 01:42:20,319
Waar denk je dan aan? Is dat bijvoorbeeld
de bitumen die dan een rol speelt?

01:42:20,439 --> 01:42:24,039
Wat je volgens mij het beste kan doen,
is aan je leverancier vragen:

01:42:24,159 --> 01:42:25,720
waar zie je de meeste risico's?

01:42:25,840 --> 01:42:32,560
Als iedere klant aan zijn leverancier
een bepaalde voorkeur gaat opleggen...

01:42:32,680 --> 01:42:36,479
dan moet hij over honderd
verschillende dingen gaan rapporteren.

01:42:36,600 --> 01:42:41,680
En als je de leverancier als expert vraagt:
waar zitten de risico's in jouw proces...

01:42:41,800 --> 01:42:43,680
en hou me daarvan op de hoogte...

01:42:43,800 --> 01:42:46,279
hou je het ook behapbaar
voor de leverancier.

01:42:46,399 --> 01:42:50,039
Een tip zou zijn, wat mij betreft ook,
kijk naar de MVO risicochecker.

01:42:50,159 --> 01:42:56,319
Dat geeft weer voor productcategorieën
én voor landen van herkomst:

01:42:56,439 --> 01:43:01,640
waar zitten de issues en de risico's
in de toeleveringsketen?

01:43:01,760 --> 01:43:06,640
Dus dat voorwerk kan je al zelf doen
door die risicochecker door te lopen...

01:43:06,760 --> 01:43:09,239
en zeker het gesprek aangaan
met marktpartijen:

01:43:09,359 --> 01:43:11,079
wat zien jullie daar gebeuren...

01:43:11,199 --> 01:43:15,399
en wat zien jullie als belangrijke
manieren om daaraan bij te dragen?

01:43:15,520 --> 01:43:18,199
Oké, ik stel voor
dat we het daarbij laten...

01:43:18,319 --> 01:43:22,840
en dat we bij het volgende traject
wat we bespreken...

01:43:22,960 --> 01:43:27,159
nog kijken naar de andere sociale thema's
zodat we die niet uit het oog verliezen.

01:43:29,039 --> 01:43:30,880
Dan gaan we schakelen naar Dongen.

01:43:32,079 --> 01:43:38,600
Ruud, jij gaat ons vertellen
om welk project het gaat.

01:43:38,720 --> 01:43:44,039
En misschien dat ik dan de clicker mag,
want ik mag even doorklikken hiervandaan.

01:43:46,600 --> 01:43:51,039
Ja, ik neem jullie graag mee
in onze praktijk.

01:43:52,199 --> 01:43:57,800
We zijn al een jaar of vijf,
samen met Ineke...

01:43:57,920 --> 01:44:01,680
aan het inzetten
op duurzaam en emissieloos...

01:44:01,800 --> 01:44:07,039
en alle thema's die eromheen spelen,
om die te gebruiken bij projecten.

01:44:09,439 --> 01:44:12,399
Een van de projecten
waar we vorig jaar voor stonden...

01:44:12,520 --> 01:44:17,000
was het vervangen van twee bruggen
in Dongen, in 's Gravenmoer.

01:44:18,960 --> 01:44:24,079
Waar we in het verleden weleens
zonder ontwerp gewerkt hebben...

01:44:24,199 --> 01:44:27,399
hebben we hier bewust gekozen
om met een ontwerpen te werken...

01:44:27,520 --> 01:44:32,680
omdat hier de buitenruimte
en de openbare ruimte heel beperkt was.

01:44:32,800 --> 01:44:37,159
Dus we hebben gezegd: dan gaan wij aan
de voorkant al zelf aan het ontwerp werken.

01:44:37,279 --> 01:44:39,960
Dat hebben we samen met ipv Delft gedaan.

01:44:41,920 --> 01:44:48,159
Tijdens de ontwerpfase hebben we
eigenlijk al direct duidelijk gemaakt...

01:44:48,279 --> 01:44:54,399
dat we in willen zetten op CO2-reductie
en het reduceren van materiaal.

01:44:54,520 --> 01:44:58,800
En dat de brug modulair moest zijn...

01:45:00,399 --> 01:45:02,399
dezelfde levensduur moest krijgen.

01:45:05,439 --> 01:45:13,239
Maar wel met nadrukkelijk minder CO2-uitstoot
dan een normale brug in normaal beton.

01:45:13,359 --> 01:45:15,800
Dan mag je graag de volgende slide...

01:45:17,640 --> 01:45:19,159
laten zien.

01:45:23,399 --> 01:45:25,800
Er is gewerkt met een werkomschrijving.

01:45:27,960 --> 01:45:31,800
Aanbesteding meervoudig onderhands. We
hebben aan de voorkant nadrukkelijk gezocht:

01:45:31,920 --> 01:45:35,760
welke aannemers zijn er bekend
met duurzaam beton?

01:45:35,880 --> 01:45:41,720
Om in ieder geval ook weer
voor ons het risico te beperken.

01:45:41,840 --> 01:45:45,960
Dat we bedrijven krijgen
die bekend zijn met de materie.

01:45:46,079 --> 01:45:49,960
We hebben gewerkt
met beste prijs-kwaliteitverhouding...

01:45:50,079 --> 01:45:53,079
en de aannemers
konden fictieve korting verdienen.

01:45:53,199 --> 01:45:59,920
En de laatste twee thema's
worden dadelijk door Ineke verder toegelicht.

01:46:00,039 --> 01:46:02,760
Van mij mag de volgende slide komen.

01:46:05,159 --> 01:46:07,520
Ineke, aan jou even het woord.
-Ja.

01:46:08,479 --> 01:46:11,000
We hebben gewerkt
met beste prijs-kwaliteitsverhouding.

01:46:11,119 --> 01:46:16,000
Traditioneel werd er altijd
op laagste prijs gegund bij de GWW...

01:46:16,119 --> 01:46:22,119
maar in dit geval bij de trajecten
die wij hebben gedaan de laatste jaren niet.

01:46:22,239 --> 01:46:27,079
Hier zie je een voorbeeld
waarbij dus de kwaliteit zit...

01:46:27,199 --> 01:46:31,479
in de MKI-waardes waar ze mee inschrijven.

01:46:31,600 --> 01:46:38,439
Dat was 75% en prijs telde mee voor 25%.

01:46:38,560 --> 01:46:43,000
Om een voorbeeld te geven, stel dat de
ingeschatte opdrachtwaarde van je project...

01:46:43,119 --> 01:46:45,159
100.000 euro zou zijn...

01:46:45,279 --> 01:46:52,439
dan zouden ze in dit geval 75.000 euro
korting kunnen krijgen op kwaliteit.

01:46:54,159 --> 01:46:56,279
Van mij mag je naar de volgende slide.

01:46:58,960 --> 01:47:06,960
Bij de brug is dus uitgegaan van een
referentiewaarde van bijna 2.500 euro.

01:47:07,079 --> 01:47:11,159
2.496 euro en 51 cent.

01:47:11,279 --> 01:47:14,399
Referentiewaarde
gaat over traditioneel beton.

01:47:16,079 --> 01:47:23,000
En als ze dan inschrijven op beton
en ze komen daaronder...

01:47:23,119 --> 01:47:24,560
dan krijgen ze dus korting.

01:47:24,680 --> 01:47:27,720
Zitten ze erboven,
dan zouden ze een optelling kunnen krijgen.

01:47:27,840 --> 01:47:33,560
Zitten ze precies op die referentiewaarde,
dan is het nul korting en nul bijtelling.

01:47:33,680 --> 01:47:38,600
En zitten ze eronder,
dan kunnen ze dus korting krijgen.

01:47:38,720 --> 01:47:41,279
Voldoende?
-Ja.

01:47:41,399 --> 01:47:44,239
Wat we daarbij
niet uit het oog verloren hebben, is:

01:47:45,560 --> 01:47:47,680
hoe borgen we nu de kwaliteit?

01:47:47,800 --> 01:47:55,279
En om dat ook in de voorbereidingsfase
helder te krijgen...

01:47:55,399 --> 01:48:02,199
hebben we de samenwerking gezocht
met BouwCirculair en met Bureau SKG-IKOB.

01:48:02,319 --> 01:48:08,399
BouwCirculair en SKG-IKOB hebben
samen een verificatieprotocol ontwikkeld...

01:48:08,520 --> 01:48:13,119
en in het verificatieprotocol
wordt polymeerbeton...

01:48:13,239 --> 01:48:16,520
op dezelfde parameters getoetst
als normaal beton...

01:48:16,640 --> 01:48:21,439
en wordt er getoetst
volgens Europese regelgeving.

01:48:21,560 --> 01:48:25,920
Want de Nederlandse regelgeving
voorziet nog niet in polymeerbeton.

01:48:26,039 --> 01:48:30,039
En wij wilden de uitdaging
toch echt wel in dit project brengen...

01:48:30,159 --> 01:48:33,640
door echt stevig in te zetten
op CO2-reductie...

01:48:34,720 --> 01:48:38,119
maar wel op een verantwoorde wijze.

01:48:38,239 --> 01:48:43,640
Daarom hebben we
in onze uitvraag ook aangegeven...

01:48:43,760 --> 01:48:49,880
dat als er met polymeerbeton aangeboden
wordt, dan zijn jullie verplicht...

01:48:50,000 --> 01:48:53,720
om het verificatieprotocol
van BouwCirculair te volgen.

01:48:54,760 --> 01:48:57,640
En de rapportage die daaruit komt...

01:48:57,760 --> 01:49:02,560
hebben we ook weer gebruikt
bij de uitvoering van dit project.

01:49:05,439 --> 01:49:10,520
Die bruggen zijn uiteindelijk
met polymeerbeton gemaakt.

01:49:10,640 --> 01:49:18,079
Wat voor ons daarbij ook van belang was
en waar we erg op gelet hebben...

01:49:18,199 --> 01:49:23,359
is ook dat de polymeerbeton onder normale
omstandigheden verwerkt kan worden.

01:49:26,000 --> 01:49:29,840
We zijn op de fabriek geweest
en we hebben gezien dat al die onderdelen...

01:49:29,960 --> 01:49:36,079
gewoon zonder specifieke persoonlijke
beschermingsmaatregelen geproduceerd zijn.

01:49:36,199 --> 01:49:41,760
Dus zo hebben we eigenlijk de markt
uitgedaagd en de producenten uitgedaagd...

01:49:42,720 --> 01:49:45,159
om die CO2-reductie
die wij voor ogen hebben...

01:49:45,279 --> 01:49:48,199
zo groot mogelijk te krijgen.

01:49:51,079 --> 01:49:55,319
Voor deze brug,
want wij zijn ook altijd benieuwd van:

01:49:55,439 --> 01:50:00,239
goh, is wat er beloofd is aan MKI-waarde
ook gehaald?

01:50:00,359 --> 01:50:02,760
Want iedereen kan van alles beloven.

01:50:02,880 --> 01:50:09,319
Daarvoor hebben wij gebruikgemaakt
van de projectmodule van BouwCirculair.

01:50:09,439 --> 01:50:12,000
Die hebben we
bij andere projecten ook gebruikt.

01:50:12,119 --> 01:50:19,159
Ons viel daarbij op dat de projectmodule
heel gebruiksvriendelijk is voor ons.

01:50:19,279 --> 01:50:22,279
Wij hoeven alleen maar de gegevens
van het project in te voeren.

01:50:22,399 --> 01:50:25,359
Maar ook van de aannemer
hebben we dat teruggekregen...

01:50:25,479 --> 01:50:29,840
want de aannemer
moet alle productinformatie...

01:50:29,960 --> 01:50:31,880
in de projectmodule opvoeren...

01:50:32,000 --> 01:50:34,880
maar ook alle stortbonnen
en alle leveringsbonnen.

01:50:35,000 --> 01:50:42,720
BouwCirculair toetst dan en rekent na
of inderdaad wat beloofd is behaald wordt.

01:50:43,880 --> 01:50:46,680
Ik wil daar graag...
Wacht even, ik wil nog graag, sorry...

01:50:46,800 --> 01:50:50,920
Ik wil nog iets aanvullen op dit verhaal,
want dit gaat over controle achteraf...

01:50:51,039 --> 01:50:56,840
maar wij schakelen ook een onafhankelijke
LCA-deskundige in bij onze projecten.

01:50:56,960 --> 01:51:00,840
Als er wordt ingeschreven,
dan gaat de inschrijving...

01:51:00,960 --> 01:51:06,640
die als eerste staat in principe
wel langs de LCA-deskundige...

01:51:06,760 --> 01:51:11,079
om te verifiëren of het wel reëel is
waarmee ingeschreven wordt...

01:51:11,199 --> 01:51:13,640
want anders ga je krijgen
dat je iets gunt...

01:51:13,760 --> 01:51:17,760
en dat ze achteraf niet halen
waarmee ze ingeschreven hebben.

01:51:17,880 --> 01:51:23,359
Dan kun je wel een boete opleggen,
maar dan heb je nog niet wat je wil bereiken.

01:51:23,479 --> 01:51:26,319
Dus wij doen ook controle vooraf.
Dat wou ik even aanvullen.

01:51:26,439 --> 01:51:28,119
Ja, goede aanvulling.

01:51:29,119 --> 01:51:33,039
Ik heb veel aanknopingspunten gehoord.
Ik denk dat heel veel vragen...

01:51:33,159 --> 01:51:35,760
ook al in de presentatie beantwoord zijn.

01:51:35,880 --> 01:51:38,760
De ontwerpen die beetgepakt zijn.

01:51:39,600 --> 01:51:43,279
Eén vraag vind ik nog wel heel interessant.
Ik heb MKI een aantal keren gehoord.

01:51:43,399 --> 01:51:48,119
Er wordt ook veel mee gewerkt.
Wat is de relatie tussen MKI en de tool?

01:51:48,239 --> 01:51:51,319
Misschien is dat wel een goede
om mee te starten.

01:51:51,439 --> 01:51:55,399
Ja, wat ik eigenlijk al net aangaf:
MKI is een indicator an sich.

01:51:55,520 --> 01:51:58,960
Dus hij staat
onder thema milieu meegegeven.

01:51:59,079 --> 01:52:05,840
Maar je kan door je MKI te maken...

01:52:05,960 --> 01:52:09,479
ook je CO2-reductie bereiken...

01:52:09,600 --> 01:52:14,439
en zal je die winst ook
terug kunnen zien onder klimaatmitigatie.

01:52:14,560 --> 01:52:16,760
En ik heb hem niet specifiek gehoord...

01:52:16,880 --> 01:52:22,640
maar jullie hebben nu een aanbieding
gekregen van geopolymeer.

01:52:22,760 --> 01:52:27,079
Je zou ook nog kunnen voorstellen dat daar
meer secundair materiaal in zou zitten...

01:52:27,199 --> 01:52:29,680
waarmee ze ook de MKI
zouden kunnen drukken.

01:52:29,800 --> 01:52:35,880
Dus ook binnen het thema circulair
zijn nog verschillende varianten denkbaar.

01:52:36,000 --> 01:52:38,359
In dit project was het ontwerp een gegeven.

01:52:38,479 --> 01:52:42,439
Dus de aannemer kreeg niet de ruimte
om nog mee te denken in het ontwerp...

01:52:42,560 --> 01:52:47,520
maar zou nog smaller kunnen ontwerpen
waarmee hij minder materiaal gebruikt.

01:52:47,640 --> 01:52:52,479
En ook dat zou dan een plek kunnen krijgen
in de indicatoren voor bijvoorbeeld circulair.

01:52:52,600 --> 01:52:54,439
Ja, oké.

01:52:55,199 --> 01:52:58,920
Misschien ook nog even inzoomen,
want de tijd gaat heel hard...

01:52:59,039 --> 01:53:01,760
even inzoomen op mogelijkheden
die wellicht liggen...

01:53:01,880 --> 01:53:05,600
bij onderwerpen als social return
of diversiteit en inclusie.

01:53:06,479 --> 01:53:11,800
Hebben jullie daarover nagedacht
in de aanbesteding zelf?

01:53:11,920 --> 01:53:14,359
Nee. Waar ik eigenlijk op hoop...

01:53:14,479 --> 01:53:18,520
is dat, volgens mij heet het CSRD,
dat dat nou eigenlijk doorzet.

01:53:18,640 --> 01:53:22,039
Want wij hebben veel te maken met
meervoudig onderhandse aanbestedingen.

01:53:22,159 --> 01:53:25,640
Overigens denk ik dat grote gemeenten
daar ook veel mee te maken hebben.

01:53:25,760 --> 01:53:29,680
Dan zou je gericht kunnen uitnodigen,
want dan kun je partijen uitnodigen...

01:53:29,800 --> 01:53:34,800
CSRD, ik weet niet of mensen dat kennen,
maar dan moeten bedrijven rapporteren...

01:53:34,920 --> 01:53:38,720
over wat ze doen
aan duurzaamheid, circulariteit...

01:53:38,840 --> 01:53:40,720
en de thema's die jullie noemden.

01:53:40,840 --> 01:53:44,359
En dan heb je dus informatie over:

01:53:44,479 --> 01:53:48,159
hoe gaan ze om met inclusiviteit
en met SROI enzovoort?

01:53:48,279 --> 01:53:52,880
Waarom wij geen SROI hanteren,
is omdat je daar iemand voor nodig hebt...

01:53:53,000 --> 01:53:55,279
van eventueel het sociaal domein...

01:53:55,399 --> 01:54:00,279
die dus gericht aannemers
gaat uitnodigen en gaat zeggen:

01:54:00,399 --> 01:54:03,640
zo, hoe gaan we de SROI inzetten?
Die hebben we niet.

01:54:03,760 --> 01:54:06,960
Het gevolg is dat je dan
een soort sigaar uit eigen doos hebt.

01:54:07,079 --> 01:54:10,680
Je betaalt er misschien wel voor,
maar het wordt niet daadwerkelijk ingezet.

01:54:10,800 --> 01:54:15,279
Plus de klassieke betekenis van het SROI...

01:54:15,399 --> 01:54:17,960
is dat je mensen met een afstand
tot de arbeidsmarkt inzet.

01:54:18,079 --> 01:54:21,319
Uit de kaartenbak,
om het zo maar te zeggen.

01:54:21,439 --> 01:54:24,199
En dat past niet meer
helemaal bij deze tijd.

01:54:24,319 --> 01:54:28,199
Dus je zou SROI misschien op een
andere manier moeten gaan inzetten.

01:54:28,319 --> 01:54:34,079
Ja, die mogelijkheden zijn er natuurlijk.
Je hebt SROI of social return 2.0.

01:54:34,199 --> 01:54:37,760
En we hebben eigenlijk
in deze lijst met indicatoren...

01:54:37,880 --> 01:54:42,760
ook SROI of social return eigenlijk
breder geprobeerd te benoemen...

01:54:42,880 --> 01:54:46,520
waarin inderdaad andere mogelijkheden
ook worden toegelaten...

01:54:46,640 --> 01:54:51,880
omdat afhankelijk van de conjunctuur
het ene thema logischer is dan het andere.

01:54:52,000 --> 01:54:55,000
Dus er zijn meerdere mogelijkheden
onder social return...

01:54:55,119 --> 01:54:57,199
die je in de lijst ziet staan.

01:54:57,319 --> 01:55:02,920
Maar een terecht punt wat je aangeeft: je moet
daar wel het contractmanagement voor hebben...

01:55:03,039 --> 01:55:07,359
vanuit je eigen rol als opdrachtgever
om daadwerkelijk te toetsen...

01:55:07,479 --> 01:55:12,319
of wat de opdrachtnemer heeft ingeschreven
ook gehaald wordt.

01:55:13,760 --> 01:55:16,319
Er zijn ook tools voor
om dat te kunnen monitoren.

01:55:16,439 --> 01:55:19,479
Maar je zal er wel
capaciteit op vrij moeten maken.

01:55:19,600 --> 01:55:21,520
Dus herkenbaar.

01:55:21,640 --> 01:55:25,159
Ja, in veel gemeenten is dat geregeld.

01:55:25,279 --> 01:55:27,600
Op SEB, want we hebben
het Convenant SEB getekend...

01:55:27,720 --> 01:55:31,319
en dat biedt dus mogelijkheden
om ook subsidies te krijgen.

01:55:31,439 --> 01:55:37,800
Maar wij hebben al de methode Eindhoven,
wat ze nu de methode SEB noemen, toegepast.

01:55:37,920 --> 01:55:41,000
En ik heb ook gesproken
met onze contactpersoon Jill Verlinden...

01:55:41,119 --> 01:55:45,279
van het SEB-ondersteuningsprogramma.

01:55:45,399 --> 01:55:48,039
Die zeggen, eigenlijk moet je altijd denken:

01:55:49,760 --> 01:55:52,319
ik weet de oplossing niet,
maar is er een oplossing voor?

01:55:52,439 --> 01:55:55,039
Neem dan contact op
met het ondersteuningsprogramma.

01:55:55,159 --> 01:55:59,600
Want bijvoorbeeld voor het buitengebied,
hoorde ik daarstraks iemand zeggen...

01:55:59,720 --> 01:56:02,479
is het lastiger als het gaat om opladen.

01:56:02,600 --> 01:56:06,039
Maar daar zijn weer
mobiele laadmogelijkheden voor...

01:56:06,159 --> 01:56:10,239
en daar weet het ondersteuningsprogramma
in ieder geval het nodige van.

01:56:10,359 --> 01:56:11,880
Ja, klopt.

01:56:14,560 --> 01:56:16,720
Oké, dank jullie wel.

01:56:18,039 --> 01:56:20,199
We naderen het einde van het webinar.

01:56:20,319 --> 01:56:24,039
Ik zou eigenlijk jullie
in ieder geval hier aan tafel...

01:56:25,399 --> 01:56:30,159
toch een laatste uitsmijter willen vragen.
Evert?

01:56:31,319 --> 01:56:35,079
Daar wil ik op inhaken. Volgens mij
is het ook professionaliteit monitoren.

01:56:35,199 --> 01:56:38,399
Van je organisatie.
Ben je beleidsvolwassen?

01:56:38,520 --> 01:56:43,600
Maar ook van jezelf,
omdat het een heel krachtige tool kan zijn.

01:56:43,720 --> 01:56:46,680
Verduurzaming,
met ambitie alleen red je het niet.

01:56:46,800 --> 01:56:48,199
Daar moet je ook stoelen.

01:56:48,319 --> 01:56:52,800
Als je bij de waterschappen kijkt,
die al jaren de Klimaatmonitor toepassen...

01:56:52,920 --> 01:56:57,800
en wat het hen al heeft gebracht
door structureel te monitoren...

01:56:58,640 --> 01:57:02,439
dat geef ik graag mee, het belang ervan.
-Dank je wel.

01:57:04,399 --> 01:57:08,560
Joop, in één zin?
-Je moet duurzaamheid eenvoudig maken.

01:57:08,680 --> 01:57:12,840
Zowel voor de inschrijvers als voor het team
wat er uiteindelijk mee aan de slag moet.

01:57:12,960 --> 01:57:16,000
Dus zoveel mogelijk uniformeren
waar mogelijk...

01:57:16,119 --> 01:57:21,600
en zorgen dat je de capaciteit
en de kennis hebt om het ook te handhaven.

01:57:21,720 --> 01:57:25,359
Ja, het uniformeren,
daar is deze tool nou juist voor bedoeld.

01:57:25,479 --> 01:57:29,039
Dus ik denk dat dat
een heel mooi antwoord daarop ook is.

01:57:29,159 --> 01:57:31,479
Ruud. Korte uitsmijter, één zin.

01:57:32,840 --> 01:57:34,560
Denken in mogelijkheden.

01:57:34,680 --> 01:57:40,199
Er is meer mogelijk
dan dat je voor ogen hebt.

01:57:40,319 --> 01:57:43,039
Dank je wel. Dan, Godard, heb jij...

01:57:44,680 --> 01:57:47,720
van de sprekers het laatste woord,
een laatste uitsmijter.

01:57:47,840 --> 01:57:50,680
Eigenlijk aansluitend
bij wat Evert al in het begin zei:

01:57:50,800 --> 01:57:54,600
gebruik hem ook zeker als strategische tool
aan het begin van het proces...

01:57:54,720 --> 01:57:57,680
om daarin je keuzes te maken.

01:57:58,800 --> 01:58:01,239
Ja, oké, dus gebruik hem
in alle fases eigenlijk.

01:58:01,359 --> 01:58:03,760
Waar we het net over hadden.

01:58:03,880 --> 01:58:05,439
Heel mooi. Dank jullie wel.

01:58:05,560 --> 01:58:10,159
Zoals gezegd: het webinar
wordt gepubliceerd op onze website.

01:58:10,279 --> 01:58:14,560
Jullie krijgen een mail met de linkjes naar
de tool waar we het zoveel over hadden.

01:58:14,680 --> 01:58:18,520
Dus je kan er zelf doorheen scrollen.
Je kan de Handreiking naslaan...

01:58:18,640 --> 01:58:22,359
om te zien hoe het in zijn werk gaat
en hoe het tot stand gekomen is.

01:58:23,319 --> 01:58:28,840
En als laatste wil ik jullie wijzen op
de mogelijkheid om ons feedback te geven.

01:58:29,840 --> 01:58:35,680
Zodra je uit het webinar gaat,
krijg je een enquête te zien.

01:58:35,800 --> 01:58:38,479
Je helpt ons enorm
op het moment dat je die invult.

01:58:38,600 --> 01:58:42,119
En we zijn ook benieuwd
naar wat wij in een volgend webinar...

01:58:42,239 --> 01:58:46,720
met elkaar kunnen bespreken.
We gaan hier zeker op door.

01:58:46,840 --> 01:58:48,760
Dus hebben jullie suggesties?
Heel graag!

01:58:48,880 --> 01:58:53,960
En dan wil ik jullie heel graag bedanken
voor jullie tijd en aandacht, publiek thuis.

01:58:54,079 --> 01:58:58,880
En natuurlijk de sprekers,
zowel hier aan tafel als vanuit Dongen.

01:58:59,000 --> 01:59:00,960
Hartelijk bedankt voor jullie bijdragen.

01:59:01,079 --> 01:59:05,079
Ik wens iedereen een hele fijne dag...

01:59:05,199 --> 01:59:11,159
en veel succes met toepassen ook
van KPI's voor monitoren van MVOI.