Uitsluitingsgrond belasting en premies blijft ook na betaling van toepassing (week 46)
Uitsluitingsgronden | vervanging onderaannemer
De tijdelijke combinatie van ondernemers ETS e.a. nam deel aan een niet-openbare aanbestedingsprocedure van de Italiaanse spoorwegbeheerder RFI voor een overheidsopdracht met een geraamde waarde van circa € 299 miljoen. Centraal staat de vraag of een ondernemer zijn fiscale verplichtingen nog tijdens de aanbestedingsprocedure mag herstellen, ook wanneer de belastingschuld niet vóór de inschrijvingstermijn is betaald. Het hof zegt dat in dat artikel 57, lid 2, bedoelde verplichte uitsluitingsgrond van toepassing is op een ondernemer die zijn verplichtingen tot betaling van belastingen of socialezekerheidsbijdragen niet is nagekomen, ook al heeft die ondernemer na het verstrijken van de termijn aan die verplichtingen voldaan. (Arrest van het Hof 12 november 2026, In zaak C 268/25)
Feiten en omstandigheden
De tijdelijke combinatie van ondernemers ETS e.a. nam deel aan een niet-openbare aanbestedingsprocedure van de Italiaanse spoorwegbeheerder RFI voor een overheidsopdracht met een geraamde waarde van circa € 299 miljoen. Op 3 april 2024 werd de combinatie voor drie percelen als eerste gerangschikt. Tijdens de controle van de deelnemingsvoorwaarden ontdekte RFI dat Sub-Service, een van de leden van de combinatie, vóór het verstrijken van de inschrijvingstermijn drie onherroepelijk vastgestelde fiscale inbreuken had begaan. De totale belastingschuld overschreed de Italiaanse wettelijke drempel voor automatische uitsluiting. Sub-Service had weliswaar een procedure tot vermindering van de belastingschuld gestart, maar kon niet aantonen dat dit vóór de inschrijvingstermijn was gebeurd. Na die termijn werd de vermindering toegekend en betaalde zij de resterende schuld volledig. De hoofdpartner ETS bood aan Sub-Service uit de combinatie te verwijderen. Volgens RFI gebeurde dit echter pas nadat de aanbestedende dienst de mogelijke uitsluitingsgrond had vastgesteld. Bovendien voldeed de combinatie volgens RFI niet aan de Italiaanse wettelijke voorwaarden voor uitsluiting of vervanging van een uitgesloten lid. Daarom werd de gehele combinatie op 17 juli 2024 uitgesloten. De opdracht werd vervolgens aan de als tweede gerangschikte combinatie gegund.
De verwijzende Italiaanse rechter vraagt zich af of de nationale regeling verenigbaar is met artikel 57 van Richtlijn 2014/24, artikel 80 van Richtlijn 2014/25 en het evenredigheidsbeginsel. Centraal staat de vraag of een ondernemer zijn fiscale verplichtingen nog tijdens de aanbestedingsprocedure mag herstellen, ook wanneer de belastingschuld niet vóór de inschrijvingstermijn is betaald.
Daarnaast wordt gevraagd onder welke voorwaarden een lid van een tijdelijke combinatie een uitgesloten onderneming mag vervangen of verwijderen. Daarbij speelt met name een rol wanneer de hoofdpartner daadwerkelijk kennis heeft gekregen van de uitsluitingsgrond: vóór de inschrijving, bij mededeling door de aanbestedende dienst of pas na diens onderzoeksbevindingen.
Het Hof wordt aldus verzocht duidelijkheid te geven over de herstelmogelijkheden bij fiscale uitsluitingsgronden en de vervanging van leden van tijdelijke combinaties. Het hof komt tot de volgende conclusies:
Ook uitsluiting lid tijdelijke combinatie toegestaan
“Het hof zegt dat artikel 79, lid 2, tweede alinea, tweede volzin, van richtlijn 2014/25 weliswaar enkel verwijst naar de vervanging van een entiteit op de draagkracht waarvan de betrokken ondernemer zich wil beroepen, maar dat uit de uitlegging van deze bepaling volgt dat deze bepaling moet worden geacht ook de uitsluiting van een lid van een tijdelijke combinatie van ondernemers toe te staan, zonder dat dit lid wordt vervangen, op voorwaarde dat deze uitsluiting die combinatie niet belet te voldoen aan de in de betrokken procedure toepasselijke selectiecriteria en niet leidt tot een wezenlijke wijziging van de inschrijving van die combinatie.”
Prikkel om verplichtingen na te komen
“Het feit dat ondernemers die aan een openbare aanbestedingsprocedure wensen deel te nemen, uiterlijk bij het verstrijken van de termijn voor de indiening van verzoeken tot deelname aan die procedure, hun situatie met betrekking tot hun verplichtingen tot betaling van belastingen of socialezekerheidsbijdragen moeten regulariseren, draagt bij tot een doeltreffender verwezenlijking van deze doelstelling van bescherming van de overheidsfinanciën. Die verplichting vormt namelijk een sterke prikkel voor alle ondernemers die besluiten deel te nemen aan een openbare aanbestedingsprocedure om hun verplichtingen na te komen door de verschuldigde belastingen of socialezekerheidsbijdragen te betalen, dan wel een bindende regeling met het oog op de betaling ervan aan te gaan.”
Latere betaling ongewenst
“Indien ondernemers daarentegen de mogelijkheid zouden hebben om hun situatie te regulariseren door een dergelijke betaling te verrichten of een dergelijke bindende regeling aan te gaan na het verstrijken van de termijn voor de indiening van de verzoeken tot deelname aan de betrokken aanbestedingsprocedure, zou het aantal ondernemers dat ertoe zou worden aangezet om hun situatie te regulariseren, geringer zijn. Het is immers mogelijk dat dit aantal niet de marktdeelnemers omvat die om andere redenen van deze procedure zouden worden uitgesloten, of zelfs beperkt zou zijn tot degenen die ervan op de hoogte worden gebracht dat hun inschrijving bij de hoogst gerangschikte inschrijvingen behoort.”
VdLC publishers/consultants BV, 18 november 2026
Lees de volledige uitspraak op eurlex.eu