Innovatiegericht inkopen toegelicht

Bij innovatiegericht inkopen staat het resultaat voorop; u koopt een innovatie in. Hierbij zoekt u naar een innovatieve oplossing in de markt of geeft u ruimte aan een opdrachtnemer om een innovatieve oplossing aan te bieden.

Verschil met innovatief inkopen

De term innovatiegericht inkopen wordt vaak verward met innovatief inkopen. Bij innovatiegericht inkopen staat het resultaat voorop; er wordt een innovatie ingekocht. Bij innovatief inkopen gaat het om het innovatief inrichten van het inkoopproces. Vaak wordt voor innovatiegericht inkopen gebruik gemaakt van een innovatief inkoopproces. Beide gaan daarom vaak samen: nieuwe procedures om innovaties een kans te geven. Ook een combinatie is mogelijk: zo gebruikte het Erasmus MC een marktconsultatie in combinatie met de concurrentiegerichte dialoog (innovatief inkopen) om een slimme oplossing (innovatiegericht inkopen) uit de markt te halen voor het reinigen van al haar ziekenhuisbedden.

Voordelen van innovatiegericht inkopen

Innovatiegericht inkopen van publieke diensten, werken en goederen is een aanpak voor het verbeteren van de effectiviteit en de efficiëntie van publieke diensten. Ook kan door innovatiegericht in te kopen een oplossing gevonden worden voor maatschappelijke uitdagingen en veranderende behoeften. Tegelijkertijd kan innovatiegericht inkopen bijdragen aan het creëren van banen en een impuls geven aan het concurrentievermogen van het bedrijfsleven zoals het MKB en startups.

Handreiking: Overheidsopdrachten als aanjager voor innovatie

Manieren innovatiegericht inkopen

Er zijn 2 manieren van innovatiegericht inkopen:

  • De overheid kan doelgericht het bedrijfsleven uitdagen een innovatieve oplossing te ontwikkelen voor haar probleem.
  • De overheid kan ruimte bieden aan marktpartijen om een ontwikkelde innovatieve oplossing aan te bieden.

De essentie van beide manieren is dialoog met de markt. Deze dialoog start ver voor het aanbestedingstraject door het bedrijfsleven te stimuleren tot innovaties of door ideeën van het bedrijfsleven mee te nemen. Zo'n dialoog gaat veel verder dan het verkennen van de stand van de techniek of het voorleggen van een probleem. Het omvat ook het versterken van de keten in het bedrijfsleven via samenwerking, het stimuleren van onderzoek en ontwikkeling en in een later stadium consortiumvorming.

Innovatiegericht inkopen omvat naast het feitelijke aanbestedingstraject ook andere (beleids)trajecten die nodig zijn voor een succesvolle inkoop van innovaties: van strategisch beleid tot en met de implementatie en het herhaald inkopen van innovaties. Innovatiegericht inkopen vraagt om een vroege start met de vraagarticulatie, het inzicht verkrijgen in marktuitdagingen en het consulteren van de markt.

>(bron: YouTube Ministerie van Economische Zaken en Klimaat door Jongens vd Tekeningen)

Wanneer innovatiegericht inkopen

Een aanpak waarin de overheid doelgericht het bedrijfsleven uitdaagt een innovatieve oplossing te ontwikkelen, blijkt vooral succesvol als de overheid een dominante opdrachtgever is en het overgrote deel van de opdrachten aan de bedrijven actief in deze markt vergeeft. Toch kan de overheid ook in andere gevallen innovatiegericht inkopen. Een aanpak van ruimte bieden voor innovaties lijkt hier echter in de praktijk succesvoller.

Kansrijke actuele thema's

Diensten

Diensten zijn overheidsactiviteiten ten behoeve van veiligheid, onderwijs, openbaar vervoer en nutsvoorzieningen.

Werken

Onder werken vallen objecten voor de bescherming tegen hoog water en regen, infrastructuur, de inrichting van de openbare ruimte, drinkwatervoorzieningen en de publieke gebouwen.

Sociaal domein

Binnen het sociaal domein vallen de overheidsactiviteiten met betrekking tot gezondheidszorg, maatschappelijke ondersteuning en jeugdzorg. Aangezien veel activiteiten binnen de zorg geprivatiseerd zijn, is de rol van de inkopende overheid hier minder duidelijk.

Impact innovatiegericht inkopen op economie

Innovatiegericht inkopen door de overheid kent al lang diverse positieve neveneffecten voor de economie. Zo is innovatiegericht inkopen doorslaggevend gebleken voor de ontwikkeling van innovaties in de ruimtevaart, nanotechnologie, microbiologie en ICT. Heeft het geleid tot succesvolle innovaties in het publieke domein. Verhoogt het de R&D-uitgaven van bedrijven en de concurrentiekracht sterker dan subsidies en vergroot het competitie en ondersteunt de groei van bedrijven en start-ups.

Meer informatie:
Kansrijk innovatiebeleidAfbeelding externe link op cpb.nl
Quantifying the impact of Pre-Commercial Procurement in EuropeAfbeelding externe link op europa.eu
High-Level Event on Pre-Commercial ProcurementAfbeelding externe link op cordis.europa.eu

Internationale activiteiten

PIANOo neemt incidenteel deel aan Europese leernetwerken en projecten rondom het onderwerp innovatiegericht inkopen. Er lopen meerdere internationale projecten.

Internationale activiteiten Innovatiegericht Inkopen

Programma Innovatiegericht Inkopen

Het programma Innovatiegericht Inkopen is opgezet om aanbestedende diensten te verleiden vaker te kiezen voor innovatieve oplossingen en hen te ondersteunen met innovatiegericht inkopen. Hoe haalt u innovaties uit de markt? Hoe zorgt u dat die aansluiten op uw vraag? Hoe richt u daarop inkoopprocedures in? Welke instrumenten zijn er beschikbaar? Het programma is geïnitieerd door het ministerie van Economische Zaken en Klimaat maar wordt gedragen door een brede range aan partners.

(bron: YouTube Ministerie van Economische Zaken en Klimaat door Wolfpack)

Activiteiten

Het programma Innovatiegericht Inkopen opereert als aanjager en als kennisontwikkelaar. Binnen actuele thema's worden inkooptrajecten aangejaagd; soms als trekker, maar vooral als adviseur. Met die projecten wordt getoond wat er mogelijk is, wordt kennis ontwikkeld die anderen kunnen gebruiken.

Internationale kennisdeling

Binnen de Europese Unie staat innovatiegericht inkopen volop in de belangstelling. Zo organiseert en financiert de Europese Commissie leernetwerken, projecten en conferenties. Sommige internationale conferenties neemt PIANOo op in de agenda. Een completer overzicht vindt u op het Procurement-Forum en de website van de Europese Commissie. De Europese Commissie biedt ook financieringsmiddelen en ondersteuning aan voor innovatiegericht inkopen, zoals de financiering van specifieke innovatiegericht inkopen projecten via het Horizon 2020 programma en ondersteuning via het eafip initiatief.

Meer informatie:
Europese Commissie over Innovatiegericht InkopenAfbeelding externe link op ec.eurpa.eu
Financiering Europese Commissie voor Innovatiegericht InkopenAfbeelding externe link op ec.europa.eu
eafipAfbeelding externe link op eafip.eu

Terug naar: Aan de slag met innovatiegericht inkopen