Groeituin Social Return: impact met passend en duurzaam werk
Met de Groeituin Social Return begeleidt Rijkswaterstaat samen met de contractmanagers en de opdrachtnemers mensen naar structureel werk. De aanpak: de mens centraal zetten, al lerende aan de slag gaan en met de hele keten samenwerken. (PIANOo, november 2025)
Ingeborg van der Vorm, initiatiefnemer van de Groeituin van Rijkswaterstaat, merkte als contractmanager dat bij het toepassen van social return begrip voor de mens vaak op de achtergrond raakt. “Binnen het Rijkspersoneelbeleid is ‘talent centraal’ een van de pijlers. In het kader van maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen (MVOI) wilde ik goed werkgeverschap doortrekken naar de keten. Bovendien was beleid gerelateerd aan social return versnipperd binnen het Rijk. Ik startte de Groeituin als proeftuin onder Maatwerk voor Mensen. Enerzijds om te komen tot een integrale uitwerking van divers beleid. Anderzijds voor een gezamenlijke benadering voor de sociale duurzaamheidsthema's, zoals banenafspraak, sociaal inkopen en social return. Wij stellen de opdrachtnemer in staat daar invulling aan te geven.”
De ambitie van Rijkswaterstaat
Rijkswaterstaat is de uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en staat voor de grootste onderhoudsopgave in zijn geschiedenis: veel bruggen, tunnels en viaducten zijn toe aan vervanging of renovatie. Een omgeving met vele kansen en uitdagingen om social return goed in praktijk te brengen. Ook een omgeving om de ambities van sociale impact stappen verder te brengen.
De Groeituin stelt zich daarom als doel om:
- Opdrachtnemers hun maatschappelijke impact te laten vergroten vanuit hun kracht.
- Opdrachtnemers te stimuleren om kandidaten te begeleiden naar duurzaam, goed passend en betaald werk.
- Een sneeuwbaleffect te creëren waarin een toenemend aantal partijen de methodiek inzet.
De Groeituin-methodiek
De Groeituin zet opdrachtnemers in hun kracht. Van der Vorm: “In een contract staat vaak alleen een percentage dat de opdrachtnemer moet realiseren en hoe hij moet rapporteren. Met de Groeituin-methodiek gaan we met de contractmanager en de opdrachtnemer in gesprek over de mogelijkheden. We bieden advies en ondersteuning aan de opdrachtnemers van Rijkswaterstaat en denken vanuit onze expertise mee om te komen tot de gewenste sociale impact. Wij zoeken daarvoor actief de samenwerking met de 35 arbeidsmarktregio’s (Werkgeversservicepunt, waar UWV en gemeenten samenwerken) en sociale ondernemers in het land. In onze gesprekken is het aantal banen geen doel op zich. Juist de kwaliteit is belangrijk; hoe begeleid je mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt naar passend en structureel betaald werk? Vaak kan er meer dan je denkt. Social return is namelijk op meer werkterreinen mogelijk dan mensen beseffen.”
Best learning: maatwerk gericht op ontwikkeling
De Groeituin levert maatwerk. Van der Vorm: “Los van de reguliere gesprekken over rapportages, voeren we startgesprekken met de opdrachtnemers. Die gaan over de kennis, ervaring en netwerken, en over hoe opdrachtnemers invulling kunnen geven aan de social return-opgave. Die informatie komt in een plan van aanpak: tijdens het monitoren van het contract vormt dit het startpunt voor de gesprekken. Het plan is echter niet in beton gegoten, want ontwikkeling is het uitgangspunt. Onze werkwijze gaat dan ook niet over ‘best practice’, maar over ‘best learning’.” Een voorbeeld van zo’n inzicht: “We zien dat opdrachtnemers na het opstellen van het plan van aanpak met andere ogen naar social return gaan kijken. Ze gaan focussen op de talenten van kandidaten, niet op beperkingen. Opdrachtnemers zien het positieve effect dat sociale bedrijfsvoering op hun eigen medewerkers heeft, wat ze motiveert om daar meer op in te zetten. Bovendien profiteren opdrachtnemers van een grotere groep arbeidspotentieel.”
Een veranderend beeld bij opdrachtnemers
Sander Vissers is categoriemanager Duurzame Inzetbaarheid bij de Rijksoverheid. Hij vertelt hoe de Groeituin impact maakt: “In mijn ervaring is social return vaak opgenomen in contracten, maar wordt er in de praktijk weinig tot geen uitvoering aan gegeven. Dat komt doordat de aanbestedende organisatie er niet genoeg specifieke aandacht aan geeft, of doordat er te weinig kennis en ervaring is bij de opdrachtnemer. Door de samenwerking met de Groeituin zien wij dat beeld veranderen. Opdrachtnemers krijgen concrete handvatten om de social returnafspraken in te kunnen vullen. Daarnaast krijgen ze ook in de uitvoering nog ondersteuning van de adviseurs van de Groeituin.”
Ondersteuning van contractmanagers
De Groeituin helpt ook contractmanagers. Vissers: “Social return is belangrijk voor de categorie Duurzame Inzetbaarheid. Tegelijkertijd is social return ook een breed begrip. Het is daarom goed dat er ondersteuning is. Contractmanagers hebben daar veel aan, zij zijn immers zelf geen inhoudelijk expert. Ook bij het opzetten van aanbestedingen schakelen we de Groeituin in. Inzichten die contractmanagers opdoen worden gedeeld in een learning community. Onderling delen zij kennis, ervaring en inzichten, en zo leren we van en met elkaar.”
In gesprek met opdrachtnemers
Teletrain, een aanbieder van maatwerkopleidingen, is één van de opdrachtnemers die met de Groeituin samenwerkt. Hester Mager, directeur van Teletrain, vertelt: “Al voor wij in contact kwamen met de Groeituin, wilden wij met social return aan de slag. Maar wij liepen er tegenaan dat het in de rapportage meteen over cijfers ging. Niet over hoe we duurzaam impact kunnen maken. Met de Groeituin verandert dat. Dan is een gesprek over kwaliteit het uitgangspunt: wat is er mogelijk en wat hebben opdrachtnemers nodig voor de inspanning.”
Succesvolle aanpak
Bij Teletrain zetten ze in op social return met werkplekken in hun eigen organisaties. Mager: “Na de gesprekken met Groeituin hebben wij een functie ingericht op social return, maar zonder strakke functieomschrijving. Die bekijken we samen met de nieuwe kandidaten. Het levert werkgeluk op voor onze medewerkers. Daarnaast passen we inmiddels social return ook toe bij onze eigen inkopen. Dat doen we met de inkopen die de grootste impact kunnen maken, voor ons zijn dat ondersteunende facilitaire zaken. Inkopen van kantoorartikelen en materialen doen we nu alleen bij organisaties die het certificaat van sociale onderneming hebben.”
Zoek de verbinding
Ook bij Teletrain geloven ze in ‘best learning’. Mager: “Affiniteit hebben met opleiden is belangrijk. Dat versterkt de persoonlijke groei en de kans van slagen. Nieuwe collega’s zeggen het te waarderen dat ze de ruimte krijgen om te werken en te herintegreren. En dat de focus ligt op wat er mogelijk is. Met behulp van de Groeituin vertrouwen we erin dat we iets passends vinden.” Gesteund in dat vertrouwen geeft Mager het volgende advies: “Ga gewoon dat proces van ontwikkeling aan! Wij zijn continu bezig met de volgende stap in social return.” Vissers vult aan: “Uiteindelijk gaat het om mensen. Bekijk wat wél mogelijk is om te helpen.” Van der Vorm sluit af: “Zoek de verbinding, want in het gesprek met de opdrachtgevers, contractmanagers, opdrachtnemers en de arbeidsmarktregio’s vind je onderling de passende oplossingen. En daarmee maak je de impact.”
Geïnspireerd door de aanpak van de Groeituin Social Return?
Raadpleeg de handreiking Groeituin Social Return om meer te lezen over de procesaanpak.