Terugblik deelsessie: Circulariteit en aanbestedingsrecht (PIANOo-congres 2026)

Willem Janssen en Saide Esra Akdogan van de Universiteit Utrecht en de Rijksuniversiteit Groningen spraken over de juridische mogelijkheden voor circulair inkopen en de spanningsvelden tussen circulair beleid en aanbestedingsbeginselen. Ook kwam aan bod: de kansen die de komende herziening van de Europese aanbestedingsrichtlijnen biedt.

Verandering van juridische mindset

Volgens Janssen en Akdogan wordt circulariteit te vaak gelijkgesteld aan recycling. Daarmee blijft een groot deel van de circulariteitsstrategieën die de R-ladder biedt  onbenut. Janssen: “Circulariteit begint voordat een aanbesteding wordt gestart. Is nieuwe aankoop wel nodig? Kun je bestaande producten hergebruiken, repareren of opwaarderen?”

Volgens de sprekers is een andere manier van denken nodig. Over circulariteit, maar ook over de rol van het recht. Juridische kaders moeten niet onnodig beleid beperken. Ze moeten vooral worden ingezet als instrument om circulaire doelen te bereiken.

Meer ruimte dan gedacht

Het aanbestedingsrecht biedt al meer ruimte dan vaak wordt gedacht. “Zo wordt nog relatief weinig gebruikgemaakt van gunning op basis van levenscycluskosten. En dat terwijl de wet ruimte biedt om naast aanschafkosten ook onderhoudskosten en milieueffecten mee te wegen.” Andere belangrijke tips van de sprekers: gebruik technische specificaties, keurmerken, en de percelenregeling.

Verplichtingen verschijnen ten tonele

Een 2e onderwerp was de herziening van de Europese aanbestedingsrichtlijnen en de kansen en gevolgen voor het inkoopvak. “Waar circulariteit nu vaak wordt gestimuleerd, lijkt Europa steeds meer te kiezen voor verplichtingen. Bovendien verschuift regelgeving steeds meer van regels over hóe wordt ingekocht, naar regels over wát wordt ingekocht.” Actuele voorbeelden zijn de Europese Batterijenverordening, de Verordening Kritieke Grondstoffen, en de toekomstige Circular Economy Act.
 

Aan het einde van de sessie stimuleerden de sprekers een plenaire discussie over mogelijke toekomstige wijzigingen van het aanbestedingsrecht bij circulariteit. De discussie maakte duidelijk dat de meningen verschillen, bijvoorbeeld over of verplichtingen voor circulariteit wenselijk zijn. En hoe dit praktisch houdbaar en haalbaar is.  Over één punt was echter brede overeenstemming: als circulariteit een serieuze maatschappelijke ambitie is, dan heeft publieke inkoop een belangrijke rol te spelen in het realiseren daarvan.

Willem Janssen en Esra Akdogan dagen de deelnemers uit om meer circulariteit toe te passen. Er zijn veel mogelijkheden om circulariteit nu al mee te nemen, niet alleen door de (komende) sectorale verplichtingen, maar ook door te kijken naar levenscycluskosten als gunningsmethodiek en de percelenregeling. En gebruik de R-ladder als maatstaf voor toekomstige ambities.

Bekijk de presentatie

Terug naar het hoofdverslag van het PIANOo-congres 2026

Wil je meer weten over Circulariteit?

Bekijk dan het dossier Circulariteit, onderdeel van het dossier Maatschappelijk Verantwoord Inkopen.