Kabinet wil aanbestedingsregels vereenvoudigen en inkoopkracht beter benutten
De Europese Commissie komt naar verwachting in het tweede kwartaal van 2026 met een voorstel voor nieuwe aanbestedingsrichtlijnen. In een brief aan de Tweede Kamer beschrijft de minister van Economische Zaken en Klimaat de Nederlandse inzet voor deze herziening en de plannen om ook de nationale aanbestedingsregels te vereenvoudigen. Het doel is dat de regels beter aansluiten op de praktijk van aanbestedende diensten en ondernemers. Daarnaast gaat de brief in op het beter benutten van de inkoopkracht van de overheid en de toegang van start-ups en scale-ups tot overheidsopdrachten.
Inkoopkracht beter benutten voor maatschappelijke doelen
De Nederlandse overheid koopt elk jaar voor ongeveer 116 miljard euro in. Met al dat geld heeft de overheid veel invloed op de markt. Volgens het kabinet wordt die invloed nog niet altijd goed gebruikt. Overheidsorganisaties kunnen met hun inkopen bijdragen aan maatschappelijke en strategische doelen, zoals duurzaamheid, innovatie, veiligheid en economische weerbaarheid. Tegelijk moeten aanbestedingen aantrekkelijk blijven voor ondernemers en moeten aanbestedende diensten ruimte houden om eigen keuzes te maken.
Europese aanbestedingsregels moeten eenvoudiger worden
Nederland ziet de herziening van de Europese aanbestedingsrichtlijnen als een belangrijke kans om de regels beter aan te laten sluiten op de aanbestedingspraktijk.
Het ministerie heeft input opgehaald bij aanbestedende diensten, ondernemers en uitvoeringsorganisaties over verbeterpunten in de aanbestedingspraktijk. Op basis daarvan heeft Nederland samen met Duitsland de belangrijkste prioriteiten bij de Europese Commissie onder de aandacht gebracht en heeft daarbij steun van een aantal lidstaten.
Nederland zet bij de herziening in op 4 onderwerpen:
- vereenvoudiging van de aanbestedingsregels
- een zorgvuldig en gericht Europees voorkeursprincipe voor strategische sectoren
- meer mogelijkheden om nationale veiligheidsrisico’s en risico’s in toeleveringsketens te beperken
- modernisering van het digitale aanbestedingsstelsel en betere aanbestedingsdata.
Ook in de komende fase blijft het ministerie in gesprek met ondernemers en aanbestedende diensten.
Minder regeldruk voor aanbestedende diensten en ondernemers
In een brief aan de Tweede Kamer beschrijft de minister van Economische Zaken en Klimaat de Nederlandse inzet voor deze herziening en de plannen om ook de nationale aanbestedingsregels te vereenvoudigen, zodat deze beter aansluiten op de praktijk van aanbestedende diensten en ondernemers.
Veiligheid en economische weerbaarheid
Het kabinet wil dat aanbestedingen meer bijdragen aan de economische weerbaarheid, innovatie en veiligheid van Nederland en de Europese Unie. Bij de herziening van de Europese aanbestedingsrichtlijnen moet meer ruimte ontstaan om strategische belangen, zoals leveringszekerheid, innovatie en veiligheid, mee te wegen bij aanbestedingen.
Het kabinet steunt een zorgvuldig en gericht Europees voorkeursprincipe voor strategische sectoren. Dit kan in specifieke gevallen bijdragen aan de economische weerbaarheid en strategische autonomie van de Europese Unie. De toepassing moet wel tijdelijk, doelmatig en proportioneel zijn.
Aanbestedende diensten moeten meer mogelijkheden krijgen om nationale veiligheidsrisico’s en risico’s in toeleveringsketens mee te wegen. Ook moet duidelijker worden wanneer dergelijke risico’s aanleiding zijn om een ondernemer uit te sluiten. Tegelijk werkt de Europese Commissie aan een herziening van de aanbestedingsregels voor defensie en veiligheid.
Het kabinet ziet op dit moment geen goede mogelijkheid voor een voorrangsregeling voor start-ups en scale-ups binnen het aanbestedingsrecht. Minder regeldruk en instrumenten voor innovatiegericht inkopen moeten de toegang van innovatieve ondernemingen tot overheidsopdrachten verbeteren.
Ruimte houden voor maatschappelijke doelen
Aanbestedende diensten moeten volgens het kabinet ruimte houden om duurzame, sociale en innovatieve doelen na te streven. Daarbij moeten eisen proportioneel blijven en gelijke kansen voor ondernemers waarborgen. Het kabinet blijft terughoudend met extra verplichtingen op dit gebied en vindt dat de aanbestedingsregels voldoende ruimte moeten bieden voor eigen afwegingen en keuzes. Ook wil Nederland dat de Europese regels ruimte blijven bieden voor eenvoudige en flexibele procedures in het sociaal domein, zodat maatwerk en langdurige samenwerking met vertrouwde aanbieders mogelijk blijven.
Voorlichting, data en digitalisering
Goede ondersteuning, kennisdeling en digitalisering zijn belangrijk voor een goed werkend aanbestedingsstelsel. De evaluatie van PIANOo over de periode 2020-2024 laat een positief beeld zien. Wel wijst de evaluatie op uitdagingen zoals de herziening van de Europese aanbestedingsrichtlijnen, digitalisering, AI en veranderende informatiebehoeften van inkopers en opdrachtgevers.
Daarnaast zet Nederland bij de herziening van de Europese aanbestedingsrichtlijnen in op verdere digitalisering van aanbestedingen, betere aanbestedingsdata en minder administratieve lasten. Instrumenten zoals het Europees Enkelvoudig Aanbestedingsdocument, eForms en TenderNed blijven daarbij belangrijk.
Meer weten?
Kamerbrief Inkoopkracht van de overheid en vereenvoudiging aanbestedingsregels en bijlagen