Beleid en regelgeving milieuvervuiling en biodiversiteit

Wereldwijd

Het Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework bevat 4 doelen voor 2050 en 23 doelen voor 2030. Deze doelen moeten helpen om de natuur wereldwijd beter te beschermen. Het framework gaat oner meer over het voorkomen van verdere achteruitgang bestaande natuurgebieden en over het herstellen van 30% van de aangetaste ecosystemen.

De 4 doelen voor 2050 zijn: 

• Ecosystemen zijn hersteld en beter met elkaar verbonden. Het uitsterven van soorten is gestopt en soortenpopulaties zijn gezond en divers. 
• Biodiversiteit wordt duurzaam gebruikt en ecosysteemdiensten worden gewaardeerd, behouden en hersteld voor huidige en toekomstige generaties. 
• Voordelen van genetische hulpbronnen en traditionele kennis worden eerlijk gedeeld en beschermd.
• Voldoende middelen (financiën, kennis, samenwerking en technologie) zijn toegankelijk voor alle landen, maar vooral voor ontwikkelingslanden en kleine eilandstaten. 

Op basis van deze doelen is een Nationaal Biodiversiteit Strategie Actieplan Nederland 2025-2030 opgesteld. 

Europees

• Het 8e Milieuactieprogramma (8e MAP) is het Europese kader voor het milieu- en klimaatbeleid tot 2030. 
  Het doel voor 2050 is om goed te leven binnen de grenzen van de planeet. Het 8e MAP geeft richting aan het Europese beleid. Andere Europese richtlijnen en plannen sluiten hierop aan, zoals de EU-biodiversiteitsstrategie. Het programma richt zich op bijvoorbeeld klimaatneutraliteit, herstel van biodiversiteit, een leefomgeving zonder schadelijke vervuiling en de overgang naar een circulaire economie.
• De Natuurherstelverordening is een Europese wet uit 2024. 
  Het doel is om de biodiversiteit en ecosystemen in de Europese Unie (EU) te herstellen. De wet draagt ook bij aan het tegengaan van klimaatverandering en het aanpassen van de gevolgen ervan. Hierin staan maatregelen en doelen voor 2030, 2040 en 2050. 
  Alle EU-landen, waaronder Nederland, moeten een Natuurplan maken. Daarin komt te staan hoe Nederland de natuur gaat herstellen. Nederland heeft in augustus 2026 een conceptversie van het Natuurplan ingediend bij de Europese Commissie.
• De Kaderrichtlijn Water is een Europese richtlijn om de kwaliteit van oppervlaktewater en grondwater te verbeteren. 
  Het doel is dat het water in een goede ecologische en chemische toestand is. EU-landen moeten daarom de kwaliteit van bijvoorbeeld rivieren, kanalen en meren beschermen en waar nodig herstellen. 
  Voor inkoop en aanbesteding is deze richtlijn vooral belangrijk bij projecten die invloed hebben op de kwaliteit of afvoer van water, grondwerk of de inrichting van de leefomgeving. De richtlijn is omgezet in nationale wetgeving. 
• In de Ontbossingsverordening staat dat bedrijven geen producten die tot ontbossing hebben geleid mogen verkopen, importeren of exporteren in de EU.

Nationaal

• De Omgevingswet brengt de regels voor de fysieke leefomgeving in één wet. 
  Het gaat bijvoorbeeld om regels voor bouwen, milieu, water, natuur en de inrichting van gebieden, Hierdoor kunnen overheden en andere betrokken partijen beter kijken naar wat er in een gebied mogelijk is en welke gevolgen een activiteit heeft voor de omgeving. De Omgevingswet is belangrijk bij opdrachten die invloed hebben op de fysieke leefomgeving. Vergunningen, meldingen en andere beoordelingen kunnen namelijk onder deze wet vallen.
• De Agenda Natuurinclusief 2.0 werkt toe naar een natuurinclusieve samenleving in 2050. 
  Natuurinclusief betekent dat je bij maatschappelijke en economische activiteiten rekening houdt met de natuur. Dit krijgt aandacht bij het maken van plannen en beleid, het nemen van besluiten en het beheer.
  De agenda richt zich vooral op de 70% van Nederland die geen beschermd natuurgebied is. Dit zijn de gebieden waar we wonen, werken en recreëren. Voor 10 domeinen hebben publieke en private partijen samen plannen en strategieën ontwikkeld, met voorbeelden en acties. Het gaat om vrijetijdseconomie, landbouw, bouw, energie, gezondheid, financiële sector, infrastructuur, onderwijs, water en bedrijventerreinen.
• De Basiskwaliteit Natuur is een meetbaar minimumniveau voor de kwaliteit van de natuur buiten beschermde natuurgebieden. 
  Op veel plekken in Nederland wordt dit niveau nog niet gehaald. Het doel is om de omstandigheden voor de natuur te verbeteren. Zo kunnen algemene inheemse planten- en diersoorten, zoals de huismus, blijven bestaan en zich verspreiden. Algemene soorten zijn planten en dieren die veel voorkomen, in grote aantallen aanwezig zijn of op veel verschillende plekken binnen een bepaald landschap leven.
  De Basiskwaliteit Natuur beschrijft stappen en voorwaarden om de natuur te verbeteren. Het gaat om de omstandigheden van bijvoorbeeld bodem en water, de inrichting van het landschap en natuurvriendelijk beheer en gebruik van een gebied. Meer weten? Bekijk dan de handreiking Biodiversiteit in je inkoop.
• Met het Schone Lucht Akkoord dat sinds 2020 loopt, zijn de deelnemende provincies en gemeenten, samen met het Rijk, verplicht om maatregelen te nemen die de lucht schoner en gezonder moet maken. Alle provincies en ruim honderd gemeenten doen inmiddels mee.
  Meer weten? Bekijk voor meer regelgeving en doelstellingen de Definitiekaart MVOI.