Bepaling scope opdracht in strijd met transparantiebeginsel (week 3)

Feiten en omstandigheden

Op 13 maart 2025 heeft Vitens een Europese niet-openbare aanbestedingsprocedure aangekondigd voor een zogenaamd Managed Security Operations Center (MSOC). Deze procedure kent een selectie- en een inschrijffase. Thales en Ilionx hebben naast enkele andere uitgenodigde partijen, op de opdracht ingeschreven. De beoordelingscommissie van Vitens heeft alle ontvangen inschrijvingen daarna beoordeeld. Deze beoordeling heeft ertoe geleid dat Vitens bij brief van 18 juli 2025 aan partijen heeft medegedeeld dat zij voornemens is de opdracht te gunnen aan Thales, waarbij aan de inschrijving van Thales in totaal 865,43 punten zijn toegekend en aan de inschrijving van Ilionx 839,29 punten. Binnen de gestelde standstill-termijn is Ilionx Group B.V. hiertegen in kort geding opgekomen. Naar aanleiding van de in de dagvaarding opgenomen standpunten heeft Vitens intern onderzoek verricht. Daaruit is gebleken dat de beoordeling en toekenning van de scores per criterium niet is geschied conform hetgeen is bekend gemaakt in de Offerteaanvraag. Vitens heeft dan ook besloten om de op 18 juli 2025 medegedeelde gunningbeslissingen in te trekken en opnieuw een consensusbespreking te beleggen waarin per criterium één score (10, 7, 4 en 1) conform de per criterium in de Offerteaanvraag bekend gemaakt ‘Wijze van beoordelen’ wordt toegekend.

Nadat de nieuwe consensusbespreking heeft plaatsgevonden, heeft Vitens Thales bij brief van 30 september 2025 op de hoogte gesteld van haar nieuwe voorlopige gunningsbeslissing. Deze brief luidt voor zover thans van belang als volgt: “Hierbij bericht ik u dat naar aanleiding van deze herbeoordeling Vitens voornemens is de voornoemde opdracht te gunnen aan Ilionx Group B.V.. Deze inschrijving is in de herbeoordeling als de inschrijving met de beste prijs-kwaliteitsverhouding beoordeeld.”

Thales kan zich niet in de uitkomst van de tweede voorlopige gunningsbeslissing vinden. Thales vordert Vitens te gebieden de tweede voorlopige gunningsbeslissing in te trekken, de aanbestedingsprocedure te staken en gestaakt te houden. Het oordeel van de rechter:

Scope van de opdracht onduidelijk

“Er zit licht tussen de informatie in de aanbestedingsstukken die vanuit de aanbestedende dienst zijn verstrekt over de voor de opdracht benodigde detectiemiddelen om data uit het Elastic platform van Vitens te kunnen integreren en analyseren. Terwijl aan de ene kant wordt geantwoord dat er een SIEM-oplossing is en Vitens SIEM in eigen beheer heeft, wordt aan de andere kant aangegeven dat SIEM behoort tot het toekomstbeeld. In dat kader is verder nog van belang dat tussen partijen vaststaat dat er verschillende beveiligingsdetectiesystemen/ software tools beschikbaar zijn en dat dus niet per se een systeem met SIEM nodig is om het in de aanbestedingsstukken benoemde functionele resultaat te bereiken. Maar door in de aanbestedingsstukken meerdere keren een SIEM te noemen en ook met zoveel woorden aan te geven dat Vitens SIEM in eigen beheer heeft zonder een definitie te geven van wat Vitens onder SIEM verstaat, was voor de behoorlijk geïnformeerde en normaal oplettende inschrijvers niet duidelijk wat uitgangspunt was. Het had op de weg van Vitens gelegen om precies, duidelijk en ondubbelzinnig te schrijven wat de scope van de opdracht is en dat heeft zij nagelaten. Zij heeft onduidelijkheid gecreëerd over de aanwezigheid van een systeem voor detectie en analyse bij haarzelf en meer in het bijzonder over SIEM. Daardoor hebben de inschrijvers de opdracht verschillend geïnterpreteerd.”

Strijd met het transparantie beginsel

“Al met al is de conclusie Vitens heeft gehandeld in strijd met het transparantiebeginsel. Het lijkt er op dat zij zelf niet steeds duidelijk voor ogen heeft dat zij een functionele oplossing heeft gevraagd en dat daar niet per se SIEM voor nodig is en dat zij door haar antwoorden op de vragen inschrijvers op het verkeerde been heeft gezet. De motivering in de herbeoordeling getuigt daar ook van. Ilionx biedt namelijk naar eigen zeggen een totaaloplossing met elementen die ook als een SIEM kunnen worden beschouwd, terwijl Vitens haar bij de tweede voorlopige gunningsbeslissing prijst om de uitgebreide demo van het SIEM platform. Uit de omstandigheid dat namens Vitens ter zitting in eerste termijn werd betoogd dat het voor alle partijen duidelijk was dat Vitens op dit moment niet over een SIEM beschikt, dit in de (nabije) toekomst graag anders ziet, maar inschrijvers hoe dan ook voor de gehele contractsduur een eigen SIEM-oplossing moesten aanbieden waarmee ruwe data kan worden geanalyseerd, waar zij dat in tweede termijn feitelijk losliet en het standpunt innam dat in het geheel geen SIEM als onderdeel van de oplossing is uitgevraagd en dat het aan de inschrijvers zelf was om hun aanbieding naar eigen inzicht vorm te geven, lijkt ook te volgen dat Vitens op dit punt zelf nog steeds op twee gedachten hinkt.”

Fundamenteel gebrek

“Dit alles leidt tot de slotsom dat de bepaling ten aanzien van de scope van de opdracht in strijd is met het transparantiebeginsel en het beginsel van gelijke behandeling. Daarmee kleeft er een fundamenteel gebrek aan de aanbestedingsprocedure, met als gevolg dat deze niet als zodanig in stand kan blijven. Dit leidt ertoe dat Vitens reeds op deze grond zal worden geboden de tweede voorlopige gunningsbeslissing in te trekken en de aanbestedingsprocedure te staken en gestaakt te houden.”

VdLC publishers/consultants BV, 21 januari 2026

Lees de volledige uitspraak op rechtspraak.nl