Wat betekent het regeerakkoord voor publieke inkoop?
Het nieuwe coalitieakkoord voor 2026-2030 bevat geen directe wijzigingen van het aanbestedingsrecht. Het zet wel in op vereenvoudiging, digitalisering en nauwere samenwerking tussen overheid en markt. Als deze plannen worden uitgewerkt in wet- en regelgeving, kunnen zij merkbare gevolgen hebben voor de aanbestedingspraktijk.
Versimpeling van aanbestedingsprocessen
Het kabinet wil de complexiteit van regelgeving verminderen en werkt aan een brede Vereenvoudigingswet. In deze wet kunnen ook regels over publieke inkoop worden meegenomen. Daarnaast is het voornemen om Europese regels vaker zonder nationale aanvullingen te implementeren. Voor inkopers kan dit betekenen dat nationale, bovenwettelijke eisen en administratieve lasten opnieuw worden beoordeeld. Mogelijk leidt dit tot meer nadruk op proportionaliteit en uitvoerbaarheid.
Digitalisering en cybersecurity
De versnelde digitalisering van de overheid en het streven naar meer uniforme IT-standaarden wijzen op een verdere professionalisering van IT-inkoop. Ook zal er naar verwachting meer de aandacht komen voor cybersecurity. Bijvoorbeeld bij het formuleren van technische specificaties en contracteisen.
Nationale investeringen en samenwerking met de markt
De oprichting van een Nationale Investeringsinstelling kan nieuwe mogelijkheden bieden voor grote projecten die moeilijk via de markt te financieren zijn. Dit kan publiek-private samenwerking stimuleren. Ook kan het aanbestedende diensten vaker in een strategische opdrachtgeversrol plaatsen.
Focus op efficiëntie en snelheid
Het kabinet stuurt aan op een productievere overheid. Voor de inkooppraktijk kan dit zich vertalen in meer standaardisatie en kortere doorlooptijden. Ook zal er een grotere behoefte zijn aan samenwerking, bijvoorbeeld via gezamenlijke inkoop of het benutten van schaalvoordelen.
Bezuinigingen en efficiëntieslagen in de rijksdienst
Efficiencymaatregelen kunnen indirect invloed hebben op aanbestedende diensten, bijvoorbeeld door beperkte capaciteit. Dit kan organisaties aanzetten tot scherpere keuzes in wat zij uitvragen. En hoe processen worden ingericht.
Innovatie, circulaire oplossingen en launching customer
De overheid wil haar inkoopkracht blijven inzetten om innovatie en duurzame oplossingen te stimuleren. De overheid kan daarbij vaker optreden als launching customer. De uitdaging voor inkopers is het realiseren van maatschappelijke impact zonder procedures onnodig complex te maken. Dit speelt in een context waarin regeldruk moet afnemen. En is extra belangrijk in een tijd waarin de overheid minder regels en minder administratieve druk wil.
Europese samenwerking in defensie-inkoop
Voornemens rond Europese samenwerking bij de inkoop van defensiematerieel benadrukken dat aanbestedingen steeds vaker een internationale dimensie krijgen. Dit kan leiden tot meer harmonisatie van standaarden en gezamenlijke verwerving, met name in specialistische sectoren.
Van voornemen naar praktijk
Welke impact het regeerakkoord uiteindelijk heeft, hangt af van de mate waarin de plannen daadwerkelijk worden uitgevoerd. Voor inkopers is het verstandig de beleidsontwikkelingen goed te volgen. Het is belangrijk deze tijdig te vertalen naar de eigen organisatie. De kernbeginselen van het aanbestedingsrecht blijven vooralsnog ongewijzigd. Maar de beleidsrichting kan invloed hebben op hoe publieke doelen via inkoop worden bereikt.
Europese ontwikkelingen in beeld
De nationale beleidsrichting staat bovendien niet op zichzelf. Op Europees niveau wordt gewerkt aan de herziening van de aanbestedingsrichtlijnen. Er ontstaat steeds meer sectorale wetgeving met een aanbestedingscomponent. Dit gebeurt bijvoorbeeld op het gebied van digitalisering, duurzaamheid en strategische autonomie. De uiteindelijke ruimte voor nationale keuzes wordt daardoor mede bepaald in Brussel. Juist in deze context kan de inzet op vereenvoudiging en het beperken van nationale koppen aan betekenis winnen. Voor inkopers wordt het steeds belangrijker om nationale en Europese ontwikkelingen in samenhang te volgen.