Social Return bij de Rijksoverheid

Toon pagina in menu

De Rijksoverheid wil dat iedereen zoveel mogelijk meedoet in de samenleving. Dat betekent onder andere dat iedereen uitzicht heeft op werk en inkomen. Daarom wil de Rijksoverheid dat ondernemers bij sommige aanbestedingen mensen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt inzetten. Dit heet social return on investment (SROI). Op deze pagina leest u over de verschillende toepassingsvormen van social return binnen het Rijk.

Nieuwe werkwijze: Maatwerk voor Mensen 
Benutten inkoopkracht 
Inkoop: generiek en specifiek 
Stappen voor inkoopprofessionals 
Proeftuinen
Voorbeelden proeftuinen 
Klassieke uitvoeringsvariant social return 1.0

Nieuwe werkwijze: Maatwerk voor Mensen

Op 1 januari 2018 is de nieuwe rijksbrede werkwijze Social Return ingegaan, onder de noemer Maatwerk voor Mensen (MvM). De vernieuwde werkwijze biedt rijksinkopers meer steun en kansen om met social return aan de slag te gaan. In de nieuwe werkwijze SROI 2.0 wordt standaard vervangen door maatwerk. Zolang niet voor deze nieuwe werkwijze wordt gekozen blijft de klassieke uitvoeringsvariant SROI (1.0: per 1 juli 2011) van kracht (of zolang hierover niet gecommuniceerd is vanuit het departement of de categorie).

Maatwerk voor Mensen  op maatwerkvoormensen.nl
Factsheet: Wat is Maatwerk voor Mensen?

Benutten inkoopkracht

De nieuwe werkwijze biedt ruimte voor een vormvrijere invulling en de mogelijkheid voor maatwerk. In de nieuwe werkwijze is social return geen standaard checklist meer maar veel meer een doel dat u als opdrachtgever en opdrachtnemer gezamenlijk bepaalt en uitvoert. Maatwerk voor Mensen heeft een experimenteel en innovatief karakter. Sinds januari 2018 heeft u de mogelijkheid om bij iedere uitvraag voor een aanbesteding te kijken welke kansen er voor social return zijn.

In de vernieuwde werkwijze staan de volgende punten centraal:

  • Er wordt een bredere inzet van social return gehanteerd om de sociale opgave waar het Rijk voor staat waar te maken.
    Bredere inzet duidt op: een bredere doelgroep (van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt) en een vormvrijere invulling en/of bedienen van bredere sociale doelstellingen
  • De Interdepartementale Commissie Inkopen en Aanbesteden (ICIA) biedt en organiseert ruimte en steun voor categoriemanagers en inkopers voor het uitvoeren van nieuwe proeftuinen met maximale maatschappelijke meerwaarde.
  • Bij alle aanbestedingen van werken en diensten wordt de uitvraag aangepast aan de kansen en mogelijkheden in de betreffende categorie, markt en sector binnen de juridische kaders.

Inkoop: generiek en specifiek

De uitvoeringsvariant kan verschillen voor generieke en specifieke inkoop.

Generieke inkoop

De categoriemanager vult op basis van zijn ervaring en marktverkenning voor de generieke inkoop zelf in het categorieplan de toepassingsvariant in die naar verwachting de meeste impact heeft. Deze keuze wordt opgenomen in het departementale actieplan Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI).

Specifieke inkoop

Bij de specifieke inkoop kiest elk ministerie uit (een mix van) de volgende opties, opgenomen in het MVI-actieplan:

  • Toepassing van de maatwerkvariant: net als bij de generieke inkoop wordt standaard vervangen door maatwerk.
  • Wanneer de SROI-verplichting als instrument aantoonbaar niet effectief is, kan de Coördinerend Directeur Inkoop (CDI) van het betreffende ministerie dit onder goede motivatie loslaten. De CDI moet zijn of haar keuze éénmalig voor het totaal van zijn/ haar specifieke inkoop motiveren en toelichten waarom de toepassing in welke vorm van SROI dan ook, niet effectief is. Na afstemming binnen het eigen departement moet hij dit kenbaar maken in een brief aan de Chief Procurement Officer (CPO).
  • Hantering van het social return kader 1.0 (sinds 1 juli 2011): deze variant blijft ook van toepassing als er geen eigen maatwerkvariant vanuit het actieplan MVI is of als er een motivatie van het loslaten van deze toepassingsvariant is.

Stappen voor inkoopprofessionals

Concrete stappen voor inkoopprofessionals zijn:

  • De categoriemanager informeert u over de specifieke toepassingsvariant die binnen het departementale actieplan MVI past.
  • Op basis van dit actieplan en categorieplan zoekt u met de markt naar duurzame invullingen voor social return.

Proeftuinen

Een proeftuin social return is een werkwijze die ruimte biedt om tijdens (een van de fasen in) een aanbestedingstraject, als ook gedurende de gehele contractperiode, te leren en te experimenteren met de inzet van social return. De proeftuinen maken een vormvrije invulling mogelijk, waarbij uiteraard wel de nodige uitgangspunten, hulp en ondersteuning wordt geboden. Op deze manier kan onderzocht worden op welke manier inkoop zo veel mogelijk sociale impact kan hebben. Van de opbrengsten van de proeftuinen leert de hele Rijksoverheid, en zo draagt het bij aan de doorontwikkeling van social return.

Uitgangspunten

De uitgangspunten van een proeftuin zijn:

  • Een proeftuin social return voldoet aan de beleidsdoelstelling op social return, met specifieke focus voor het direct creeren van extra werk(ervarings)plekken via inkoop, om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan werk of werkervaring te helpen.
  • Voor zowel een nieuw als een bestaand contract kan een proeftuin social return worden ingezet.
  • Proeftuinen hebben verschillende vormen. Zo kan flexibel worden omgegaan met de doorlooptijd per proeftuin: afhankelijk van de leerbehoefte van degene die de proeftuin leidt, zal worden vastgelegd hoe lang de proeftuin loopt en hoe lang ondersteuning vanuit de leerformule wenselijk is.

Doelen

Een proeftuin kan gestart worden vanuit 4 verschillende doelen:

  • Experimenteren in een nieuwe aanbesteding
  • Meer sociale impact halen uit een lopende opdracht
  • Interne alignement van uw stakeholders bestendigen
  • Op zoek gaan naar het marktpotentieel

Meer informatie:
Terugblik Inspiratie en Doe-dag voor de proeftuinen Maatwerk voor Mensen 
Social return in de aanbesteding

Voorbeelden proeftuinen

Eind 2017 is al geëxperimenteerd met de nieuwe werkwijze door middel van een aantal Proeftuinen Social Return. De directeuren van CDI, ICIA, ICBR en ICOP hebben hun steun en interesse voor de proeftuinen uitgesproken en bevestigd. Eind 2018 zijn zo’n 100 mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, verdeeld over 18 proeftuinen, aan het werk geholpen.

Meer informatie:
Sociale impact maximaliseren: proeftuin social return 
Brochure Maatwerk voor Mensen 
Jaarverslag Maatwerk voor Mensen 2018
Kick-off Social Return Rijk: Samenwerken aan een inclusieve toekomst 
Praktijkvoorbeelden Maatwerk voor Mensen  op maatwerkvoormensen.nl

Klassieke uitvoeringsvariant van social return 1.0

De klassieke uitvoeringsvariant SROI (1.0: per 1 juli 2011) blijft van kracht zolang niet voor een vormvrijere maatwerk-variant is gekozen (SROI 2.0), of zolang hierover niet gecommuniceerd is vanuit het departement of de categorie. Social return moet als contractvoorwaarde worden opgenomen in alle aanbestedingen van werken en diensten boven de 250.000 euro. Een social-return voorwaarde is bijvoorbeeld dat de opdrachtnemer bij de uitvoering van de opdracht 5% van de loonsom inzet met stageplekken en daarmee werkervaringsplekken creëert voor jongeren.

Handleiding Social Return voor aanbestedende diensten van het Rijk (2011)

Contact

Heeft u vragen of opmerkingen, neem dan contact op met het Adviesteam Social Return Rijk via @email.