Leernetwerk Duurzame Energie - verslag 3 juli 2018

Toon pagina in menu

25 deelnemers van provincies, gemeenten, waterschappen  en andere (semi-) overheden namen op 3 juli 2018 deel aan de eerste leernetwerkbijeenkomst Duurzame Energie, gezamenlijk georganiseerd door PIANOo en Hellemans Consultancy. Een groot deel van de aanwezigen heeft momenteel of op korte termijn te maken met een aanbesteding voor duurzame energie. Maar hoe geeft u binnen uw uitvraag concreet invulling aan duurzame (groene) energie? De deelnemers hadden veel gedetailleerde vragen over de praktische invulling van een duurzame uitvraag, waarbij met name additionaliteit en regionaliteit terugkerende onderwerpen waren. Daarover hebben de consultants van Hellemans samen met René Holslag, programmamanager bij de regio Arnhem-Nijmegen en ervaringsdeskundige in complexe energie-aanbestedingen, een aantal onderdelen uiteengezet.

Beschrijving en ontwikkelingen energiemarkt

Gezien de verschillen op het gebied van vakkennis, functies en organisaties tussen de deelnemers, begon de dag met een algemene uitleg over de energiemarkt. Waar stond de energiemarkt voor de liberalisering, erna en hoe staat die er nu voor met de nog steeds groeiende vraag naar groene energie? Naast deze uitleg over de marktspelers en de daarbij behorende marktontwikkelingen is er ook aandacht voor de werking van de zogenoemde commodity markt, ofwel wat is de prijsopbouw van energie en hoe werkt deze handelsmarkt? Het belangrijkste gedeelte van de leveringsprijs wordt namelijk pas na de aanbesteding via inkoop op de handelsmarkt bepaald.

Rene Holslag van gemeente Nijmegen spreekt de zaal toe

Duurzame mogelijkheden en groene energie

Gezien de groeiende behoefte aan groene energie is de GvO-markt uitvoerig aan bod gekomen. Groene energie is voorzien van een certificeringssystematiek die onder de hoede valt van CertiQ, een dochter van TenneT. De certificaten worden Garanties van Oorsprong (GvO) genoemd. Deze markt is de afgelopen jaren steeds transparanter geworden en er zijn een aantal verschillende gecertificeerde bronnen: zon, wind, waterkracht en biomassa. De prijs van GvO’s is echter niet transparant en laat, met name het afgelopen jaar, flinke stijgingen zien voor alle genoemde bronnen. Er is een schaarste ontstaan op Nederlandse bronnen en dit is duidelijk merkbaar aan de GvO-prijzen. GvO’s blijven echter een relatief klein onderdeel van de totale energierekening. Een goede beeldvorming verheldert en onderbouwt de keuze voor het duurzaam inkopen van elektriciteit voor de organisatie.

Bestuurlijke en organisatorische uitdagingen van een energieaanbesteding

Ondanks dat er een trend is naar groene energie is het in de interne organisatie vaak merkbaar dat er verschillende belangen zijn. Hoe kunt u er als inkoper en/of projectleider voor zorgen dat er beslissingen worden genomen over complexe vraagstukken die de energiemarkt met zich meebrengt? Tegen welke politieke en bestuurlijke vragen loopt u aan en wat is de tijdsspanne waarin een duurzame energie-aanbesteding uitgevoerd kan worden? Hoe zorgt u ervoor dat men echt samenwerkt? Hoe zet u groen willen om in groen doen op het moment dat er bijvoorbeeld een windmolen in uw eigen gemeente moet worden geplaatst? Wat kunt u als regio doen om het bedongen contract te managen? Om antwoord te geven op deze vragen heeft René Holslag als casestudy het door hem begeleide traject van de duurzame energie aanbesteding in de regio Arnhem-Nijmegen van A tot Z beschreven en daarbij een aantal praktische tips meegegeven aan de deelnemers. Naast de presentatie is hiervan ook een uitgewerkt praktijkvoorbeeld beschikbaar: Met 17 gemeenten duurzame elektriciteit inkopen, hoe doe je dat?

Praktijkvoorbeeld: Met 17 gemeenten duurzame elektriciteit inkopen, hoe doe je dat?

Tjeerd Kuiper van Hellemans Consultancy spreekt de zaal toe

Inrichten van een aanbesteding duurzame energie

In het middagprogramma ligt de focus op de vertaling van de behoefte aan groene energie naar een concrete uitvraag in de aanbesteding. Hoe kunnen de belangen voor de lange termijn worden geborgd in een overeenkomst? Er zijn vele mogelijkheden in de huidige energiemarkt, maar welke kansen kunnen worden benut en welke stimulansen kunt u als aanbestedende dienst aan de markt geven in de aanbesteding? De rol van de energieleverancier staat onder druk en de leveringstrajecten worden steeds meer maatwerktrajecten. Het is goed om u als aanbestedende dienst te realiseren wat u aan de markt vraagt en wat u er tegenover kunt stellen (waar zit uw buying power?). Zorg ervoor dat u de gezamenlijke doelen goed voor ogen hebt en op basis daarvan kan bijvoorbeeld worden bepaald of er aanvullende eisen omtrent additionaliteit en regionaliteit worden gesteld. Indien er bestaande plannen voor (eigen) duurzame opwekking zijn, hoe kunnen deze dan worden geïntegreerd in de overeenkomst met de energieleverancier? Ook is het van belang om te bepalen of 1 energieleverancier gaat leveren of dat een deel gerealiseerd moet worden door bijvoorbeeld (lokale) coöperaties. Zodra bovenstaande uitgangspunten zijn bepaald is het goed om vooraf in een marktconsultatie te toetsen wat de concrete mogelijkheden van de leveranciers zijn.

Verwachtingen van de energiemarkt in de (nabije) toekomst

Aan het einde van het programma is er nog een toekomstbeeld van de energiemarkt geschetst. Maatregelen vanuit de markt zelf en besluiten op politiek vlak zullen ervoor zorgen dat de Nederlandse energiehuishouding gaat veranderen. Wat betekent dit voor de marktpartijen en voor de gebruikers? Feit is dat we in Nederland van het gas af willen en dat dit zal zorgen voor een toename van onze behoefte aan elektriciteit. Technologische ontwikkelingen zullen alleen nog maar sneller gaan en ons energiesysteem zal steeds complexer worden. Energiebronnen als wind en zon zijn sterk weersafhankelijk en met de toename van deze bronnen wordt het steeds ingewikkelder om energieproductie en -afname op elkaar af te stemmen (balancing). De oplossingen liggen onder meer in de opslag van energie, het uitwisselen van energie en nieuwe samenwerkingsverbanden om innovatie te stimuleren.

Volgende bijeenkomsten leernetwerk Duurzame Energie

Deze start van het leernetwerk Duurzame Energie wordt op dinsdag 25 september 2018 en donderdag 8 november 2018 vervolgd met een tweede en derde leernetwerkbijeenkomst. De tweede bijeenkomst is gericht op het inkopen van duurzaam gas. In de derde bijeenkomst worden de mogelijkheden van eigen opwekking alsmede een aantal innovatieve manieren van energie aanbesteden toegelicht. De deelnemers aan de bijeenkomst op 3 juli 2018 zullen hiertoe een uitnodiging ontvangen. Bent u geïnteresseerd in het vervolg maar er op 3 juli 2018 niet bij geweest? U bent van harte welkom bij de volgende bijeenkomsten. Meer informatie is beschikbaar  op de pagina Leernetwerk Energie en hou de PIANOo nieuwsbrief in de gaten.
Leernetwerk Energie

Programma Klimaatneutraal en Circulair Inkopen 

Het Leernetwerk Duurzame Energie is onderdeel van het programma Klimaatneutraal en Circulair Inkopen, dat gefinancierd wordt uit de Klimaatgelden uit het regeerakkoord.
Klimaatenveloppe: impuls klimaatneutraal en circulair inkopen

Presentatie

In de presentatie vindt u de vragen tijdens de bijeenkomst en de antwoorden van de sprekers.