Aan de slag met inkoop in het sociale domein

Toon pagina in menu

U legt de relatie met de aanbieders vast in inkoopafspraken. Een onderdeel daarvan is de wijze waarop u als gemeente de activiteiten bekostigt. Hiervoor wordt gebruikgemaakt van een 'inkoopmodel', wat staat voor de wijze waarop u het inkoopproces of subsidieproces doorloopt, de keuzes die u maakt met betrekking tot de markt (wel of geen selectiviteit en wel of geen competitie op het moment van contracteren of in de uitvoering) en de vorm waarin u afspraken maakt.

Veel gemeenten hebben voor het overgangsjaar 2015 gekozen voor inkoopmodellen die zijn gebaseerd op oude stelsels. Echter, vanwege de verwachte doorontwikkeling in het sociale domein, de transformatie en samenhang met reeds bestaande taken dienen gemeenten deze keuze te heroverwegen om beter in te spelen op de veranderingen in het sociale domein.

Checklist inkoop in het sociale domein

De checklist inkoop in het sociale domein toont de belangrijkste aandachtspunten waar u als gemeentelijke inkoper rekening mee kunt houden bij inkoop in het sociale domein. U wordt stapsgewijs langs de belangrijke aandachtspunten geleid en krijgt tips om de interne klant te betrekken.

Checklist inkoop in het sociale domein

Flexibiliteit bij aanbesteden

De complexiteit van het sociaal domein vraagt om flexibiliteit en innovatieve oplossingen. Vaak gestelde vragen zijn hierbij dan ook: Biedt aanbesteden voldoende ruimte en flexibiliteit om te onderhandelen of in dialoog te gaan met zorgaanbieders? Hoe flexibel ben ik in mijn contracten? De kwaliteit en kwantiteit van de te leveren zorg en ondersteuning is continu in beweging. Onvoorziene omstandigheden, veranderende wet- en regelgeving en CAO’s hebben invloed  op de inhoud van de contracten. Gemeenten en zorgaanbieders moeten daarom kunnen inspelen op de veranderende omstandigheden en flexibel blijven in hun contracten. Er is dan ook behoefte aan flexibiliteit  voor, tijdens en na de aanbesteding.

Flexibiliteit bij aanbesteden in het sociaal domein

Contractduur

Veel gemeenten worstelen met de vraag welke contractduur optimaal is en welke kaders er worden gesteld vanuit wet- en regelgeving. Overeenkomsten binnen het sociaal domein kunnen op verschillende manieren en met verschillende looptijden worden gesloten. Gemeenten kunnen meerdere overwegingen hebben voor het afsluiten van langdurige contracten. Daarnaast wordt contractduur niet beperkt door het aanbestedingsrecht. Voor raamovereenkomsten geldt een aantal specifieke regels.

Contractduur binnen het sociaal domein

Procedure sociale en andere specifieke diensten

Wanneer u sociale en andere specifieke diensten boven de drempel aanbesteedt, kunt u naast één van de reguliere Europese aanbestedingsprocedures ook kiezen voor een vereenvoudigde (grotendeels door uzelf ingerichte) aanbestedingsprocedure voor sociale en andere specifieke diensten (SAS-diensten). Sociale en andere specifieke diensten zijn bijvoorbeeld diensten op het gebied van onderwijs, gezondheidszorg, maatschappelijke dienstverlening, administratiediensten voor onderwijs en enkele juridische diensten. Wmo-hulpmiddelen en andere leveringen zijn geen SAS-diensten.

Vereenvoudigde aanbestedingsprocedure SAS-diensten boven de drempel

Maatschappelijk aanbesteden

Maatschappelijk aanbesteden is het verstrekken van een gemeentelijke overheidsopdracht via een aanbesteding aan de samenleving. Dit betekent intensieve samenwerking met de samenleving, bij de uitvoering van gemeentelijke taken. Samen wordt er naar oplossingen gezocht op lokaal niveau. Zo benut een gemeente de aanbestedingsprocedure om participatie van burgers of sociale instellingen te koppelen aan de uitvoering van een overheidstaak. 

Maatschappelijk aanbesteden

Dialooggericht inkopen

De dialooggerichte procedure wil potentiële inschrijvers en andere relevante partijen (burgers, Wmo/participatieraden, enzovoort) betrekken bij de vormgeving van de aanbesteding met een (markt)dialoog of (markt)consultatie. Deze marktdialoog verloopt middels plenair overleg in bijeenkomsten met alle gegadigde (of geselecteerde) partijen, mogelijk in meerdere ronden. In de consultatie kunt u ideeën ophalen of toetsen bij marktpartijen en andere stakeholders.

Dialooggericht inkopen

Competitief inkopen

De gemeente wil meerdere zorgaanbieders voor dienstverlening contracteren, maar wil het totale aantal gecontracteerde zorgaanbieders wel beperken. Dit bijvoorbeeld om een goede verhouding tussen keuzevrijheid voor cliënten en administratieve lasten te bereiken. Ook is het makkelijker om een goede verstandhouding op te bouwen en te onderhouden met een beperkt aantal zorgaanbieders – dit is lastiger als er zeer veel zorgaanbieders zijn gecontracteerd met elk een beperkte omzet.

Competitief inkopen

Gebruik van het DAS

In het sociale domein wordt ook gebruik gemaakt van het Dynamisch Aankoopsysteem (DAS). Een DAS is een elektronisch proces voor het doen van enkel gangbare aankopen van werken, leveringen of diensten, waarvan de kenmerken wegens de algemene beschikbaarheid op de markt voldoen aan uw behoeften. PIANOo heeft een handreiking over het DAS geschreven. Het DAS lijkt binnen het sociale domein voornamelijk geschikt voor het plaats van opdrachten voor hulpmiddelen WMO.

Handreiking: Dynamisch Aankoopsysteem (DAS)